Het Panamakanaal. (Foto: Reuters)
Aankomend president Donald Trump dreigde zondag de Amerikaanse controle over het Panamakanaal te heroveren. Hij beschuldigde Panama van het heffen van buitensporige tarieven voor het gebruik van de Midden-Amerikaanse doorgang en kreeg een scherpe afkeuring van de Panamese president Jose Raul Mulino.

In een toespraak tot een menigte aanhangers in Arizona zei Trump ook dat hij het kanaal niet in de "verkeerde handen" zou laten vallen, waarbij hij waarschuwde voor mogelijke Chinese invloed op de doorgang. Na het evenement plaatste hij een afbeelding op Truth Social van een Amerikaanse vlag die over een smal wateroppervlak wapperde, met de opmerking: "Welkom bij het Amerikaanse kanaal!"

"Heeft iemand ooit gehoord van het Panamakanaal?" zei Trump op AmericaFest, een jaarlijks evenement georganiseerd door Turning Point, een geallieerde conservatieve groep. "Omdat we bij het Panamakanaal worden opgelicht zoals we overal elders worden opgelicht."

Trumps opmerkingen waren een buitengewoon zeldzaam voorbeeld van een Amerikaanse leider die zei dat hij een soeverein land ertoe kon bewegen grondgebied over te dragen. Ze onderstreepten ook een verwachte verschuiving in de Amerikaanse diplomatie onder Trump, die historisch gezien niet schuwde bondgenoten te bedreigen en oorlogszuchtige retoriek te gebruiken in de omgang met tegenhangers.

"Het werd gegeven aan Panama en de bevolking van Panama, maar het heeft bepalingen," zei Trump over het kanaal, dat ooit eigendom was van de Verenigde Staten maar tientallen jaren geleden aan Panama werd overgedragen.

"Als de principes, zowel moreel als juridisch, van dit grootmoedige gebaar van geven niet worden nageleefd, dan zullen we eisen dat het Panamakanaal volledig, snel en zonder vragen aan ons wordt teruggegeven."

In een opgenomen bericht dat zondagmiddag door de president van Panama, Mulino, werd vrijgegeven, zei de leider van het land dat de onafhankelijkheid van Panama niet onderhandelbaar was en dat China geen invloed had op het beheer van het kanaal. Hij verdedigde ook de doorgangstarieven die Panama in rekening bracht, door te zeggen dat ze niet "op een gril" waren vastgesteld.

China heeft geen controle over of beheert het kanaal, maar een dochteronderneming van CK Hutchison Holdings, gevestigd in Hongkong, beheert al lang twee havens aan de Caribische en Pacifische ingangen van het kanaal.

De Verenigde Staten heeft het kanaal grotendeels gebouwd en decennialang het grondgebied rond de doorgang beheerd. Maar de Verenigde Staten en Panama ondertekenden in 1977 een paar akkoorden die de weg vrijmaakten voor de terugkeer van het kanaal onder volledige Panamese controle. De Verenigde Staten droeg de controle over de doorgang in 1999 over na een periode van gezamenlijk bestuur.

"Elke vierkante meter van het Panamakanaal en het omliggende gebied is van Panama en zal van Panama blijven", zei Mulino in zijn verklaring, die werd vrijgegeven op X.

Trump reageerde vervolgens op Mulino: "Dat zullen we nog wel zien!"

De waterweg, waar jaarlijks maximaal 14.000 schepen doorheen varen, is goed voor 2,5% van de wereldwijde zeehandel en is van cruciaal belang voor de Amerikaanse import van auto's en commerciële goederen door containerschepen uit Azië, en voor de Amerikaanse export van grondstoffen, waaronder vloeibaar aardgas.

Het is niet duidelijk hoe Trump de controle over het kanaal zou willen terugkrijgen. Hij zou geen verhaal hebben onder het internationaal recht als hij zou besluiten om de doorgang 'over te nemen'.

Dit is niet de eerste keer dat Trump openlijk territoriale uitbreiding overweegt.

De afgelopen weken heeft hij herhaaldelijk nagedacht over het omvormen van Canada tot een Amerikaanse staat, hoewel het onduidelijk is hoe serieus hij de kwestie neemt. Tijdens zijn termijn van 2017-2021 toonde Trump interesse in het kopen van Groenland, een autonoom gebied van Denemarken. Nog voordat er gesprekken konden plaatsvinden, werd hij publiekelijk afgewezen door de Deense autoriteiten.