Venezolaanse migranten verkopen snoep op straat in San Jose, Costa Rica. (Foto: AP)
Costa Rica en de Amerikaanse regering zijn overeengekomen om potentiële legale wegen naar de Verenigde Staten te openen voor enkele van de Nicaraguaanse en Venezolaanse migranten onder de 240.000 asielzoekers die al op asiel wachten in het Midden-Amerikaanse land.

De overeenkomst – aangekondigd door Costa Rica dinsdag en de Verenigde Staten laat op maandag – lijkt gericht op het verminderen van de druk op het overweldigde asielsysteem van Costa Rica en het afwenden van asielzoekers die het trage proces in Costa Rica zouden kunnen opgeven en in plaats daarvan naar de Amerikaanse grens zouden kunnen vertrekken. .

In de afgelopen jaren is Costa Rica met een bevolking van 5 miljoen een van 's werelds grootste ontvangers van asielaanvragen geworden. Deels was het aanvragen van asiel een manier voor migranten om hun status te legaliseren en werk te mogen zoeken.

Een enorm aantal aanvragen, voornamelijk van migranten die het naburige Nicaragua ontvluchtten, zorgde echter voor een enorme achterstand. Vorig jaar waren Nicaraguanen goed voor negen van de tien aanvragers.

Minister van Openbare Veiligheid, Mario Zamora, heeft dinsdag niet gezegd hoeveel van de 240.000 mensen die op asiel wachten in aanmerking komen voor een van de Amerikaanse trajecten. Hij en Marta Vinda, de migratiedirecteur van Costa Rica, benadrukten dat alleen Nicaraguanen en Venezolanen met lopende asielaanvragen in aanmerking zouden kunnen komen.

Noch de Amerikaanse noch de Costa Ricaanse regering heeft details verstrekt over wat de legale wegen zouden kunnen zijn.

Zamora zei dat de immigratie- en vluchtelingenagentschappen van de Verenigde Naties een lijst zouden opstellen van degenen die in aanmerking zouden komen. Migranten die na 12 juni asiel aanvragen, komen niet in aanmerking. De ambtenaren schatten dat ze ongeveer 1.000 zaken per maand zouden verwerken.

Maandag zei het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken in een verklaring dat het proefprogramma van zes maanden de verwerking van vluchtelingen zou kunnen versnellen, evenals andere humanitaire en arbeidsopties voor diegenen die geïnteresseerd zijn om de VS binnen te komen.

"In de eerste twee maanden van de verkennende fase wordt alleen contact opgenomen met in aanmerking komende personen om een screeningafspraak te plannen bij een Movilidad Segura-kantoor in Costa Rica om te beoordelen of zij een gekwalificeerde kandidaat zijn voor legale trajecten naar de Verenigde Staten of andere landen," aldus de verklaring. Na de eerste twee maanden moeten in aanmerking komende migranten een afspraak maken via de website MovilidadSegura.org.

"Ik vermoed dat het een poging is om Nicaraguanen en Venezolanen in het land te overtuigen om daar tijdelijk te blijven, waardoor het aantal op korte termijn laag blijft omdat ze andere dingen aan de grens regelen", zegt Aaron Reichlin-Melnick, beleidsdirecteur bij de Amerikaanse immigratiedienst. "Maar wie weet hoe het in de praktijk werkt."
In 2012 ontving Costa Rica amper 900 asielaanvragen. In 2018 was dat aantal bijna 28.000. Vorig jaar ontving het land tussen januari en september meer dan 67.000 aanvragen.

De president van Costa Rica, Rodrigo Chaves, zei in december dat het systeem wordt misbruikt door economische migranten en dat het genereuze beleid zal worden aangescherpt. Als alternatief bood het een tweejarige werkvergunning aan voor Nicaraguanen, Venezolanen en Cubanen in ruil voor het laten vallen van hun asielzaken.

De Amerikaanse regering zoekt naar manieren om de stroom migranten naar de zuidelijke grens te beheersen. Het heeft steeds meer de medewerking gezocht van regeringen verder naar het zuiden op de migratieroute.

Maandag begon een website te werken waarmee Guatemalteken, Hondurezen, Salvadoranen en Nicaraguanen die nog in hun land zijn, via een website een aanvraag kunnen indienen voor afspraken om te beoordelen of ze in aanmerking komen voor verschillende legale trajecten die door de Verenigde Staten worden aangeboden.

Nicaraguanen en Venezolanen zijn tijdens het presidentschap van Biden belangrijke bronnen van migratie naar de VS geworden. In januari is de VS begonnen met het aanbieden van voorwaardelijke vrijlating aan tot wel 30.000 Cubanen, Haïtianen, Nicaraguanen en Venezolanen per maand die zich online aanmelden met een financiële sponsor en per vliegtuig arriveren.