Een medewerker loopt naast de MareNostrum5-supercomputer in het Barcelona Supercomputing Centre in Barcelona, ​​Spanje. (Foto: AP)
China heeft de Verenigde Staten van de troon gestoten in een invloedrijke ranglijst van ’s werelds snelste supercomputers, wat de groeiende capaciteit van Beijing onderstreept om te concurreren met de wereldmacht op het gebied van geavanceerde technologie.

De Chinese LineShine, gehuisvest in het National Supercomputing Centre in Shenzhen, behaalde een prestatie van 2,198 exaflops – dat is meer dan 2 biljard berekeningen per seconde – en heeft daarmee een voorsprong van 20 procent op El Capitan, het Amerikaanse systeem dat eerder de lijst aanvoerde.

Dit is de eerste keer sinds 2017 dat een Chinese supercomputer de lijst aanvoert, toen Sunway TaihuLight die positie had.

El Capitan, gevestigd bij het Lawrence Livermore National Laboratory in Californië, stond sinds november 2024 bovenaan.

De Amerikaanse supercomputers Frontier (Oak Ridge, Tennessee) en Aurora (Argonne, Illinois) bezetten de derde en vierde plaats, gevolgd door Jupiter in Duitsland.

Andere landen met systemen in de top 20 zijn onder meer het Verenigd Koninkrijk, Japan, Zuid-Korea, Italië, Nederland en Zwitserland.

Jack Dongarra, emeritus hoogleraar informatica aan de Universiteit van Tennessee en een van de organisatoren van de TOP500-lijst, stelt dat LineShine aantoont dat China ondanks Amerikaanse exportbeperkingen op geavanceerde chips toch concurrerend blijft.

“Exportbeperkingen kunnen China vertragen in de toegang tot bepaalde componenten, maar ze stimuleren ook de ontwikkeling van binnenlandse alternatieven,” aldus Dongarra. Hij verwachtte niet geheel verrast dat China de leiding had genomen.

LineShine gebruikt uitsluitend algemene centrale verwerkingseenheden (CPU’s), die minder cores hebben en langzamer zijn in complexe taken dan grafische verwerkingseenheden (GPU’s) die nodig zijn voor AI-modellen zoals ChatGPT en Claude.

Het is het eerste en enige systeem dat met een CPU-only ontwerp meer dan 2 exaflops bereikt, volgens de TOP500.

De TOP500-lijst wordt sinds 1993 twee keer per jaar gepubliceerd en rangschikt supercomputers op basis van de LINPACK Benchmark, die meet hoe snel een systeem een dicht systeem van lineaire vergelijkingen kan oplossen.

Chinese supercomputers domineerden vroeger de lijst, met bijna de helft van de plekken in 2019, maar hun aanwezigheid nam af door verslechterde betrekkingen tussen Washington en Beijing.

Hoewel de lijst decennialang invloedrijk is geweest, vinden sommige experts dat hij minder relevant wordt door veranderingen in rekentechnologieën sinds de opkomst van AI.

Grote techbedrijven als Microsoft, Amazon, Meta en Alphabet lopen voorop in AI-ontwikkelingen, maar de TOP500 bestaat vooral uit overheids- en academische systemen die vrijwillig meedoen.

Een studie uit 2015 van Cornell University schatte dat El Capitan slechts 22 procent van de rekenkracht had van het supercomputersysteem Colossus van xAI.

Dongarra benadrukt dat de lijst slechts één benchmark meet en niet als volledige maatstaf voor technologisch leiderschap moet worden gezien.

“Wetenschappelijke prestaties, energie-efficiëntie, software-rijpheid, betrouwbaarheid, gebruiksgemak en ondersteuning van brede onderzoeksgemeenschappen zijn even belangrijk,” zegt hij.

Addison Snell, medeoprichter van Intersect360 Research, vindt het niet verrassend dat LineShine de leiding heeft genomen, maar merkt op dat het opvallend is dat Chinese ontwikkelaars weer actief meedoen aan de ranglijst.

De toppositie van LineShine zal volgens hem gevolgen hebben voor de VS, Europa en Japan in hun strijd om AI-dominantie.

“De VS blijven technologisch leider, maar het verschil is klein,” zegt Snell. “Met de snelle ontwikkelingen kan de wereldorde snel veranderen. Digitale soevereiniteit is een belangrijk thema in supercomputing en AI; elk werelddeel werkt aan eigen middelen en capaciteiten.”

China en de VS voeren de afgelopen tien jaar een felle strijd om mondiale dominantie in toonaangevende technologieën zoals AI, met sancties en exportbeperkingen als wapens. Een rapport van Stanford uit 2026 concludeerde dat China de kloof in AI-modelprestaties met de VS effectief heeft gesloten. Hoewel de VS meer topmodellen produceren, loopt China voorop met patenten en industriële robots.

Snell benadrukt dat hoewel techgiganten als Amazon en Microsoft de TOP500 kunnen domineren, de lijst vooral belangrijk is voor supercomputers die wetenschappelijk worden gebruikt.

“AI-dominantie vertaalt zich niet automatisch in wetenschappelijke dominantie,” zegt hij. Consumententoepassingen zoals beeldgeneratie, vertaling en chatbots zijn relevant, maar niet voldoende. “Beleid moet AI voor wetenschap ondersteunen, niet AI versus wetenschap. Overheden moeten in beide investeren.”