De regering heeft met delen van de vakbeweging overeenstemming bereikt voor koopkrachtversterking die zes maanden lang zal worden uitbetaald. Dit, na protestacties van onderwijsgevenden. Sommigen stellen dat de vakbeweging moet stoppen met het streven om steeds loonsverhoging te krijgen. Volgens hen moet ook het bedrijfsleven stoppen met het verhogen van hun prijzen. De vakbeweging kan wel vragen om loonsverhoging, maar er komt niet meer uit dan wat erin zit. Wat er wel uitkomt is de frustratie dat de prijzen stijgen. En dat leidt dan weer tot prijscompensaties, maar het hogere reële loon komt er niet.

Het is een legitiem economisch argument om te zeggen dat als iedereen loonsverhogingen krijgt om de inflatie te doorbreken, dit de inflatie alleen maar aanwakkert en alles nog duurder maakt. Maar in een situatie met een ongekend hoge inflatie, met torenhoge prijzen in supermarkten, met stroomrekeningen die men niet kan betalen en met steeds hogere brandstofprijzen, kun je niemand kwalijk nemen die vraagt om een loonsverhoging.

In maart 2023 zijn, volgens het Algemeen Bureau voor de Statistiek (ABS), de consumentenprijzen vergeleken met maart 2022 gemiddeld met 59,5% gestegen. De vraag die zich nu opdringt is: hoe bepaal je de procentuele stijging die zorgt voor verbetering van de koopkracht van alle loontrekkers en gepensioneerden? De loonsverhogingen moeten rechtvaardig zijn voor de werknemers in de publieke sector die het gevoel hebben dat ze onvoldoende beloond worden, maar ze hebben ook effect voor de looneisen van werknemers in de particuliere sector. Deze werknemers zullen moeite hebben om vergelijkbare loonsverhogingen te krijgen, omdat de bedrijven waarvoor ze werken het moeilijk hebben in het huidige economische klimaat.

De financieel-economische en monetaire situatie in Suriname is ontwricht. De verstoring is bovendien versterkt door het ontoereikend beleid van president Chan Santokhi om de inflatie te beteugelen. De Open Markt Operaties (OMO's) - waarbij banken tegen extreem hoge rentes deposito’s bij de Centrale Bank kunnen plaatsen - hebben de inflatie (verder) aangejaagd. Daar betaalt nu iedereen de prijs voor. Wat we nooit moeten accepteren, is dat loontrekkers opnieuw de prijs moeten betalen voor dergelijke mislukkingen.

We hebben veel onderwijsgevenden en gezondheidswerkers die nu echt moeite hebben om rond te komen. De toekomst biedt hen echter weinig hoop voor verbetering van het reële loon. Veel onderwijsgevenden verlaten het beroep en een groeiend aantal gezondheidswerkers vertrekt naar het buitenland. Waar is de hoop? Waar is het plan om (voldoende) middelen in de onderwijssector of in de gezondheidszorg te krijgen?

Chan Santokhi zou de kleinschalige goudmijnbouw kunnen ordenen en (brood)nodige belastinghervormingen voor de sector kunnen invoeren. Dit, om middelen te genereren die noodzakelijk zijn voor de zorg en het onderwijs. Deze opbrengsten kunnen helpen om de crisis in deze sectoren af te wenden en verlichting te brengen voor onderwijzers en gezondheidswerkers. In het licht van de huidige economische situatie, is het feit dat er in de kleinschalige goudmijnbouw zoveel ondernemers zijn die geld verdienen, maar nergens belasting betalen niet meer uit te leggen.

Ondertussen verwachten andere vakbonden in de publieke sector dat ze binnenkort verder spreken met de regering. Zal Santokhi dan de keuze maken om aan deze vakbonden loonsverhogingen te geven die wel even hoog zijn als de inflatie? Zal de regering deze beloften ook zes maanden lang kunnen waarmaken?  

Volgens analisten gaat ook dit jaar de koopkracht opnieuw fors onderuit en zullen meer gezinnen in de armoede belanden. Loontrekkers zullen daarom blijven actievoeren. Santokhi kan de sterk stijgende prijzen indammen als hij de inflatie weet terug te dringen. Hij kan ook de lonenlast van de overheid terugbrengen door het buitensporig aantal personen in overheidsdienst te saneren. Maar uiteindelijk dient hij beleid te ontwikkelen en uit te voeren om de economie te laten groeien en de staatsschulden af te bouwen zodat er meer kan worden geïnvesteerd in openbare diensten.


Vincent Roep