Italië rouwt en vraagt wie Berlusconi zal opvolgen

Italië viert de dood van ex-premier Silvio Berlusconi met een spektakel dat past bij de grote soap opera van zijn leven. De eenmalige cruisezanger die Italië leidde zonder enige politieke ervaring, bouwde een media-imperium op en had een reeks vrouwen en vriendinnen.

De aartsbisschop van Milaan zal vandaag, woensdag, de staatsbegrafenis van Berlusconi leiden in de grote kathedraal van de stad.

Italië houdt een dag van nationale rouw. Alle Italiaanse en Europese vlaggen op openbare gebouwen zijn halfstok gehangen. Dit soort eerbetoon is ongekend voor een oud-premier. Een staatsbegrafenis is een voorrecht dat meestal voorbehouden is aan pausen, oorlogshelden en dienende ministers.

Milaan is een stad die nauw verbonden is met Silvio Berlusconi - dit is waar hij werd geboren en waar hij zijn carrière begon met het verkopen van stofzuigers.

Op het centrale plein zijn maxi-schermen opgesteld, die naar verwachting vol zullen lopen met duizenden mensen die een laatste afscheid komen nemen.

Achter de schermen speelt zich ook een waar opvolgingsverhaal af.

Tijdens zijn leven vergaarde Berlusconi een enorm rijk dat media, onroerend goed, financiën, film en sport omvatte - evenals een machtige politieke partij die deel uitmaakt van de huidige regering van Italië. Hij was een van de rijkste mannen van Italië. Volgens Forbes zijn zijn bedrijfsmiddelen ongeveer € 6 miljard waard.

Maar hij heeft nooit publiekelijk aangegeven wie zijn zakenimperium na zijn dood zou moeten leiden en er zijn ook grote vragen over de toekomst van de Forza Italia-partij die hij heeft opgericht.

Berlusconi heeft twee kinderen uit zijn eerste huwelijk en drie uit zijn tweede. Ze hebben allemaal belangen in Fininvest, zijn houdstermaatschappij.

De toekomst van zijn zakelijke belangen zal waarschijnlijk afhangen van hoe hij ervoor heeft gekozen om het belang van 61% dat hij in Fininvest had te verdelen.

Zullen er gelijke delen zijn voor iedereen, of meer voor de twee oudste kinderen, Marina en Pier Silvio, die sinds het begin van de jaren negentig leidinggevende functies in het imperium hebben bekleed?

Andere waardevolle bezittingen zijn ongetwijfeld de talrijke luxe villa's van Berlusconi. Ze kunnen lastig zijn om op een gelijkwaardige manier door te geven aan zijn nakomelingen.

Zijn Villa San Martino in Arcore, ten noordoosten van Milaan, beslaat 3.500 vierkante meter en dateert uit de 18e eeuw. Hij heeft ook huizen aan het Lago Maggiore, in Rome, Cannes, het Caribisch gebied en elders.

Het juweel in Berlusconi's eigendomskroon is Villa Certosa, een landhuis op Sardinië dat hij in de jaren zeventig kocht. Hij ontving er wereldleiders, van Vladimir Putin tot George W. Bush. Het heeft 126 kamers en ziet eruit als een themapark - inclusief een nepvulkaan die lava uitbarst. De waarde wordt geschat op 259 miljoen euro.

Mensen dicht bij de familie hebben Berlusconi beschreven als "de lijm" die zijn kinderen verenigd hield. Er is tot nu toe geen onenigheid geweest over wie het rijk overneemt - dat zal naar verwachting vallen bij zijn oudste kind Marina (56), die van de vijf het dichtst bij haar vader wordt beschouwd.

De grote vraag is of die familie-eenheid behouden kan blijven nu Berlusconi weg is, en welke impact dat zou kunnen hebben op de toekomst van zijn zakenimperium.

Zijn dood kan rampzalig zijn voor de toekomst van zijn politieke partij. Kan Forza Italia overleven zonder zijn charismatische maker - of zou het binnen enkele maanden uit elkaar kunnen vallen?

Hij was de ultieme populistische leider, en het is niet verwonderlijk dat de partij die hij oprichtte volledig rond zijn persoonlijkheid was gevormd.

Zijn rechterhand, minister van Buitenlandse Zaken Antonio Tajani, heeft categorisch ontkend dat de toekomst in gevaar is: "Het is ondenkbaar dat de partij zou verdwijnen."

Maar het stemaandeel van Forza Italia was bij de algemene verkiezingen van september vorig jaar al gedaald tot 8%.

Veel Italianen die de partij steunden, deden dat omdat ze Berlusconi-loyalisten waren en het zal lastig zijn om een opvolger aan te wijzen waar ze warm voor zullen lopen.

In werkelijkheid zullen partijleden waarschijnlijk naar de familie Berlusconi kijken om een beslissing te nemen. Willen de twee oudsten, Marina en Pier Silvio, blijven investeren in de politieke creatie van hun vader, of zullen ze de financiële kraan dichtdraaien en hun verliezen beperken?

Zonder hun financiële steun heeft Forza Italia geen kans om te overleven. Berlusconi financierde zijn partij zwaar, naar verluidt met bijna 100 miljoen euro.

Er wordt gespeculeerd dat Marina hem als leider zou kunnen opvolgen, maar voorlopig blijft dit een gerucht. Ze wordt meer gezien als een operator achter de schermen.

Een andere onbekende is Berlusconi's partner Marta Fascina, die 53 jaar jonger is dan hij. Ze is een parlementslid in zijn partij en heeft meerdere keren gezegd dat "haar passie politiek is en ze is opgegroeid met de mythe van Silvio Berlusconi".

Berlusconi's oudste dochter blokkeerde naar verluidt vorig jaar zijn plan om met haar te trouwen. Er hangt dus een wolk boven de toekomstige rol van mevrouw Fascina in de partij van haar overleden partner.

Eén ding is zeker: als Forza Italia breekt, zou dat een groot probleem zijn voor de andere leden van de coalitieregering van premier Giorgia Meloni.

Politieke instabiliteit dreigt na de dag van nationale rouw woensdag.

In een land dat zo bekend staat om zijn regelmatige politieke crises, lijkt een ineenstorting van de regering als gevolg van het uiteenvallen van een van de coalitiepartners niet zo'n onwaarschijnlijk scenario.

Tot nu toe hebben de kinderen van Berlusconi de schijnwerpers vermeden. Maar zijn dood zou hen kunnen dwingen uit de schaduw te komen om de teugels van zijn rijk over te nemen.

Berlusconi kampte al jaren met gezondheidsproblemen, dus het is waarschijnlijk dat hij en zijn kinderen hier goed over hebben nagedacht.

Ze zouden kunnen kiezen voor een gemakkelijke overgang, aangekondigd door hun oudste zus Marina, in plaats van zich in een opvolgingsstrijd te storten die verkeerd zou kunnen lopen.