Een paar boomstammen liggen op wat eens bosbodem was, voor een huis in de buurt van het Chico Mendes Extractive Reserve, in Xapuri, in de staat Acre, Brazilië. (Foto: AP)
De regering van de Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva heeft haar plan aangekondigd om ontbossing tegen 2030 uit te bannen als onderdeel van een internationale belofte om het milieu te beschermen. Lula en zijn minister van Milieu Marina Silva hebben maandag het actieplan voor de preventie en bestrijding van ontbossing in het Amazonegebied onthuld en het aangeprezen als de nieuwste stap in hun agressieve platform om klimaatverandering te bestrijden.

"Brazilië heeft zijn leidende rol in de strijd tegen klimaatverandering hervat, na vier jaar waarin het milieu werd behandeld als een obstakel voor de onmiddellijke winst van een bevoorrechte minderheid", zei Lula in een bericht op Twitter, verwijzend naar het beleid van zijn voorganger, Jaïr Bolsonaro.

"Maar rijke landen moeten ook hun steentje bijdragen. Zij waren degenen die door de eeuwen heen de bossen het meest hebben verwoest."

Plan tegen ontbossing
Vijftien ministeries werkten mee aan het plan, dat geavanceerde technieken omvat voor het documenteren en volgen van illegale ontbossing.

Het plan voorziet in meer gebruik van satellietbeelden om illegale houtkap, veeteelt en mijnbouwactiviteiten te identificeren. Overheidsdatabases met bijvoorbeeld financiële informatie zullen ook worden ingezet om de geldstroom van niet-goedgekeurde operaties in het Amazone-regenwoud te volgen.

Onder de voorwaarden van het plan zal ook een systeem worden ontwikkeld om de oorsprong te certificeren van hout en landbouwproducten die anders afkomstig zouden kunnen zijn van kwetsbare of geëxploiteerde ecosystemen.

Naast de misdaadbestrijdingsinspanningen, stelt het plan voor om landtitels te standaardiseren en stimulansen te creëren voor duurzame landbouw en andere "groene" activiteiten.

"Houthakkers in het land moeten worden verteld dat als ze bomen willen kappen, ze die moeten planten", zei Lula over de voorgestelde maatregelen. Hij waarschuwde ook dat er geen excuus zou zijn om oude bossen te kappen. "In het land van het Braziliaanse volk zullen we heel streng zijn in het naleven van de wet."

Een zware strijd
Het beleid van Lula wijkt af van dat van Bolsonaro, wiens ambtstermijn van 2019 tot 2022 samenviel met een recordontbossing in Brazilië.

Bolsonaro had gepleit voor meer ontwikkeling in het Amazonegebied, waarbij hij de constructie beschouwde als een potentiële zegen voor de Braziliaanse economie en volgens critici een oogje dichtkneep voor illegale operaties.

Maar de tegenstanders van Bolsonaro veroordeelden wat zij zagen als een aanval op de milieubescherming van het land, een aanval die zich vertaalde in geweld tegen de inheemse bevolking die de Amazone hun thuis noemt.

In oktober werd Bolsonaro nipt verslagen in een tweede ronde tegen Lula, die campagne voerde om de Amazone te herstellen. Delen van het bos, ooit een belangrijke opslagplaats voor koolstof, laten nu meer koolstof vrij dan ze vastleggen als gevolg van ontbossing en branden.

Niettemin verscheen Lula in november op de klimaatconferentie van de Verenigde Naties, COP27, in een poging om Brazilië te positioneren als leider in de strijd tegen klimaatverandering.

"Er is geen klimaatveiligheid voor de wereld zonder een beschermd Amazonegebied", vertelde hij de conferentie.

Toch heeft Lula te maken gehad met een zware strijd. De ontbossing daalde met 61 procent in januari, zijn eerste maand in functie, om in februari een recordhoogte te bereiken.

En het door de oppositie geleide congres van Brazilië leverde onlangs een tegenslag op voor Lula, door vorige week te stemmen om ministeries die zich bezighouden met milieubescherming en inheemse volkeren af te bouwen.

Een plechtig jubileum
De ontbossingsaankondiging van maandag komt een jaar na de moord op de Britse journalist Dom Phillips en de Braziliaanse inheemse expert Bruno Pereira tijdens het rapporteren over de Amazone.

Bij de aankondiging van het plan van maandag bracht Lula hulde aan de twee mannen, die hadden gewerkt om de aandacht te vestigen op ontbossing en illegale operaties op inheems land.

"Een jaar geleden schokte de brute moord waarvan ze het slachtoffer werden, de wereld, die het Amazonegebied begon te zien als een land zonder wet en op de rand van vernietiging", schreef Lula op Twitter. "Vandaag is de wereld teruggekeerd om met hoop naar Brazilië te kijken."

De aankondiging legt de basis voor Brazilië om door te gaan met een overeenkomst voor 2021, gesmeed tijdens de COP26-klimaatbesprekingen in Glasgow, Schotland, om de ontbossing tegen 2030 te stoppen.

Naar schatting 145 landen sloten zich aan bij de Glasgow-verklaring, die ongeveer 85 procent van de bossen en bosgebieden in de wereld zou beslaan. Onder hen hebben 12 regeringen 12 miljard dollar toegezegd om bosecosystemen te beschermen en te herstellen, waarbij geld is gereserveerd voor inheemse bevolkingsgroepen.