Poolse boeren houden een spandoek omhoog tijdens een protest tegen de Mercosur-handelsovereenkomst in het centrum van Warschau, Polen. (Foto: Reuters)
Na meer dan een kwart eeuw van moeizame onderhandelingen hebben de EU-lidstaten vrijdag voorlopig groen licht gegeven voor het grootste handelsakkoord ooit met de Zuid-Amerikaanse handelsblok Mercosur. Met steun van landen als Duitsland en Spanje wil de Europese Commissie het akkoord gebruiken om het verlies aan handel door Amerikaanse tarieven te compenseren en de afhankelijkheid van China te verminderen, onder meer door toegang tot cruciale mineralen te waarborgen.

Het akkoord, dat importheffingen ter waarde van 4 miljard euro op EU-exporten zal schrappen, stuit op stevige tegenstand in met name Frankrijk, dat vreest voor een toename van goedkope landbouwproducten zoals rundvlees en suiker die de eigen boeren schade kunnen toebrengen. Boerenprotesten in Frankrijk, België en Polen onderstrepen de maatschappelijke onrust rond het akkoord.

Toch stemden 21 landen, goed voor 65% van de EU-bevolking, voor het akkoord, waarmee aan de formele goedkeuringscriteria is voldaan. Duitse bondskanselier Friedrich Merz noemde de stemming een mijlpaal, maar benadrukte dat de lange onderhandelingsperiode van 25 jaar een les is om toekomstige handelsverdragen sneller af te ronden.

De Europese Commissie heeft om sceptici gerust te stellen diverse beschermende maatregelen ingebouwd, zoals het tijdelijk kunnen opschorten van gevoelige landbouwimporten en extra controles op pesticiden. Ondanks concessies blijven Frankrijk en Polen het akkoord afwijzen, terwijl Italië recent nog van standpunt veranderde.

Milieuorganisaties waarschuwen dat het akkoord rampzalig kan zijn voor het Amazonegebied, omdat de import van grondstoffen vaak gepaard gaat met ontbossing. Ook in het Europees Parlement ligt een pittige discussie in het verschiet, waar het akkoord naar verwachting in het voorjaar wordt behandeld.

De EU staat daarmee op een kruispunt: het handelsakkoord met Mercosur kan economische kansen bieden in een tijd van geopolitieke onzekerheid en handelsconflicten, maar legt ook interne spanningen bloot over landbouwbescherming en milieubehoud. De weg naar ratificatie blijft hobbelig, maar de uitkomst zal bepalend zijn voor de toekomst van de EU als handelsblok.