De Israëlische premier Benjamin Netanyahu en de Israëlische president Isaac Herzog wonen een herdenkingsdienst bij in Meitar, Israël. (Foto: Reuters)
Twee van de belangrijkste rivalen van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu hebben aangekondigd dat ze samen een nieuwe partij vormen voor de komende verkiezingen, met als doel zijn coalitieregering te verdrijven. Hun focus ligt vooral op binnenlandse kwesties, zoals de militaire dienstplicht voor ultraorthodoxe Joden.

Op onderwerpen als Iran, Gaza en Libanon wordt verwacht dat de gezamenlijke partij, geleid door de rechtse Naftali Bennett en de centrumlinkse Yair Lapid, een vergelijkbaar veiligheidsbeleid zal voeren als Netanyahu – die de meest rechtse regering in de Israëlische geschiedenis leidt. Dit betekent dat het buitenlands beleid van Israël grotendeels ongewijzigd zou blijven.

De nieuwe partij, genaamd "BeYachad" (Hebreeuws voor "Samen"), heeft nog geen formeel beleidsprogramma gepubliceerd. Dit is wat bekend is over hun standpunten over regionale conflicten, gebaseerd op recente publieke uitlatingen.

Iran
Bennett (54) en Lapid (62) hebben Netanyahu's beslissing om samen met de VS Iran aan te vallen krachtig gesteund, wat aansluit bij de brede publieke steun in Israël voor de oorlog. Bij het begin van de Israëlische luchtaanvallen op Iran noemde Lapid het in een interview met Reuters een “rechtvaardige oorlog tegen het kwaad.”

Beide leiders hebben Netanyahu (76) sindsdien bekritiseerd vanwege wat zij zien als het niet behalen van Israëls belangrijkste doelen, waaronder het omverwerpen van de Iraanse clericale regering. Toch heeft niemand van hen opgeroepen tot het hervatten van de gevechten sinds de Israëlische en Amerikaanse aanvallen en het Iraanse raketvuur werden stopgezet door het staakt-het-vuren op 8 april.

Een bron dicht bij hun nieuwe partij omschrijft Bennett en Lapid als “havikachtig” en “hard tegenover Iran.” Tegelijkertijd zijn ze “pragmatisch en begrijpen ze de noodzaak van diplomatieke overeenkomsten en het werk dat volgt na militair geweld om strategische doelen te bereiken,” aldus de bron, die anoniem wilde blijven.

Libanon
Bennett en Lapid steunen ook de Israëlische militaire operaties in Libanon en uiten kritiek op het staakt-het-vuren van 17 april, dat het geweld tussen het Israëlische leger en door Iran gesteunde Hezbollah-milities niet heeft kunnen stoppen.

Kort voordat het Israëlische leger in maart Zuid-Libanon binnenviel, zei Lapid dat Israël alle noodzakelijke stappen moet nemen om zijn burgers te beschermen. Na de aankondiging van het staakt-het-vuren stelde Lapid dat de enige oplossing de permanente verwijdering is van de dreiging voor Noord-Israël.

Bennett bekritiseerde het staakt-het-vuren scherp en schreef op 17 april op Facebook: “Men kan nu al aftellen naar de volgende ronde. Hezbollah is vanochtend begonnen Zuid-Libanon te herbouwen en wordt sterker met raketten voor de volgende confrontatie.”

Gaza
Over de oorlog in Gaza, waar Israël ondanks het staakt-het-vuren van oktober vorig jaar dodelijke aanvallen blijft uitvoeren, hebben zowel Bennett als Lapid Netanyahu bekritiseerd omdat hij Hamas niet volledig heeft vernietigd na de aanslag van 7 oktober 2023.

In januari zei Lapid dat Netanyahu's regering het “slechtst mogelijke resultaat” had bereikt in Gaza, omdat Hamas nog steeds tienduizenden strijders heeft. Hamas behield onder het staakt-het-vuren controle over een klein stuk grond aan de kust van Gaza.

Deze maand schreef Bennett op Facebook dat het beleid van Netanyahu – waaronder het toestaan van enige hulp aan het gebied na drie maanden totale humanitaire blokkade in 2025 – Hamas juist heeft geholpen de controle te herwinnen. “Dit is met de hulp van honderden hulpverleningswagens die Netanyahu’s regering hen dagelijks brengt,” aldus Bennett.

Netanyahu ziet de verwoestende militaire aanval op Gaza, die grote delen van het gebied vernietigde en meer dan 72.000 Palestijnen het leven kostte, als een succes. Hij houdt de mogelijkheid open om de oorlog volledig te hervatten als Hamas niet ontwapent volgens een door de VS gesteund proces, iets wat Hamas tot nu toe heeft afgewezen.

Palestijnse staatsvorming
Hoewel de meeste Israëliërs volgens peilingen tegen de vorming van een onafhankelijke Palestijnse staat zijn in de bezette Westelijke Jordaanoever, Gaza en Oost-Jeruzalem, zal een regering van Bennett en Lapid waarschijnlijk weinig beleidsverandering brengen op dit gebied.

Netanyahu is fel tegen de oprichting van een Palestijnse staat en zijn regering heeft de bouw van nederzettingen in de Westelijke Jordaanoever versneld, wat volgens ministers in zijn kabinet bedoeld is om de toekomst van Palestijnse onafhankelijkheid te ondermijnen.

In 2022 zei Lapid, die net als velen in het centrum en links in Israël niet per se tegen Palestijnse soevereiniteit is, dat een tweestatenoplossing de juiste weg is. Op de vraag van de Amerikaanse omroep ABC in een interview uit 2024 waarom hij tegen een tweestatenoplossing is, antwoordde Bennett dat hij gelooft dat dit zou leiden tot geweld tegen Israëliërs.

“Wat we de afgelopen 30 jaar hebben geleerd, is dat elke keer als we de Palestijnen een stuk land gaven, zij het niet ombouwden tot een mooi Singapore maar het veranderden in een terreurstaat en begonnen Israëliërs te vermoorden,” zei Bennett.

Over de Westelijke Jordaanoever hebben Netanyahu, Bennett en Lapid zich allen krachtig uitgesproken tegen geweld van kolonisten tegen Palestijnen. Zulke aanvallen zijn toegenomen onder Netanyahu, die door critici wordt beschuldigd van het gedogen van kolonisten die Palestijnse dorpen in brand steken en bewoners aanvallen. Netanyahu’s kantoor ontkent dit.