Nieuw vredesvoorstel Iran botst op Amerikaanse scepsis

De regering-Trump geeft signalen af dat zij het aanbod van Iran afwijst, dat onder andere het openen van de Straat van Hormuz inhoudt, maar het bespreken van het nucleaire dossier van Teheran uitstelt. De Verenigde Staten (VS) overweegt een nieuw voorstel van Iran om de lopende oorlog te beëindigen, te midden van een fragiel staakt-het-vuren tussen de langdurige rivalen.

Het aanbod richt zich op het heropenen van de strategische Straat van Hormuz, terwijl een deal over Irans nucleaire programma wordt uitgesteld – waarschijnlijk het meest controversiële onderwerp tussen Teheran en Washington.

Volgens Amerikaanse media wordt het voorstel kritisch bekeken in Washington, waar officials sceptisch zijn.

Vroege signalen vanuit de regering-Trump suggereren dat het plan in zijn huidige vorm waarschijnlijk niet geaccepteerd wordt, wat de vooruitzichten op een definitief einde van de momenteel gepauzeerde oorlog tussen de VS, Israël en Iran, die duizenden levens heeft gekost en de wereldwijde energieprijzen omhoog heeft gejaagd, verder kan vertragen.

Wat staat er in het nieuwste voorstel van Iran?
Het nieuwste voorstel van Iran beoogt een de-escalatie in de Golfregio zonder meteen beperkingen op te leggen aan het nucleaire programma, zoals de VS heeft geëist. Teheran heeft aangeboden de Straat van Hormuz te heropenen op voorwaarde dat de VS haar marineblokkade van Iraanse havens beëindigt en instemt met het beëindigen van de oorlog.

Iran heeft de doorgang effectief afgesloten voor scheepvaart, waardoor er wereldwijde economische druk ontstaat door stijgende energieprijzen en verstoorde toeleveringsketens. In vredestijd wordt een vijfde van ’s werelds olie en vloeibaar aardgas (LNG) via deze smalle doorgang vervoerd, die de Golfolieproducenten verbindt met de open oceaan.

Dagen na het begin van het staakt-het-vuren op 8 april kondigde Trump een blokkade aan op Iraanse havens en schepen, waardoor Teheran’s mogelijkheden om olie te exporteren werden beperkt en een cruciale inkomstenbron werd afgesloten.

Een centraal onderdeel van het Iraanse aanbod om de Straat weer open te stellen is echter dat onderhandelingen over de nucleaire activiteiten van Iran pas worden hervat nadat de oorlog is beëindigd.

Het voorstel is via Pakistan, dat als bemiddelaar fungeert, aan Washington overgebracht.

"Deze berichten betreffen enkele van de rode lijnen van de Islamitische Republiek Iran, waaronder nucleaire kwesties en de Straat van Hormuz," meldde het Iraanse staatsmedium Fars News Agency.

"Ingewijde bronnen benadrukken dat minister Abbas Araghchi volledig binnen het kader van de gespecificeerde rode lijnen en de diplomatieke taken van het ministerie van Buitenlandse Zaken handelt."

Het persbureau meldde dat deze berichten "niet gerelateerd zijn aan onderhandelingen" en "worden beschouwd als een initiatief van Iran om de regionale situatie te verduidelijken."

De Iraanse analist Abas Aslani zei dat het nieuwste voorstel van Iran gebaseerd is op een "aangepaste" aanpak.

Aslani, senior onderzoeker bij het Centre for Middle East Strategic Studies, vertelde aan Al Jazeera dat Teheran gelooft dat het eerdere model – dat uitging van concessies op het nucleaire programma in ruil voor economische sanctieverlichting – niet langer een "haalbare weg naar een mogelijke overeenkomst" is.

"Iran ziet dit ook als een maatregel om vertrouwen op te bouwen en het vertrouwenstekort te compenseren," voegde hij toe.

Maandag zei Teherans gezant bij de Verenigde Naties, Amir Saeid Iravani, dat "duurzame stabiliteit en veiligheid" in de Golf en de bredere regio alleen bereikt kunnen worden door een duurzame en permanente stopzetting van agressie tegen Iran.

Reactie VS
President Donald Trump besprak het Iraanse voorstel maandag met zijn topadviseurs op het gebied van veiligheid, bevestigde het Witte Huis.

Volgens mediaberichten is de Amerikaanse reactie echter vooral afwijzend geweest. Reuters citeerde een Amerikaanse functionaris die anoniem wilde blijven en zei dat Trump ontevreden was over het voorstel, omdat het geen bepalingen bevatte over het nucleaire programma van Iran. De functionaris merkte op dat "hij het voorstel niet echt waardeert."

CNN meldde, op basis van twee betrokkenen, dat Trump het voorstel waarschijnlijk niet zal accepteren. Het zou volgens hen "een belangrijk onderhandelingswapen van de VS wegnemen" als Washington de blokkade van Iraanse havens zou opheffen zonder dat de nucleaire kwestie wordt opgelost.

Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio zei maandag tegen Fox News dat het voorstel "beter was dan we hadden verwacht," maar dat hij twijfels had over de bedoelingen van Teheran.

"Ze zijn zeer goede onderhandelaars," zei hij. "We moeten ervoor zorgen dat elke overeenkomst er één is die definitief voorkomt dat zij ooit een kernwapen kunnen ontwikkelen."

Al Jazeera-correspondent Mike Hanna vanuit Washington meldde dat er "volledige geheimhouding" was over wat tijdens de bijeenkomst tussen Trump en zijn nationale veiligheidsadviseurs is besproken. "Het was zo geheim dat we niet precies weten wie van zijn nationale veiligheidsteam bij die bijeenkomst aanwezig waren," voegde Hanna toe.

"Normaal gesproken is er wel een soort samenvatting of meer informatie over een dergelijke vergadering."

Reactie andere landen
Hoewel de VS en Iran denken dat "de tijd aan hun kant staat, wordt het naarmate dit langer duurt alleen maar moeilijker," zei Mohamed Elmasry, analist bij het Doha Institute of Graduate Studies.

"Ik denk echt niet dat de tijd voor iemand werkt. De Europeanen verliezen duidelijk hun geduld," vertelde hij aan Al Jazeera.

Maandag zei de Duitse bondskanselier Merz dat "de Iraniërs erg bedreven zijn in onderhandelingen," merkte Elmasry op. Dit laat volgens hem zien dat Trump onder toenemende druk staat van zijn bondgenoten, "die vinden dat hij hen in deze grote puinhoop heeft gebracht en het niet kan oplossen."

"Trump zal hier niet blij mee zijn en de bondskanselier raakt hem waar het pijn doet."