Wat zich dit weekend opnieuw heeft afgespeeld op de Johan Adolf Pengel International Airport is niet slechts een operationele storing, maar een nationale blamage. Vliegtuigen konden niet landen, passagiers strandden, maatschappijen moesten uitwijken en Suriname stond opnieuw internationaal voor schut, simpelweg omdat de verkeerstoren niet bemand was. Dat is geen incident meer. Dat is bestuurlijk falen.

Het tekort aan luchtverkeersleiders is geen nieuw probleem. Suriname sleept dit dossier al jaren mee. Er wordt al geruime tijd gewaarschuwd voor onderbezetting, uitputting, gebrekkige planning en een structureel tekort aan gekwalificeerd personeel. Toch blijft een duurzame oplossing uit. Dat is des te ernstiger, omdat luchtverkeersleiding geen gewone overheidsdienst is, maar een vitale veiligheidsfunctie binnen de internationale luchtvaartketen.

De vraag die daarom gesteld moet worden, is eenvoudig: hoe lang denkt Suriname zich dit nog te kunnen permitteren?
Een land dat toerisme wil stimuleren, nieuwe luchtvaartmaatschappijen wil aantrekken en zich internationaal wil profileren als serieuze bestemming, kan zich geen luchthaven permitteren die stilvalt door interne personeelsproblemen. Wie investeerders wil aantrekken, moet eerst betrouwbaarheid garanderen. Wie toerisme wil laten groeien, moet eerst operationele zekerheid bieden.

De situatie raakt bovendien aan de internationale reputatie van Suriname. In de luchtvaartwereld zijn betrouwbaarheid, continuïteit en veiligheid geen bijzaak, maar randvoorwaarden. Wanneer vluchten structureel hinder ondervinden door personeelstekorten, uitval of een onbemande toren, tast dat het vertrouwen aan van luchtvaartmaatschappijen, toezichthouders en internationale partners. Dat is niet zonder gevolgen voor de positie van Suriname in de regionale en internationale luchtvaartketen.

Natuurlijk hebben luchtverkeersleiders recht op fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden, correcte beloning en een werkbaar rooster. Daarover mag geen misverstand bestaan. Maar wie een sleutelpositie bekleedt in een vitale sector, draagt ook een bijzondere verantwoordelijkheid. Het collectief neerleggen van een essentiële veiligheidsfunctie, met directe gevolgen voor passagiers, medische vluchten, maatschappijen en het nationale belang, kan niet worden genormaliseerd. Een luchtambulance moest zelfs uitwijken naar Guyana. Dat onderstreept hoe ernstig deze ontwrichting werkelijk is.

Dat brengt de regering bij haar verantwoordelijkheid. Hard ingrijpen is niet langer een politieke keuze, maar een bestuurlijke noodzaak. Indien sprake is van werkweigering, georganiseerde ontregeling of moedwillige sabotage van een vitale dienst, dan moet de staat handelen binnen de grenzen van de wet: kordaat, zorgvuldig en zonder aarzeling. De Personeelswet biedt instrumenten. Het ministerie van Transport, Communicatie en Toerisme beschikt over juridische capaciteit. Gebruik die dan ook.

Dat betekent: feiten vaststellen, verantwoordelijkheid individualiseren, disciplinaire trajecten inzetten waar nodig en, indien bewezen sprake is van opzettelijke ontwrichting, schorsing of ontslag niet uitsluiten. Een staat die weigert op te treden tegen doelbewuste ontregeling van essentiële dienstverlening, nodigt anarchie uit.

Maar handhaving alleen is niet genoeg. Suriname heeft niet alleen een disciplinair probleem, maar ook een capaciteitsprobleem. De structurele oplossing ligt in opleiding, instroom en vervanging. Het land moet nu starten met een versnelde, professionele wervingscampagne voor nieuwe luchtverkeersleiders. Ga naar middelbare scholen, identificeer talent, selecteer gericht en leid versneld een nieuwe lichting op. Koppel daaraan duidelijke, juridisch afdwingbare dienstverbanden, zodat de staat niet telkens opnieuw gegijzeld wordt door dezelfde kwetsbaarheid.

En als de continuïteit op korte termijn niet lokaal kan worden gegarandeerd, dan moet de regering durven kiezen voor tijdelijke buitenlandse expertise. Dat is geen gezichtsverlies. Gezichtsverlies is een internationale luchthaven die stilvalt, omdat niemand de toren bemant.

Suriname kan zich geen improvisatie meer veroorloven in de luchtvaart. Niet in een sector waar veiligheid absoluut is. Niet in een sector waar betrouwbaarheid alles is. En niet in een land dat serieus genomen wil worden.

De samenleving vraagt geen excuses meer. De samenleving vraagt gezag, orde en structurele oplossingen.

Clayton Hiwat