De Saudische minister van Buitenlandse Zaken, Faisal bin Farhan al Saud, ontvangt de vicepremier en minister van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Arabische Emiraten, Sheikh Abdullah bin Zayed Al Nahyan, voorafgaand aan een uitzonderlijke bijeenkomst van de Samenwerkingsraad van de Golfstaten (GCC). De bijeenkomst vindt plaats in Jeddah, Saudi-Arabië. (Foto: Reuters)
De Verenigde Arabische Emiraten (VAE) hebben dinsdag aangekondigd dat zij per direct uit OPEC en OPEC+ stappen, wat een zware slag betekent voor de olie-exporterende organisaties en hun de facto leider Saudi-Arabië. Deze beslissing komt op een moment dat de oorlog tussen Iran en de VS een historische energiecrisis heeft veroorzaakt en de wereldeconomie ontwricht.

Het vertrek van de VAE, een langdurig lid van OPEC, kan leiden tot onrust en verzwakking binnen de groep. OPEC heeft zich doorgaans gepresenteerd als een eensgezinde front, ondanks interne meningsverschillen over geopolitieke kwesties en productiedoelstellingen. Met het vertrek van de VAE komt deze eenheid ernstig onder druk te staan.

De Golfstaten binnen OPEC kampen al met grote problemen om hun olie-exporten via de Straat van Hormuz te verschepen, een smalle zeestraat tussen Iran en Oman waar normaal gesproken een vijfde van ’s werelds ruwe olie en vloeibaar aardgas wordt doorgevoerd. De aanhoudende dreigingen en aanvallen vanuit Iran op schepen hebben deze doorvoer ernstig verstoord.

De stap van de VAE wordt gezien als een belangrijke overwinning voor de Amerikaanse president Donald Trump, die OPEC herhaaldelijk heeft beschuldigd van het "bedriegen van de rest van de wereld" door olieprijzen kunstmatig hoog te houden. Trump koppelt de Amerikaanse militaire bescherming van de Golfstaten ook aan de hoge olieprijzen en hekelt dat deze landen profiteren van die bescherming terwijl ze "hoge olieprijzen opleggen."

De VAE, een regio met een belangrijke zakenhub en een van Washingtons belangrijkste bondgenoten, uitte kritiek op andere Arabische landen vanwege hun gebrekkige bescherming tegen de vele aanvallen van Iran tijdens het conflict. Anwar Gargash, diplomatiek adviseur van de VAE-president, noemde de reactie van de Arabische Liga en de Golfstaten op de Iraanse aanvallen "politiek en militair historisch zwak" tijdens een sessie van het Gulf Influencers Forum.

"De landen van de Gulf Cooperation Council (GCC) steunden elkaar logistiek, maar politiek en militair is hun positie zwak geweest," zei Gargash. "Ik had deze zwakke houding van de Arabische Liga verwacht, maar niet van de GCC. Dat verrast mij wel."

Gevolgen vertrek
Het vertrek van de VAE zal vermoedelijk leiden tot verdere fragmentatie binnen OPEC en OPEC+, waardoor het moeilijker wordt om gezamenlijke productieafspraken te maken en de oliemarkt te stabiliseren. Dit kan de volatiliteit op de energiebeurzen verder vergroten en de wereldwijde inflatiedruk aanwakkeren.

Daarnaast kan de stap de geopolitieke spanningen in de regio vergroten, terwijl de VAE mogelijk nauwere bilaterale banden met westerse landen zoekt buiten het OPEC-kader. Saudi-Arabië staat hiermee voor een grote uitdaging om de cohesie binnen de oliegroep te behouden.

De reactie van de internationale gemeenschap en andere OPEC-leden wordt met spanning afgewacht, nu de wereld worstelt met energietekorten en de economische gevolgen van het conflict in het Midden-Oosten.