Vrachtschepen wachten op de doorvaart door het Panamakanaal in Panama-stad. (Foto: AFP)
Bolivia, Costa Rica, Guyana, Paraguay, Trinidad en Tobago en de Verenigde Staten (VS)hebben samen een verklaring uitgebracht waarin ze Panama steunen en kritiek uiten op de Chinese economische vergelding. Dit gebeurde nadat een bedrijf uit Hongkong een rechtszaak verloor over het beheer van de havens bij het Panamakanaal.

Het Panamese Hooggerechtshof annuleerde eind januari contracten die het Hongkongse bedrijf CK Hutchison toestonden om de Balboa- en Cristobal-terminal op het kanaal te beheren. De rechtbank noemde deze decenniaoude contracten ongrondwettelijk.

In hun gezamenlijke verklaring op dinsdag zeggen de zes landen dat China na deze uitspraak “gerichte economische druk” uitoefent op schepen met de Panamese vlag.

Volgens de Amerikaanse Federale Maritieme Commissie hield China in maart bijna 70 Panamese schepen vast, wat “veel meer is dan normaal”.

“Deze acties – na de beslissing van het onafhankelijke Panamese Hooggerechtshof over Balboa en Cristobal – zijn een duidelijke poging om de maritieme handel te politiseren en de soevereiniteit van landen in onze regio te schenden,” aldus de verklaring.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio zei afzonderlijk op het platform X dat Washington “diep bezorgd” is over de Chinese druk op Panama.

“We staan solidair met Panama. Elke poging om de soevereiniteit van Panama te ondermijnen is een bedreiging voor ons allemaal,” aldus Rubio.

China heeft eerder de VS beschuldigd van “pesten” en het proberen zwart te maken van zijn reputatie in Latijns-Amerika. China noemde de uitspraak van het Panamese Hooggerechtshof “absurd” en “schandelijk”.

Laura DiBella, hoofd van de Amerikaanse Federale Maritieme Commissie, zei vorige maand dat het vasthouden van Panamese schepen door China gevolgen heeft voor zowel Panama als de VS.

“Deze strengere inspecties lijken bedoeld om Panama te straffen na de overdracht van de havenactiviteiten van Hutchison,” zei DiBella.

“Omdat veel Amerikaanse containerhandel via schepen met de Panamese vlag verloopt, kunnen deze acties grote commerciële en strategische gevolgen hebben voor de Amerikaanse scheepvaart,” voegde ze toe.

Scheepvaart als politiek drukmiddel
De beslissing van Panama om de contracten van CK Hutchison’s dochterbedrijf ongeldig te verklaren, kwam midden in veel media-aandacht voor het Panamakanaal, terwijl president Donald Trump dreigde het strategische kanaal over te nemen.

Trump maakte het ongeveer 80 kilometer lange kanaal tot een belangrijk punt van zijn tweede termijn en beweerde in zijn inaugurele rede in januari 2025 dat China “het kanaal beheerst” en beloofde dat de VS de controle “terug zou nemen”.

Amerikaanse functionarissen zeggen dat China, naast Panama, ook wraak heeft genomen op rederijen Maersk en Mediterranean Shipping Company (MSC). Deze bedrijven kregen tijdelijke contracten om de Balboa- en Cristobal-terminals te beheren nadat CK Hutchison werd verwijderd.

Beide bedrijven werden door het Chinese ministerie van Transport opgeroepen voor “besprekingen op hoog niveau”, meldde de Federale Maritieme Commissie in maart. Het Chinese scheepvaartbedrijf COSCO heeft bovendien de operaties bij de Balboa-terminal stilgelegd.

CK Hutchison voert via zijn dochterbedrijf Panama Ports Company een internationale arbitragezaak tegen de Panamese regering en eist meer dan 2 miljard dollar schadevergoeding.

David Smith, universitair hoofddocent aan het US Studies Centre van de Universiteit van Sydney, noemt het conflict rond het Panamakanaal en de Chinese vergelding het nieuwste voorbeeld van hoe scheepvaart steeds vaker een politiek doelwit wordt, van Latijns-Amerika tot de Straat van Hormuz en de Rode Zee.

“We gingen er altijd vanuit dat de wereld draait op containerschepen die vrij varen,” zei hij tegen Al Jazeera.

“Wat we nu zien is dat staten weten hoe kwetsbaar de scheepvaart is. Ze weten dat ze scheepvaartroutes kunnen afsluiten als het nodig is. Het zou ons niet moeten verbazen als schepen en de scheepvaart in het algemeen voortaan pionnen worden in internationale politiek.”