Woensdag starten landelijk de leerlingen van het Hoger Algemeen Vormend Onderwijs (HAVO) met Schoolonderzoek (SO) periode 3. Voor velen is dit echter allesbehalve een normale of goed voorbereide start. De realiteit is dat zowel leerlingen als leerkrachten onder enorme druk staan door een gebrek aan voorbereidingstijd en structurele ondersteuning.

De voorbereidingstijd voor SO 3 bedraagt gemiddeld slechts drie weken. Deze periode is aantoonbaar te kort om leerlingen adequaat klaar te stomen. Dit leidt tot verhoogde stress bij leerlingen, maar ook bij docenten, die met man en macht proberen de leerstof alsnog over te brengen. Extra lesuren worden waar mogelijk ingezet, maar zelfs met deze inspanningen blijft de voorbereiding ontoereikend.

Leerlingen en ouders proberen massaal hun toevlucht te zoeken tot bijlessen, in een poging te redden wat er nog te redden valt. Tegelijkertijd blijft het vanuit het ministerie opvallend stil. Concrete maatregelen of interventies om deze problematiek aan te pakken, zijn tot op heden uitgebleven.

Juist deze groep HAVO-leerlingen verdient extra aandacht. De huidige situatie kan niet anders worden omschreven dan zorgwekkend. Een deel van de leerlingen is al “verdronken” in de achterstanden, terwijl een grote groep het risico loopt hetzelfde lot te ondergaan. Zonder ingrijpen dreigt een hele lichting studenten de dupe te worden van een falend systeem, met mogelijk verstrekkende gevolgen voor hun toekomst.

Noodzakelijke kortetermijnmaatregelen
Er zijn directe acties nodig om verdere schade te beperken:
1. Uitvoering van de beloofde cijferanalyse: Het ministerie heeft eerder toegezegd een evaluatie te doen van behaalde cijfers, om vast te stellen bij welke vakken ondermaats is gepresteerd. Deze evaluatie is echter uitgebleven en dient alsnog met spoed te worden uitgevoerd, inclusief passende maatregelen.

2. Uitstel van SO-periode 3: Door de start van SO 3 met minimaal twee weken te verschuiven, krijgen leerlingen en docenten de broodnodige tijd om zich beter voor te bereiden.

3. Herziening van het examenrooster: Het huidige rooster is onvoldoende afgestemd op de belastbaarheid van leerlingen. Voor profiel P staan de vakken economie 1, economie 2 en wiskunde P direct achter elkaar ingepland. Dit verhoogt de druk aanzienlijk en werkt contraproductief. Een eenvoudige herverdeling, bijvoorbeeld door vakken zoals Nederlands of sociologie tussen deze zware vakken te plaatsen, kan al voor verlichting zorgen.

4. Beperkte voorbereidingstijd voor het eindexamen: Het eindexamen start op het HAVO reeds op 11 juni, wat betekent dat leerlingen na SO-periode 3 slechts ongeveer drie weken voorbereidingstijd hebben. Deze periode is aantoonbaar onvoldoende om zich grondig en verantwoord voor te bereiden op het eindexamen.

5. Extra begeleiding: Structurele ondersteuning in de vorm van extra lessen en begeleiding is noodzakelijk om leerachterstanden in te lopen.

Het feit dat het directe slagingspercentage voor HAVO het afgelopen jaar slechts 26,3% bedroeg, onderstreept de ernst van de situatie. Desondanks lijkt deze kwetsbare groep opnieuw onvoldoende prioriteit te krijgen.

Het is van groot belang dat het ministerie deze signalen serieus neemt en onmiddellijk ingrijpt. Zonder adequate maatregelen dreigt een hele generatie HAVO-leerlingen onnodig benadeeld te worden. Onderwijs hoort kansen te creëren en geen obstakels.

Laat deze leerlingen niet verdrinken. Grijp nu in en geef hun de kans die zij verdienen.

Erak Fatehmohamed