Boek: Corruptie in Suriname

Een erfenis van het Nederlands kolonialisme

Waar mensen zijn, duikt corruptie op. Onvermijdelijk. Nizaar Makdoembaks is tijdens zijn jarenlange onderzoek in archieven in Nederland en Suriname op talloze voorbeelden van corruptie gestuit. Van kleine vergrijpen tot grootschalige malversaties op hoog niveau, waarbij de menselijke integriteit voortdurend onder druk staat.

De centrale vraag in zijn nieuwste boek Corruptie in Suriname luidt: is de corruptie in Suriname een erfenis van de Nederlandse koloniale overheersing? Sommigen stellen dat na de onafhankelijkheid nieuwe, autonome vormen van corruptie zijn ontstaan. Voor beide visies valt iets te zeggen. Wat dit boek echter duidelijk maakt, is dat deze perspectieven niet los van elkaar kunnen worden gezien. De verschillende vormen van corruptie die Suriname kende en kent, zijn nauw verbonden met de heersende bestuurscultuur. Die cultuur is onmiskenbaar gevormd tijdens – en door – de koloniale overheersing.

Van meet af aan was het koloniale bestuur doordrenkt van belangenverstrengeling, dubbele standaarden en zelfverrijking: praktijken die in Nederland zelf onaanvaardbaar zouden zijn geweest. Makdoembaks biedt een gedetailleerd overzicht van uiteenlopende verschijningsvormen van corruptie in de periode 1880–1956, maar gaat ook verder terug, tot de tijd van gouverneur Van Aerssen van Sommelsdyck.

Het koloniale gouvernementsstelsel creëerde een institutionele cultuur waarin normschendingen aan de orde van de dag waren. De sociale positie van betrokkenen bepaalde in hoge mate het risico op sancties. Lagere ambtenaren werden soms zwaar gestraft voor relatief kleine vergrijpen, terwijl invloedrijke figuren bescherming genoten of zelfs werden beloond. Dit leidde in sommige gevallen tot dramatische gevolgen: verhalen van lager geplaatste ambtenaren die uit schaamte zelfmoord pleegden, staan in schril contrast met riante regelingen en eervol ontslag voor frauderende hogere ambtenaren.

De kern van dit systeem was een fundamentele ongelijkheid in de toepassing van normen, wetten en sancties. Daarmee legde de koloniale periode de basis voor de bestuurscultuur waarin Suriname zich later als onafhankelijke natiestaat ontwikkelde – een cultuur waarin vriendjespolitiek en corruptie tot op de dag van vandaag kunnen voortbestaan.

Nizaar Makdoembaks is voormalig huisarts en auteur van meer dan twintig studies over de geschiedenis van de voormalige Nederlandse koloniën.