Maandag tekenen president Desi Bouterse en voorzitter Lesley Artist van de Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname (VIDS) een gezamenlijke intentieverklaring. De intentie van partijen, de regering en het traditioneel gezag is hierin opgenomen, “waarbij wij elkaar plechtig beloven -op grond van wederzijds respect en gelijkwaardigheid- dat wij gaan werken aan de eeuwenoude grondenrechtenproblematiek”, zegt Artist aan Starnieuws.

De president benoemde vorig jaar de presidentiële commissie grondenrechtenvraagstuk onder leiding van minister Edgar Dikan van Regionale Ontwikkeling (RO). Artist is namens de VIDS een van de commissieleden. Er is een traject afgelegd en het eindproduct is aan de president overhandigd. “We zijn nu zover om te tekenen. Er is een stappenplan opgenomen om te komen tot een bevredigende oplossing voor het totale Surinaamse volk.”

De Internationale Dag der Inheemsen Volken op 9 augustus ervaart de VIDS-voorzitter nu al anders. “Ik heb een ander gevoel. Het wordt historisch, omdat het partijen nooit eerder is gelukt om zo dicht tot elkaar te komen.” Het stemt hem tevreden, “goed voor Suriname en in het bijzonder voor onze mensen”.

Hoopvol gestemd
Theo Jubitana, voorzitter van de Organisatie van Samenwerkende Inheemse Dorpshoofden in Para (OSIP) en dorpshoofd van Hollandse Kamp, is hoopvol gestemd. De OSIP liep vorig jaar op 9 augustus een stille mars door de straten van Paramaribo. De Inheemsen gaven daarmee een signaal aan de regering, dat zij serieus bezig zijn met het opeisen en afdwingen van hun grondenrechten. “Was het zo dat tot 9 augustus 2016, alle deuren gesloten leken te zijn voor de VIDS, na onze loop en petitie-aanbieding, kwamen de gesprekken opgang.”

Bouterse ontving de VIDS-voorzitter kort na de twee activiteiten. “Het heeft de president wel opgeschrikt dat Inheemsen in 2016 nog op straat gaan voor hun rechten.” De installatie van de presidentiële commissie volgde in december. Meerdere dorpshoofden hadden ook zitting hierin. Tegenover hen zat het overheidsteam met onder andere vertegenwoordigers van RO en enkele districtscommissarissen. “Onze opdracht was het aandragen van oplossingsmodellen hoe het grondenrechtenvraagstuk in Suriname te regelen. We moesten ook werken aan een gezamenlijke verklaring en stappenplan.”

De OSIP-voorzitter geeft aan dat er drie urgente maatregelen zijn opgenomen. Een hiervan is dat regering de Inheemsen gebieden moet beschermen, door geen gronduitgifte te verlenen in deze gebieden en dit ook wettelijk moet vastleggen. Dit is een van de eisen uit de petitie die de VIDS en haar regionale werkarmen, de OSIP en Kaliña en Lokono Inheemse dorpen Marowijnegebied, op 10 augustus aan de Assembleevoorzitter Jennifer Simons-Geerlings aanbood.

Alvast een aanzet
“Ja”, beaamt Artist, de loop en petitie-aanbieding hebben zeker bijgedragen tot meer bewustzijn onder de eigen mensen. “En bij de regering dat wij moeten komen tot aanpak en oplossing van ons probleem.” Hij benadrukt dat het bereikte resultaat tot dusver niet alleen van betekenis is voor de Inheemsen. We wonen in Suriname naast de andere culturen en groepen met wie wij in vrede en harmonie moeten leven. “Wij moeten hun wensen en gevoelens ook meenemen. Wij streven daarom naar een Surinaams model als oplossing, met inachtneming van de internationale afspraken en de door Suriname geratificeerde overeenkomsten.”

Zo is de uitvoering van het Kaliña- en Lokono-vonnis, dat deels al wordt uitgevoerd, ook in de gezamenlijke verklaring opgenomen. De ondertekening maandag geeft hoop, zegt Artist. “Het is alvast een aanzet om te werken naar een oplossing.” Aan het uitvoeringsprogramma zijn ook termijnen gekoppeld.

Later op de dag houdt minister Dikan een persconferentie met als onderwerp ‘oplossing grondenrechtenvraagstuk’. Hij zal ingaan op de afgelegde dialoogronde met de Inheemsen en inhoudelijk op het bereikte resultaat. In april had de minister al aan de VIDS laten weten dat de regering ernaar streeft om rond 9 augustus ‘iets tastbaar’ aan te bieden aan de gemeenschap.