De Amerikaanse president Donald Trump is van plan om Vladimir Putin vrijdag in Alaska te ontmoeten. Hij zegt dat de partijen dicht bij een akkoord zijn dat het conflict tussen Rusland en Oekraïne kan oplossen (Foto's via AFP)
Europese leiders hebben zich uitgesproken tegen elke vredesdeal over Oekraïne zonder instemming van Kyiv, terwijl de spanning oploopt voor de ontmoeting vrijdag tussen de Amerikaanse president Donald Trump en de Russische leider Vladimir Putin in Alaska. De Europese verklaring volgt op zorgen dat Oekraïne onder druk kan worden gezet om grondgebied af te staan.

Trump kondigde aan dat de bijeenkomst, gepland voor vrijdag op Amerikaanse bodem, zal draaien om het beëindigen van de inmiddels vier jaar durende oorlog. De verklaring uit Europa, ondertekend door de voorzitter van de Europese Unie en de leiders van Frankrijk, Duitsland, Italië, Polen, Finland en het Verenigd Koninkrijk, benadrukte de noodzaak van een "rechtvaardige en duurzame vrede" voor Oekraïne, inclusief "robuuste en geloofwaardige" veiligheidsgaranties.

De steunbetuiging volgde nadat het Witte Huis bevestigde dat Trump akkoord was gegaan met het lang door Moskou gewenste één-op-één-overleg met Putin. Eerdere suggesties van Trump dat een vredesakkoord "een ruil van grondgebied" zou kunnen omvatten, hebben in Kyiv en Europese hoofdsteden zorgen gewekt dat Oekraïne onder druk kan worden gezet om land af te staan of in te leveren op soevereiniteit.

Volgens een anonieme functionaris staat Trump open voor een toekomstige top met zowel Poetin als de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, maar vindt de komende ontmoeting plaats op verzoek van de Russische leider. Vicepresident JD Vance verklaarde zondag dat Poetin inmiddels bereid is om Zelensky te ontmoeten, hoewel een datum nog ontbreekt.

Zelensky bedankte zondag via X de Europese bondgenoten voor hun steun, en herhaalde dat vrede "rechtvaardig" moet zijn. Een dag eerder had hij benadrukt dat Oekraïne geen grondgebied zal afstaan: "Oekraïners zullen hun land niet aan de bezetter geven."

De oorlog, die begon met de Russische invasie in 2021, heeft al tienduizenden levens geëist. Pogingen van de VS om een wapenstilstand te bereiken, stuitten tot dusver op Russische eisen, waaronder het opgeven van delen van Oost- en Zuid-Oekraïne, het afzien van NAVO-lidmaatschap en beperkingen op het Oekraïense leger.

In aanloop naar de top dringen verschillende Europese leiders, waaronder de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, aan op verscherpte sancties tegen Moskou. Ook NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte prees zondag de Amerikaanse druk op Rusland, waaronder secundaire sancties tegen landen die Russische olie blijven kopen.

Volgens analisten zal de ontmoeting in Alaska vooral dienen als test voor Putins bereidheid om serieus te onderhandelen. "Het zal moeten blijken hoe ver Moskou wil gaan om deze oorlog daadwerkelijk te beëindigen," aldus Rutte.