IMF: Langdurige hoge inflatie verslechtert vooruitzichten wereldeconomie

De vooruitzichten voor de wereldeconomie dit jaar zijn verslechterd als gevolg van een chronische hoge inflatie, stijgende rentetarieven en onzekerheden door de ineenstorting van twee grote Amerikaanse banken. Dat vindt het Internationaal Monetair Fonds (IMF), dat dinsdag zijn vooruitzichten voor de wereldwijde economische groei naar beneden bijstelde. Het IMF voorziet nu een groei van 2,8% voor dit jaar, een daling ten opzichte van de 3,4% in 2022 en de schatting van 2,9% voor 2023 die het in zijn vorige prognose in januari maakte.

Het fonds zei dat de mogelijkheid van een "harde landing", waarbij stijgende rentetarieven de groei zozeer verzwakken dat ze een recessie veroorzaken, "scherp is gestegen", vooral in de rijkste landen ter wereld. Die omstandigheden vergroten ook de risico's voor de wereldwijde financiële stabiliteit, waarschuwde het fonds.

"De situatie blijft fragiel", zei Pierre-Olivier Gourinchas, hoofdeconoom van het IMF, dinsdag tegen verslaggevers. "Neerwaartse risico's overheersen."

Het IMF, een kredietverstrekker in 190 landen, voorspelt dit jaar een wereldwijde inflatie van 7%, een daling ten opzichte van 8,7% in 2022 maar een stijging ten opzichte van de prognose van januari van 6,6% voor 2023.

"De inflatie is veel hardnekkiger dan zelfs een paar maanden geleden werd verwacht", schreef Gourinchas in de laatste World Economic Outlook van het IMF.

Verwacht wordt dat de aanhoudend hoge inflatie de Federal Reserve en andere centrale banken zal dwingen de rente te blijven verhogen en langer op of nabij een piek te houden om prijsstijgingen tegen te gaan. Die steeds hogere financieringskosten zullen naar verwachting de economische groei verzwakken en mogelijk banken destabiliseren die afhankelijk waren geworden van historisch lage rentetarieven.

Gourinchas waarschuwde al dat hogere tarieven "ernstige bijwerkingen beginnen te hebben voor de financiële sector".

Het jaarlijkse Global Financial Stability Report van het fonds, dat ook dinsdag werd gepubliceerd, bevat aanbevelingen voor internationale besluitvormers:

"Beleidsmakers moeten mogelijk de koers van het monetaire beleid aanpassen om de financiële stabiliteit te ondersteunen" - dat wil zeggen, mogelijk het tempo van renteverhogingen die bedoeld zijn om de inflatie af te koelen, heroverwegen.

Het fonds verwacht een kans van 25% dat de wereldwijde groei in 2023 onder de 2% zal vallen. Dat is slechts vijf keer gebeurd sinds 1970, voor het laatst toen Covid-19 de wereldwijde handel in 2020 ontspoorde.

Het IMF voorziet ook een kans van 15% op een "ernstig neerwaarts scenario", vaak geassocieerd met een wereldwijde recessie, waarin de wereldwijde economische output per persoon zou krimpen.

De wereldeconomie, zo waarschuwde het fonds in het rapport van dinsdag, "betreedt een gevaarlijke fase waarin de economische groei naar historische maatstaven laag blijft en de financiële risico's zijn toegenomen, maar de inflatie is nog niet definitief omgeslagen."

Het IMF gaf bescheiden opwaarderingen aan de economieën van de Verenigde Staten en Europa, die veerkrachtiger zijn gebleken dan verwacht, zelfs met veel hogere rentetarieven en de schok van de Russische invasie in Oekraïne.

Het fonds verwacht nu dat de Verenigde Staten, de grootste economie ter wereld, dit jaar met 1,6% zal groeien, een daling ten opzichte van 2,1% in 2022 maar een stijging ten opzichte van de groei van 1,4% die het IMF in januari had voorspeld. Een robuuste Amerikaanse arbeidsmarkt heeft geleid tot stabiele consumentenbestedingen, ondanks hogere rentetarieven voor huizen, auto's en andere grote aankopen.

De Amerikaanse minister van Financiën, Janet Yellen, hield dinsdag een optimistische toespraak over de staat van de Amerikaanse economie en het banksysteem, die volgens haar "nog steeds gezond" is.

"Tijdens de G20 in februari zei ik dat de wereldeconomie er beter voor stond dan velen afgelopen najaar hadden voorspeld", zei Yellen. "Dat basisbeeld blijft grotendeels ongewijzigd. Toch blijven we waakzaam voor de neerwaartse risico's."

Voor de 20 landen die de euro delen, voorziet het IMF een magere groei van 0,8%. Maar ook dat markeert een lichte verbetering ten opzichte van de prognose van januari. Hoewel Europa te lijden heeft gehad onder de afsluiting van Russisch aardgas in oorlogstijd, verminderde een verrassend warm weer de vraag naar energie. En andere landen, waaronder de Verenigde Staten, waren behendiger dan verwacht bij het leveren van aardgas aan Europa ter vervanging van dat van Rusland.

China, de op een na grootste economie ter wereld, zal dit jaar naar verwachting met 5,2% groeien, onveranderd ten opzichte van de IMF-prognoses van januari. China herstelt zich van het einde van een draconisch nul-Covid-beleid dat mensen thuis had gehouden en de economische activiteit had belemmerd.

In het Verenigd Koninkrijk (VK), waar de inflatie met dubbele cijfers de gezinsbudgetten onder druk zet, zal de economie dit jaar naar verwachting met 0,3% krimpen. Maar zelfs dat is een verbetering ten opzichte van de daling van 0,6% die het IMF in januari voor het VK had voorspeld.

In de derde wereld verlaagde het IMF de groeivooruitzichten voor India, Latijns-Amerika, het Midden-Oosten, Afrika bezuiden de Sahara en de minder ontwikkelde landen van Europa. De door oorlog geteisterde economie van Oekraïne zal naar verwachting met 3% krimpen.

De wereldeconomie heeft de afgelopen drie jaar schok na schok doorstaan. Ten eerste zorgde Covid-19 ervoor dat de wereldwijde handel in 2020 bijna tot stilstand kwam. Daarna volgde een onverwacht sterk herstel, aangewakkerd door enorme overheidssteun, vooral bondgenoot in de Verenigde Staten. Het verrassend krachtige herstel veroorzaakte echter een heropflakkering van de inflatie, die verergerde nadat de Russische invasie in Oekraïne de prijzen van energie en graan opdreef.

De Fed en andere centrale banken reageerden door agressief de rente te verhogen. De inflatie is aan het afnemen, maar blijft ruim boven de doelstellingen van de centrale banken. Inflatie is vooral hardnekkig in de dienstensector, waar een tekort aan arbeidskrachten opwaartse druk uitoefent op lonen en prijzen.

Hogere tarieven hebben problemen veroorzaakt voor het financiële systeem, dat gewend was geraakt aan buitengewoon lage rentetarieven.

Op 10 maart ging Silicon Valley Bank failliet na een rampzalige weddenschap op dalende rentes en het absorberen van zware verliezen op de obligatiemarkt, waarvan het nieuws een bankrun veroorzaakte. Twee dagen later sloten toezichthouders de in New York gevestigde Signature Bank. De mislukkingen waren de tweede en derde grootste in de Amerikaanse geschiedenis. In de nasleep van de problemen zullen Amerikaanse banken naar verwachting bezuinigen op leningen, wat de economische groei zou kunnen schaden.

Darrell Duffie, een financiële professor aan de Stanford University, suggereerde dat de "zwakte in banken veroorzaakt door Silicon Valley al een deel van het werk van de Fed heeft gedaan om de inflatie onder controle te houden."

"Toezichthouders moeten veel meer aandacht besteden aan de veiligheid en soliditeit van banken en hun beleid en toezicht wijzigen", aldus Duffie.