Demonstranten marcheren op 8 april in New York City om te protesteren tegen de Amerikaans-Israëlische oorlog met Iran. (Foto: AP)
Zondag, vandaag, markeert 100 dagen sinds het begin van de oorlog die de Verenigde Staten (VS) en Israël tegen Iran zijn gestart. Terwijl het conflict voortduurt en vredesonderhandelingen vastlopen, blijft het vooral in de VS een zeer impopulaire oorlog. Dat vormt een politieke last voor president Donald Trump en zijn Republikeinse partij.

Al vóór het conflict begonnen was, bleek uit peilingen dat de meeste Amerikanen tegen bombardementen op Iran waren. Toen de gevechten begonnen, veranderde dat beeld niet; veel kiezers zien de oorlog als onnodig en schadelijk voor het land. Shibley Telhami, professor aan de University of Maryland, noemt het duidelijk: “Weinig Amerikanen denken dat deze oorlog in het belang van de VS is.”

Deze afkeer heeft politieke gevolgen. Democraten hopen in november bij de tussentijdse verkiezingen het Congres terug te winnen en daarmee Trumps agenda te dwarsbomen. Volgens een recente peiling denkt slechts 16% van de kiezers dat de VS de oorlog wint, terwijl een meerderheid, inclusief een derde van de Republikeinen, de oorlog als schadelijk voor de VS ziet.

De oorlog begon op 28 februari met bombardementen die onder meer de Iraanse Opperste leider Ali Khamenei troffen. Iran reageerde met raket- en droneaanvallen en sloot de strategisch belangrijke Straat van Hormuz, wat de olie- en gasprijzen deed stijgen. Ondanks een wapenstilstand op 6 april, blijven schermutselingen en blokkades voortduren.

Hoewel Trump herhaaldelijk suggereert dat een akkoord nabij is, is er geen doorbraak. De oorlog blijft impopulair, ook onder Republikeinen, blijkt uit peilingen. Veel Amerikanen ervaren de economische gevolgen, zoals stijgende kosten van levensonderhoud als direct gevolg van de oorlog.

Telhami noemt het conflict inmiddels een economisch probleem, dat de verkiezingen kan beïnvloeden: “Het is een zakelijk issue geworden, niet alleen een buitenlandpolitiek verhaal.”

Trump lijkt zich weinig aan te trekken van de binnenlandse kritiek en benadrukt dat het voorkomen van een Iraanse atoombom zijn enige drijfveer is. Over de verkiezingen zei hij: “Het kan me niet schelen.” Experts vermoeden dat hij deze houding uitstraalt om niet zwak over te komen in onderhandelingen.

Toch waarschuwt Telhami dat hoge olieprijzen en economische schade de Republikeinse kansen bij de verkiezingen ernstig kunnen schaden. Verliest de partij het Congres, dan wordt het voor Trump lastig om zijn plannen door te voeren en kan hij zelfs met een impeachment geconfronteerd worden.

Critici vinden dat Trumps minachting voor de zorgen van de gewone Amerikaan zijn positie verzwakt. Hij lijkt bovendien afgeleid, met wisselende berichten op zijn sociale media over uiteenlopende onderwerpen.

Jonathan Guyer van het Institute for Global Affairs noemt Trump een “oorlogstijd-president die zich niet gedraagt als een serieuze opperbevelhebber.”

Een opvallend punt is dat de oorlog zonder publieke voorbereiding begon. In tegenstelling tot eerdere conflicten, zoals die in Irak onder George W. Bush, werd de Amerikaanse bevolking niet klaargestoomd voor oorlog. De aanval kwam onverwacht, terwijl er nog gesprekken over het nucleaire programma van Iran gepland stonden.

Trump profileert zich als vredesbrenger en tegenstander van langdurige buitenlandse oorlogen, wat hem in 2016 populair maakte. Nu blijkt echter dat het conflict tegen Iran een breder draagvlakprobleem heeft.

Guyer wijst erop dat de onvrede over de oorlog samenhangt met bredere zorgen over de nauwe relatie met Israël en het torenhoge Amerikaanse defensiebudget van 1,5 biljoen dollar. “Deze impopuliariteit laat zien dat buitenlands beleid voor veel Amerikanen belangrijk is,” aldus Guyer.