Het klinkt als een scenario uit een misdaadfilm, maar in Suriname is het werkelijkheid geworden. Maar liefst 537 kilo in beslag genomen kwik verdween van een terrein dat onder verantwoordelijkheid staat van het Korps Politie Suriname.

Deze verdwijning is meer dan een gewone diefstal. Zij raakt rechtstreeks aan de geloofwaardigheid van de overheid, de politie en de rechtsstaat. Zonder transparantie en verantwoording verdwijnt ook het vertrouwen van de burgers.

Dat de sleutel niet meer paste en de container van een nieuw slot was voorzien, wijst op een zorgvuldig voorbereide operatie. Wie dit uitvoerde, beschikte kennelijk over kennis van de opslaglocatie en de mogelijkheid om honderden kilo's kwik ongemerkt af te voeren.

Juist daarom roept de keuze voor een besloten vergadering van De Nationale Assemblée vragen op. Wanneer geheimhouding noodzakelijk wordt geacht, mag van de regering worden verwacht dat zij helder uitlegt waarom. Die uitleg bleef uit. De eerste verklaringen beantwoorden bovendien de belangrijkste vragen niet. Het herstellen van een schutting verklaart immers niet hoe 537 kilo kwik ongemerkt kon verdwijnen.

Kwik behoort tot de gevaarlijkste stoffen voor mens en milieu. Suriname heeft zich met het Minamata-verdrag verplicht het gebruik ervan terug te dringen en de schadelijke gevolgen te beperken.

Wanneer dit kwik alsnog in de illegale goudwinning terechtkomt, kunnen rivieren langdurig worden vervuild, ecosystemen blijvende schade oplopen en duizenden mensen worden blootgesteld aan ernstige gezondheidsrisico's.

De verdwijning van 537 kilo kwik is niet alleen een strafzaak, maar ook een lakmoesproef voor de Surinaamse rechtsstaat. Niet alleen de daders moeten worden gevonden, ook de overheid moet laten zien dat zij bereid is volledige openheid te geven en verantwoordelijkheid te nemen. Want als zelfs de overheid niet transparant is over een incident van deze omvang, waarom zouden burgers haar dan nog vertrouwen?

In een crisis van deze omvang mag de samenleving verwachten dat de hoogste politieke leiding de regie neemt. Dat betekent onder meer:
● volledige transparantie over het onderzoek;
● instelling van een onafhankelijk onderzoeksteam;
● duidelijke termijnen waarbinnen de samenleving wordt geïnformeerd;
● passende bestuurlijke maatregelen wanneer blijkt dat sprake is geweest van nalatigheid of ernstig falen.

Ook De Nationale Assemblée heeft hierin een belangrijke controlerende taak. Het parlement dient erop toe te zien dat alle feiten boven tafel komen en dat eventuele politieke of bestuurlijke verantwoordelijkheid niet wordt ontlopen.

Suriname verdient geen mistgordijn van geheimzinnigheid, maar een overheid die transparant handelt, verantwoordelijkheid neemt en het vertrouwen van de samenleving herstelt. Alleen volledige openheid kan ervoor zorgen dat deze zaak niet symbool wordt van bestuurlijk falen, maar van een rechtsstaat die de moed heeft zichzelf te corrigeren.

R.A. Boldewijn