opdiplomaten poseren voor een groepsfoto tijdens de openingsceremonie van de bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken van de ASEAN in Manilla, Filipijnen. (Foto: AFP)
De ASEAN-top, die maandag van start ging en tot vrijdag plaatsvindt in Manilla, brengt buitenlandse ministers van Zuidoost-Aziatische landen samen om urgente regionale en mondiale kwesties te bespreken. Tijdens de top spraken zij hun ernstige bezorgdheid uit over de impact van de oorlog tussen de VS, Israël en Iran en de sluiting van de Straat van Hormuz op de wereldwijde handel en energievoorziening.

De Zuidoost-Aziatische landen, met een gezamenlijke bruto binnenlands product (bbp) van 3,8 biljoen dollar, zijn sterk afhankelijk van olie-importen uit de Golfregio. De blokkades van belangrijke maritieme handelsroutes in het Midden-Oosten bedreigen daarom direct hun energiezekerheid. Tijdens de top worden voorstellen besproken voor een oliedelingsmechanisme om de effecten van de oorlog op hun economieën te verzachten.

De situatie verslechterde verder door de aankondiging van de Iran-gezinde Houthi-rebellen uit Jemen van een maritieme blokkade tegen Saudi-Arabië, waarmee een nieuwe frontlinie dreigt te ontstaan en de wereldwijde energiemarkt nog meer onder druk komt te staan.

"We zijn diep bezorgd dat deze ontwikkelingen de pogingen van bemiddelaars ondermijnen en de kansen op een vreedzame oplossing via dialoog verminderen," aldus een gezamenlijke verklaring van de ASEAN-ministers.

De aanwezigheid van topdiplomaten uit de Verenigde Staten, Rusland en China onderstreept hoe de oorlog in Iran de internationale diplomatie en de wereldwijde energievoorziening hervormt.

De oorlog heeft de olie- en gasprijzen in Zuidoost-Azië opgedreven, wat leidt tot stilstand in de productie en export. Dit dwingt landen in de regio tot het zoeken van nieuwe handelspartners.

"Hoewel Zuidoost-Azië duizenden kilometers verwijderd is van het Midden-Oosten, is het een van de zwaarst getroffen regio’s vanwege de afhankelijkheid van olie uit die regio," zei Al Jazeera- correspondent Barnaby Lo vanuit Manilla. "De Filipijnen bijvoorbeeld zijn het eerste land ter wereld dat een nationale energie-noodsituatie uitriep. Ze worstelen met leveringsproblemen en stijgende brandstofprijzen. Hoewel ze olie betrekken van niet-traditionele partners zoals Rusland en China, kunnen ze weinig doen tegen de hoge prijzen die de markt dicteert."

Naast de energiecrisis staat ook het aanhoudende conflict in Myanmar hoog op de agenda. Vijf jaar na de militaire staatsgreep worstelt ASEAN met het bevorderen van vrede, terwijl het contact met de militaire junta kritiek krijgt vanwege het mogelijk legitimeren van het regime.

Daarnaast blijft de gespannen situatie in de Zuid-Chinese Zee een punt van zorg. Hoewel ASEAN en China bijna tien jaar bezig zijn een gedragscode te formuleren om conflicten te voorkomen, zorgde een confrontatie tussen Chinese en Filipijnse schepen recent voor verergerde spanningen. De Amerikaanse overheid veroordeelde China’s "gevaarlijke en agressieve" acties en sprak van een "verontrustend patroon van provocatie tegen de legale Filipijnse maritieme operaties."

De landen die deel uitmaken van de Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) zijn: Indonesië, Maleisië, Filipijnen, Singapore, Thailand, Brunei, Vietnam, Laos, Myanmar  en Cambodja. Deze regionale organisatie is gericht op economische, politieke, sociale en culturele samenwerking in Zuidoost-Azië.