De spanningen tussen Guyana en Venezuela zijn opnieuw toegenomen na een diplomatiek conflict over geplande olie- en gasactiviteiten in zeegebied nabij de betwiste regio Essequibo. Caracas heeft fel bezwaar gemaakt tegen een seismisch onderzoeksprogramma dat door Guyana is aangekondigd, terwijl Georgetown volhoudt dat het onderzoek volledig plaatsvindt binnen zijn eigen zeegebied.

Volgens de regering van Venezuela gaat het om activiteiten in een gebied waarvan de maritieme grenzen nog niet definitief zijn vastgesteld. Caracas beschuldigt Guyana daarom van “eenzijdige en illegitieme acties” in een zone die volgens Venezuela deel uitmaakt van het historische territoriale geschil rond Essequibo.

De regering van Guyana heeft die kritiek echter resoluut van de hand gewezen. Volgens Georgetown heeft Venezuela geen enkele juridische bevoegdheid over de wateren voor de kust van Essequibo en staat niets het land in de weg om olie- en gasonderzoek uit te voeren binnen zijn exclusieve economische zone. Het gaat daarbij onder meer om een gepland 3D-seismisch onderzoek in een offshore gebied van ongeveer 25.000 vierkante kilometer, bedoeld om nieuwe olie- en gasvoorraden in kaart te brengen.

De recente escalatie hangt nauw samen met de snelle ontwikkeling van de olie-industrie van Guyana. Sinds de ontdekking van grote offshore olievelden is het land uitgegroeid tot een van de snelst groeiende economieën in de wereld. De activiteiten vinden plaats in het zogenoemde Guyana-Suriname bekken, een gebied dat internationaal grote belangstelling trekt van energiebedrijven.

Venezuela ziet deze ontwikkelingen echter als een bedreiging voor zijn historische aanspraken op het gebied. De regering in Caracas heeft herhaaldelijk gewaarschuwd dat exploitatie van natuurlijke hulpbronnen in het betwiste gebied niet mag plaatsvinden zonder overeenstemming tussen beide landen.

Het conflict over Essequibo gaat terug tot de koloniale periode en draait om een gebied van ongeveer 160.000 vierkante kilometer, dat circa twee derde van het grondgebied van Guyana beslaat. Guyana beroept zich op een internationale arbitrale uitspraak uit 1899 waarin de grens werd vastgesteld in het voordeel van het toenmalige Brits-Guyana. Venezuela erkent die uitspraak echter niet en stelt dat het gebied historisch tot zijn territorium behoort.

De zaak ligt inmiddels bij het International Court of Justice in Den Haag. Guyana vraagt het hof om de geldigheid van de arbitrale uitspraak van 1899 te bevestigen, terwijl Venezuela de bevoegdheid van het hof lange tijd heeft betwist.

De hernieuwde spanningen worden in het Caribisch gebied en Zuid-Amerika nauwlettend gevolgd. Vooral vanwege de strategische waarde van de nieuwe olievoorraden vrezen diplomaten dat het conflict opnieuw kan escaleren zolang er geen definitieve uitspraak van het internationale hof ligt.

Voor Guyana staat daarbij veel op het spel: de olie-industrie vormt inmiddels de belangrijkste motor van de economische groei van het land. Venezuela daarentegen beschouwt de Essequibo-kwestie als een historisch en politiek gevoelig onderwerp dat regelmatig tot diplomatieke confrontaties leidt.

Diplomatieke waarnemers verwachten dat de spanningen rond Essequibo zullen aanhouden totdat het Internationaal Gerechtshof een definitieve beslissing neemt over de grens tussen beide landen.