Hans Breeveld
De debatten in het parlement over de initiatiefwetten in verband met hervormingen bij de rechterlijke macht konden zich zeker niet verheugen in grote publieke belangstelling. Ze zijn daarvoor, zoals een fractieleider dat noemde, “droge materie”. Anderzijds is het nodig dat zoveel mogelijk mensen deze behandeling volgen. Het al dan niet wijzigen van onderhavige wetten kan het niveau van onze rechtsstaat op termijn bepalen.

Zelf vraag ik mij af of de initiatiefwetten met zoveel haast behandeld moesten worden. Er is een internationale conferentie geweest waar belangwekkende zaken aan de orde zijn gekomen. Over veel kwesties bestaat nog onduidelijkheid. Genoemd kunnen worden de werking van het college van PG’s en ook de onderbouwing voor de keuze van een derde instantie. Zou over deze en andere zaken niet meer studie gemaakt moeten worden, alvorens keuzes met verstrekkende gevolgen te maken?

Van alle sprekers die ik in het parlement gehoord heb, sprak de toespraak van het lid Stanley Betterson mij het meeste aan. Wat Betterson zei, zou niet alleen voor de behandeling van deze wetten moeten gelden, maar als richtsnoer moeten dienen bij de behandeling van alle wetsontwerpen in het parlement. Ik heb zijn redevoering als verademend ervaren, omdat het lid de zo vaak voorkomende monotone “pro/contra”-tegenstelling doorbrak.

Terecht geeft hij aan dat bij wetswijzigingen niet incidenten en emoties leidend moeten zijn, maar dat deze gebaseerd moeten zijn op feiten, degelijk onderzoek en aantoonbare noodzaak. Hij wijst er daarbij op dat in het verleden vaker wetgeving tot stand kwam op basis van verontwaardiging of politieke boosheid. Als voorbeelden noemt hij onder andere de Terugroepwet en de Amnestiewet. Deze zijn dode letters gebleven. Alle dagen die aan het maken van die wetten zijn besteed, blijken verloren dagen te zijn geweest. Terecht stelt Betterson: “Wanneer emoties de overhand krijgen, missen we vaak het doel van wetgeving.” Ook de doelmatigheidsvraag komt aan de orde: “Worden met de wetten de doelen bereikt die beoogd worden?”

De twee brandende kwesties waarvoor men wijziging vraagt, zijn de invoering van een college van PG’s en het instellen van een derde instantie. Als motivering om tot dit college te komen, lijkt het erop dat vooral de huidige PG onder vuur wordt genomen, en gedeeltelijk ook de vorige. Het vaak gehoorde argument is dat zij aan de leiband van de vorige president zouden hebben gelopen. De vorige president, Chan Santokhi, ontkent – in zijn huidige hoedanigheid als parlementariër – in alle toonaarden ooit een opdracht te hebben gegeven aan de PG. Het ging om ‘verzoeken’. Wel jammer is dat het lid Santokhi direct na het houden van zijn toespraak de vergaderzaal verliet. Daarmee heeft hij het volk een debat over de juistheid van deze bewering onthouden. De huidige PG wordt daarnaast willekeur en partijdigheid verweten.

Het lijkt mij dat op grond van de artikelen 142 en 143 van de Grondwet tegen de PG kan worden opgetreden, nadat hoor en wederhoor is toegepast. Mocht dat niet het geval zijn, dan zou dit grondwetsartikel aangescherpt moeten worden. Aangezien het instituut van de PG, c.q. functionarissen die deze functie onder een andere naam bekleed hebben, sinds de 17e eeuw bestaat, lijkt het mij prematuur om deze functie vanwege al dan niet vermeende gedragingen van één functionaris vaarwel te zeggen, ten faveure van een college waarvan weinigen nog weten of het zal functioneren en of de beoogde doelen gerealiseerd zullen worden. Het verbaast mij dan ook niet dat partijen het over het instellen van een derde instantie nog lang niet met elkaar eens zijn. In ieder geval zouden wij er allen voor moeten waken dat politieke beïnvloeding, die wij niet zo vele decennia geleden hebben ervaren, zich opnieuw aandient.

Het jaar was 1953. Een verpleegster vraagt een gesprek aan met de minister van Volksgezondheid. Het betreft een overplaatsing. De minister stelt de vrouw voor haar na kantooruren te ontvangen in een particuliere woning aan de Keizerstraat. Deze woning was eigendom van de halfbroer van de minister, die een politieke topper was. Naderhand maakt de verpleegster bekend dat de minister haar onoorbare voorstellen had gedaan. Aan een bekend Statenlid, met wie zij bevriend was, vertelt de verpleegster dat de minister had gepoogd haar te verkrachten. Nadat het Statenlid dit voorval in het parlement bespreekt, groeit de zaak uit tot een politiek schandaal.

Advocaat-Generaal Grunberg, die de minister van Volksgezondheid wilde vervolgen, wordt door de minister van Justitie en Politie ontheven. De zaak leidt tot grote consternatie wanneer de Advocaat-Generaal in de nacht voordat hij de minister wil arresteren, omstreeks 01.30 uur, in zijn woning een resolutie ontvangt waarin zijn ontheffing wordt meegedeeld. De minister stelt uiteindelijk, onder politieke druk, zijn portefeuille ter beschikking.

Beware, we’ve come a long way!

Hans Breeveld