President Donald Trump spreekt met de Chinese president Xi Jinping in het leiderschapscomplex Zhongnanhai op 15 mei 2026 in Beijing. (Foto: AP)
Voor het eerst in twintig jaar worden China en president Xi Jinping wereldwijd gunstiger beoordeeld dan de Verenigde Staten (VS) en president Donald Trump, zo blijkt uit een recent onderzoek van het Pew Research Center. Dit markante omslagpunt wordt deels toegeschreven aan de spanningen tussen de Trump-regering en traditionele Amerikaanse bondgenoten.

In 25 van de 36 onderzochte landen en gebieden, waaronder belangrijke buurlanden Canada en Mexico, hebben meer mensen een positieve kijk op China dan op de VS. Slechts in zes landen blijft de VS populairder. Ook Xi Jinping wordt in 22 landen gunstiger beoordeeld dan Trump, waaronder in grote Europese landen als Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Wel is er in veel landen weinig vertrouwen in beide leiders.

Laura Silver, associate director van Pew’s Global Attitudes Research, benadrukt dat het de eerste keer is dat China volgens de meetgegevens uit 20 jaar het overwicht in populariteit heeft over de VS. “Eerder waren de meningen over Beijing en Washington vaak vergelijkbaar, maar China was nooit significant populairder.”

De omslag volgt op het afnemen van de impact van de Covid-19-pandemie en een groeiend wereldwijd wantrouwen in de VS, onder meer door het optreden van Trump. “De oorlog die uitbrak, het gevoel dat de VS niet bijdraagt aan vrede en stabiliteit, en het dalende vertrouwen in Trump speelden een rol,” verklaart Silver.

Beleid van Trump zoals de eis om Groenland over te nemen, de militaire actie in Venezuela, en de Amerikaanse aanpak van het Israël-Hamasconflict hebben wereldwijd geleid tot negatieve reacties. “De VS staat internationaal onder druk door recente beleidskeuzes,” aldus Silver.

China profiteert van deze situatie volgens haar, omdat het in veel landen wordt gezien als een betrouwbaardere partner die bijdraagt aan vrede en stabiliteit.

Een woordvoerster van het Witte Huis benadrukte echter Trumps prestaties: “President Trump heeft meer gedaan voor wereldwijde stabiliteit dan wie dan ook,” en verwees naar acties tegen Iran en narcoterrorisme. De Chinese ambassade in Washington stelde dat de peiling “de brede erkenning van China’s bestuurlijke prestaties en ontwikkelingsvooruitgang” weerspiegelt.

De verschuiving in meningen is vooral zichtbaar in traditionele Amerikaanse bondgenootschappen. In Canada daalde het positieve beeld van de VS van 57% in 2023 naar 33% nu, terwijl het gunstige beeld van China steeg van 14% naar 44%. Dit komt mede door handelsconflicten, waaronder hoge tarieven die Trump op Canadese goederen legde.

Ook in grote Europese landen als Frankrijk, Duitsland, Spanje, Italië en het Verenigd Koninkrijk is de populariteit van China gestegen, terwijl die van de VS daalt. In het VK zijn de meningen over China en de VS nu ongeveer gelijk, waar drie jaar geleden nog een groot verschil in het voordeel van de VS bestond.

Van de zes landen waar de VS nog steeds hoger scoort dan China, is Israël koploper met ongeveer 80% positieve beoordeling versus 19% voor China. Andere landen zijn Japan, India, Zuid-Korea, de Filipijnen en Polen, maar ook daar neemt de waardering voor de VS af.

Op het gebied van respect voor persoonlijke vrijheden scoort de VS nog steeds hoger dan China, al wordt het verschil kleiner omdat minder mensen wereldwijd geloven dat de Amerikaanse overheid deze vrijheden respecteert.

Voor het onderzoek werden meer dan 42.000 mensen ondervraagd in 35 landen plus de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem, met een foutmarge van 2,3 tot 5,5 procentpunt.

De opvallende verschuiving in de publieke opinie ten gunste van China ten opzichte van de VS heeft verstrekkende geopolitieke implicaties. Landen die traditioneel nauwe banden met de VS onderhielden, kunnen nu geneigd zijn hun buitenlandse politiek en economische samenwerking te herzien. Het groeiende vertrouwen in China kan leiden tot een versterking van de Chinese invloedssfeer, vooral in regio's waar Beijing al actief investeert en samenwerkt via initiatieven als de Belt and Road.

Het dalende vertrouwen in de VS is deels te verklaren door het binnenlandse politieke klimaat, waarbij de verdeeldheid en het beleid van de Trump-regering het imago van Amerika als stabiele en betrouwbare partner hebben geschaad. Internationaal gezien wekt het Amerikaanse optreden, waaronder controversiële militaire acties en handelsconflicten, soms de indruk van onvoorspelbaarheid.

Daarnaast speelt de rol van de media een belangrijke factor in de perceptie van landen. Positieve berichtgeving over China's economische groei, infrastructurele projecten en multilaterale samenwerking draagt bij aan het gunstigere beeld, terwijl negatieve rapportages over Amerikaanse binnenlandse conflicten en buitenlandse politiek het vertrouwen kunnen ondermijnen.

Regionale verschillen in voorkeuren bieden eveneens inzicht. Israël en enkele Aziatische landen blijven de VS prefereren vanwege gedeelde veiligheidsinteresses en historische allianties. Dit benadrukt dat geopolitieke en culturele banden nog steeds sterk doorwegen in publieke opinies.

Kijkend naar de toekomst, zal het imago van beide grootmachten waarschijnlijk blijven evolueren. Veranderingen in het Amerikaanse leiderschap, mogelijke beleidswijzigingen en het verdere opkomen van China als mondiale speler zullen de wereldwijde perceptie blijven beïnvloeden. Het is een dynamisch spel waarin vertrouwen, stabiliteit en samenwerking cruciale rollen spelen.

Deze veranderende publieke opinies kunnen ook impact hebben op internationale onderhandelingen, handelsrelaties en veiligheidsallianties, en vormen daarmee een belangrijke factor in het mondiale machtsevenwicht.