De beelden van Chinese paramilitairen in het binnenland en de daaropvolgende aanhouding van veertien Chinezen in het Surinaamse binnenland tonen hoe dringend de goudsector en de veiligheid op Surinaams grondgebied moeten worden geordend. Dat daarbij tussenkomst nodig was van een invloedrijke politicus die ook actief is in de goudbusiness, is extra zorgwekkend. Controle, handhaving en belastinginning mogen niet afhangen van politieke bemiddeling of incidentele acties. De goudordening moet wettelijk worden geïnstitutionaliseerd. Waar de staat afwezig is en weinig controle heeft, nemen gewapende groepen en smokkelaars de macht over.

Econoom Peter M. Wolff pleit daarom al jaren voor een sterke en bewapende fiscale opsporingsdienst: een paramilitaire FIOD onder een zelfstandig ministerie van Belastingen. Deze dienst moet belastingen innen, smokkel aanpakken, illegale goudwinning ordenen en de orde herstellen.

5.000 goedbetaalde medewerkers
Het plan gaat uit van 5.000 FIOD-medewerkers. Niet iedereen gaat het binnenland in. Een deel werkt op kantoren of controleert in de kuststrook, waar eveneens belastingontduiking, milieuvervuiling en illegale handel voorkomen.

De laagste rangen verdienen ongeveer SRD 40.000 per maand en de hogere rangen SRD 60.000. Gemiddeld wordt gerekend met SRD 50.000. Dat kost ongeveer SRD 3 miljard per jaar, oftewel USD 80 miljoen. Medewerkers die dagelijks met goud, geld en smokkelaars werken, mogen niet gemakkelijk omkoopbaar zijn.

Uitrusting en bescherming
De dienst moet goed bewapend en beschermd zijn, zonder onnodige luxe. Voor wapens en uitrusting wordt USD 1.500 per medewerker geraamd: samen USD 7,5 miljoen. Dit bedrag is berekend voor alle 5.000 medewerkers, maar verwacht wordt dat de helft van deze belastingambtenaren permanent in ploegendienst in het binnenland aanwezig zal zijn. Daarnaast wordt ruim USD 45 miljoen begroot voor onvoorziene kosten, voertuigen, boten, transport, communicatie, training, voedsel, kleding en verblijf. Dat is noodzakelijk om veilig en langdurig te kunnen werken in moeilijk terrein en tegen gewapende groepen.

Milieubelasting
Uitgaande van een gemiddelde productie van circa 32 gram goud per werknemer per maand, wordt een milieuheffing van 25 procent geheven. Dit komt overeen met 8 gram goud per werknemer per maand. Bij een voorzichtig geschat aantal van 7.000 werknemers levert deze heffing jaarlijks 672.000 gram goud op. Bij een goudprijs van USD 129 per gram ontvangt de staat daarmee bijna USD 87 miljoen per jaar. Dit geld is bestemd voor natuurherstel, kwikbestrijding, gezondheidszorg en infrastructuur in het binnenland. Kleine goudzoekers worden niet verdreven, maar geregistreerd en opgenomen in de formele economie.

Goudbelasting
De tweede opbrengst komt uit registratie en belasting van illegale goudwinning. Er wordt voorzichtig gerekend met 8.000 van de geschatte 30.000 goudzoekers. Bij gemiddeld 40 gram per maand is dat 3,84 miljoen gram per jaar, ter waarde van USD 495 miljoen. Een heffing van 25 procent brengt ongeveer USD 124 miljoen per jaar op: geld dat nu verdwijnt naar smokkelaars en buitenlandse netwerken.

Kosten en opbrengsten
De totale jaarlijkse kosten worden geschat op USD 132,5 miljoen (USD 80 miljoen + USD 45 miljoen + USD 7,5 miljoen). De inkomsten uit beide heffingen bedragen samen ongeveer USD 210 miljoen. De dienst verdient zichzelf dus ruimschoots terug, met een nettoresultaat van circa USD 78 miljoen, bijna SRD 3 miljard per jaar.

Dit is bewust het laagste scenario, met slechts 7.000 van de geschatte 30.000 goudzoekers. Bij volledige registratie stijgen de heffingsinkomsten naar ruim USD 550 miljoen per jaar. Netto blijft circa USD 420 miljoen over, bijna SRD 16 miljard: meer dan het begrotingstekort van SRD 12,9 miljard. De houtsector, invoerrechten en stedelijke belastingontduiking zijn hierin nog niet meegerekend.

Sterke arbeidsvoorwaarden tegen corruptie
Naast een goed salaris krijgen medewerkers een woning- of grondregeling, een ziektekostenverzekering, pensioen, de mogelijkheid om te sparen in vreemde valuta en studiebeurzen voor hun kinderen. Wie corruptie meldt, wordt beloond; wie zich laat omkopen, verliest alles en belandt in de gevangenis.

Nieuwe banen en een sterkere economie
De FIOD zorgt direct voor 5.000 nieuwe banen. Jongeren worden opgeleid voor beveiliging, administratie, controle, onderzoek en logistiek. Ook ontstaan banen in vervoer, voeding, onderhoud en huisvesting. Illegale goudzoekers worden geregistreerde ondernemers binnen de formele economie.

Het extra geld mag niet verdwijnen in de overheid. Het moet zichtbaar terugkomen bij de bevolking: hogere uitkeringen, betere salarissen in de zorg en het onderwijs, ondersteuning van arme gezinnen en investeringen in scholen, ziekenhuizen, wegen en veiligheid. Mensen zijn eerder bereid belasting te betalen wanneer zij resultaat zien.

Duidelijke regels en toezicht
Zo'n krachtige dienst mag nooit boven de wet staan. Medewerkers worden streng gecontroleerd en machtsmisbruik wordt zwaar bestraft. Burgers kunnen klachten indienen bij een onafhankelijke commissie. Het parlement ziet jaarlijks hoeveel is uitgegeven, opgehaald en bereikt. De FIOD werkt samen met de politie, het Nationaal Leger, Justitie en lokale gemeenschappen.

Conclusie
Zonder een sterke Belastingdienst kan Suriname zijn gezag niet uitoefenen. Een paramilitaire FIOD combineert en garandeert veiligheid, belastingcontrole, werkgelegenheid en extra inkomsten.

Rodney Cairo