In SJB 2025, nr. 2 – waarvan de hardcopy recentelijk is verschenen – heeft mr. Sharon Geerling-Headley, hoofddocent privaatrecht aan de AdeKUS (hierna: de auteur), een zeer informatief artikel geschreven, getiteld “Het juridische moederschap in het BW en het NBW”.
De publicatie is niet alleen bestemd voor juristen, maar is geschreven voor een breed publiek. Hieronder volgt een verkorte weergave van het artikel.

In het (oude) BW was de vrouw die het kind ter wereld bracht automatisch de juridische moeder, ongeacht medische interventies rond de conceptie of zwangerschap en ongeacht haar relatie met het kind vóór of na de geboorte. Dit was gebaseerd op het beginsel: “De moeder is de vrouw uit wie het kind is geboren.”

In het (oude) BW waren de belangrijkste wijzen waarop het moederschap kon ontstaan de volgende:
1. moederschap door geboorte (huwelijks- of buitenechtelijk moederschap);
2. moederschap door adoptie (waarvoor een rechterlijke uitspraak vereist was).
Door adoptie kon de adoptiemoeder de juridische moeder worden, aangezien de juridische band met de biologische moeder werd beëindigd en een nieuwe band met de adoptiemoeder tot stand kwam.

Wat was niet geregeld in het (oude) BW ten aanzien van het juridisch moederschap?
1. Draagmoederschap
De draagmoeder (de vrouw die het kind baart) werd volgens het BW automatisch de juridische moeder van het kind. De wensmoeder (de vrouw die met een draagmoeder overeenkomt dat het kind voor haar wordt gedragen) kon uitsluitend via adoptie een juridische band met het kind verkrijgen.
2. Ontkenning van het moederschap
Er bestond geen mogelijkheid tot ontkenning van het moederschap door of van een draagmoeder bij eiceldonatie en IVF-zwangerschap (in-vitrofertilisatie is een vruchtbaarheidsbehandeling waarbij de bevruchting buiten het lichaam plaatsvindt).
3. Erkenning door de moeder
Erkenning is in Suriname sinds 1963 (op basis van het beginsel “moeder maakt geen bastaard”) uitsluitend een rechtshandeling van de man. Er bestond geen mogelijkheid voor de wensmoeder om een kind te erkennen bij draagmoederschap, duo-moederschap of partnerschap. De wensvader kon het kind van een ongehuwde draagmoeder wél erkennen.

Het juridisch moederschap in het NBW
Het juridisch moederschap kan in het NBW op de volgende wijzen ontstaan, namelijk door:
1. geboorte;
2. adoptie;
3. inroeping of betwisting van staat op grond van beweerd moederschap, of juist niet.
Het verzoek tot inroeping van staat kan worden ingediend door het kind, of door de erfgenamen van het kind indien het kind tijdens zijn minderjarigheid of binnen drie jaar daarna is overleden.

Herroeping van adoptie in het (oude) BW en het NBW
Bij herroeping van de adoptie wordt het juridisch moederschap aangetast en als het ware teruggedraaid. In dat geval herkrijgt de biologische moeder het moederschap in plaats van de adoptiemoeder.

Conclusie
De auteur concludeert dat het moederschap thans niet meer zo automatisch en eenvoudig te bewijzen is als vroeger. Het juridisch moederschap heeft verschillende ontwikkelingen doorgemaakt.

Hoewel IVF-behandelingen en draagmoederschap mogelijk zijn in Suriname, en samenwoning en partnerschap van twee vrouwen met kinderen van één der partners (duo-moederschap) eveneens voorkomen, zijn deze vormen niet geregeld in het NBW.

Kewita B. Soerjoesing LL.B.