Met enorme ontzetting en verontwaardiging heeft de Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname (VIDS), kennisgenomen van de Nota van Wijziging op de ontwerpwet over de collectieve rechten van Inheemse volken en Tribale volken, die in juni 2021 door president Santokhi bij de Nationale Assemblee was ingediend.  De nieuw ingediende conceptwet is een 180 graden ommezwaai van deze zelfde regering die in 2021 nog zogenaamd de rechten van Inheemse volken en Tribale volken wilde erkennen. 

Gelet op een overheidsbericht dat de hele regeringsraad dit ontwerp heeft goedgekeurd, kan ervan uitgegaan worden dat alle coalitiepartners achter dit ontwerp staan.  Alle maskers zijn aan het vallen en het is duidelijk dat deze regering onze collectieve rechten simpelweg niet wil erkennen conform internationale standaarden, ondanks dat de Staat Suriname daartoe juridisch verplicht is door, onder andere, vonnissen van het Inter-Amerikaans Hof voor Mensenrechten.

De nieuwe conceptwet dient letterlijk naar de prullenbak verwezen te worden.  Nog zonder het goed te hebben bestudeerd blijkt vooralsnog dat:

- De wet praat niet over Inheemse volken maar over "Inheemsen" (maar wel over Tribale volken) – op zich dus ook een bewuste miskenning van de Inheemse volken als de oorspronkelijke volken van dit land;
- De Inheemse volken en Tribale volken worden niet als zodanig erkend maar zal er een "gemeenschap" moeten worden opgericht als rechtspersoon die zich moeten inschrijven bij KKF;
- Alvorens dat kan, moet de regering eerst een wetenschappelijke studie doen naar de traditionele woon- en leefwijze.  Moeten we daaruit begrijpen dat de regering gaat oordelen wat onze leefwijze is en daarna beoordelen of we in aanmerking mogen komen voor collectieve rechten of niet?

- De collectieve rechten zelf worden ook nog niet erkend (slechts genoemd) omdat er eerst een aanvraag ingediend moeten worden nadat die gemeenschap zich heeft geregistreerd bij KKF, nadat die wetenschappelijke studie is geweest.
- De grondenrechten worden niet omschreven als collectieve eigendomsrechten zoals dat verplicht wordt door het Internationaal Recht, maar slecht "genot en gebruik " van dat gebied ten behoeve van de traditionele woon- en leefwijze.
- Traditioneel bestuur wordt slecht per "gemeenschap" genoemd in dit nieuwe concept, en dat moet zich ook gaan inschrijven bij KKF alvorens die gemeenschap een verzoek mag doen om in aanmerking te komen voor collectieve rechten.

- Eerdere rechten die in dat gebied bestonden (zoals mijnbouw, grondhuur, eigendomstitels, houtkap) enzovoorts, blijven bestaan.  Ze worden niet verlengd of vernieuwd, tenzij “in algemeen belang” en we weten allemaal wat “algemeen belang” in de praktijk betekent.
- FPIC betekent volgens dit nieuwe concept alleen maar “de manier om het bestuur te betrekken in besluitvorming met betrekking tot economische activiteiten in hun woongebied”, en dat moet nader bij wet worden vastgesteld (wat jaren kan duren).

Er zijn nog veel meer opmerkingen over dit nieuwe concept te maken; het is gewoonweg waardeloos; beter gezegd, het heeft alleen waarde voor degenen die de collectieve rechten van Inheemse volken en Tribale volken niet oprecht en conform internationale standaarden wettelijk willen erkennen en beschermen, en die hiermee kenbaar gemaakt hebben in de regering te zitten of hun invloed daar kunnen aanwenden om dergelijke minderwaardige wetsproducten te durven aanbieden voor goedkeuring.  Het is een belediging van de regering aan zichzelf, als ze zich een regering noemt die zich houdt aan de beginselen van een rechtsstaat, goed bestuur en volwaardig lid van de internationale gemeenschap.

Aan De Nationale Assemblee wordt een oproep gedaan om haar rol en taak als wetgevend orgaan conform eer en geweten, en conform de juridische verplichtingen van de Staat Suriname en internationale standaarden te vervullen, en niet slechts als verlengstuk van de politieke partijen en regering die deze nieuwe ontwerpwet hebben ingediend.