Franse kiezers zorgen voor overwinning voor links

Frankrijk werd geconfronteerd met een mogelijke politieke impasse nadat de verkiezingen van zondag een parlement opleverden waarbij geen enkele politieke partij een meerheid heeft behaald en waarbij een linkse alliantie onverwacht de eerste plaats innam vóór extreemrechts, maar geen enkele groep een meerderheid behaalde.

De kiezers zorgden voor een grote tegenslag voor de nationalistische, eurosceptische National Rally (RN) van Marine Le Pen, waarvan de opiniepeilingen hadden voorspeld dat ze de tweede ronde zouden winnen, maar volgens de prognoses van opiniepeilers op de derde plaats eindigden.

De resultaten waren ook een klap voor de centristische president Emmanuel Macron, die de vervroegde verkiezingen opriep om het politieke landschap te verduidelijken, nadat zijn ticket vorige maand bij de verkiezingen voor het Europees Parlement een klap kreeg te verduren van de RN.

Hij eindigde met een enorm gefragmenteerd parlement, dat de rol van Frankrijk in de Europese Unie en elders in het buitenland zal verzwakken en het voor iedereen moeilijk zal maken een binnenlandse agenda door te drukken.

Door de verkiezingen zal het parlement verdeeld zijn in drie grote groepen – links, centristen en extreemrechts – met enorm verschillende platforms en helemaal geen traditie van samenwerking.

Wat er daarna komt, is onzeker.

De linkse alliantie New Popular Front (NFP), die de prijzen van essentiële goederen zoals brandstof en voedsel wil beperken, het minimumloon wil verhogen tot netto 1.600 euro ($1.732) per maand, de lonen voor werknemers in de publieke sector wil verhogen en een vermogensbelasting wil opleggen, zei onmiddellijk dat het wilde regeren.

"De wil van het volk moet strikt gerespecteerd worden... de president moet het Nieuw Volksfront uitnodigen om te regeren", zei de extreemlinkse leider Jean-Luc Melenchon.

De RN heeft er onder Le Pen aan gewerkt om een ​​historische reputatie van racisme en antisemitisme kwijt te raken, maar velen in de Franse samenleving beschouwen het standpunt van Frankrijk eerst en de stijgende populariteit nog steeds met ongerustheid.

Er waren knuffels, geschreeuw van vreugde en tranen van opluchting tijdens de bijeenkomst van links in Parijs toen de stemvoorspellingen werden aangekondigd.

Het Plein van de Republique in het centrum van Parijs is gevuld met mensenmassa's en er hangt een feestelijke sfeer, met linkse supporters die drums spelen, vuurpijlen aansteken en zingen: "We hebben gewonnen! We hebben gewonnen!"

"Ik ben opgelucht. Als Frans-Marokkaan, arts en ecoloogactivist was wat extreemrechts als regering voorstelde waanzin", zegt de 34-jarige Hafsah Hachad.

De lastige linkse alliantie, die hardlinks, groenen en socialisten haastig vóór de verkiezingen bijeenbrachten, had verre van een absolute meerderheid van 289 zetels in de 577 zetels tellende vergadering.

De officiële resultaten druppelden binnen, en de resultaten van de meeste, zo niet alle, kiesdistricten werden waarschijnlijk in de vroege uren van maandag verwacht. Opiniebureaus – die over het algemeen accuraat zijn – voorspellen dat links 184-198 zetels zou krijgen, Macrons centristische alliantie 160-169 en de RN en haar bondgenoten 135-143.

De euro daalde zondag nadat de stemvoorspellingen bekend waren gemaakt.

"We zouden een korte adempauze in de markt moeten krijgen … omdat we geen extremistische RN-meerderheid zien plaatsvinden, maar dit zal waarschijnlijk tot tenminste de herfst van 2025 tot een politieke impasse leiden", zegt Aneeka Gupta, directeur macro-economisch onderzoek, bij Wijsheidsboom.

Premier Gabriel Attal zei dat hij maandag zijn ontslag zou indienen, maar dat hij zo lang als nodig zou blijven in een zorgverlenende functie.

'Verdeeld'
Een belangrijke vraag is of de linkse alliantie verenigd zal blijven en het eens zal worden over de te volgen koers.

Melenchon, leider van het extreemlinkse France Unbowed (LFI), sloot een brede coalitie van partijen met verschillende achtergronden uit.

Raphael Glucksmann, van de Socialistische Partij, drong er bij zijn alliantiepartners op aan zich als 'volwassenen' te gedragen. "We zijn voor, maar we zitten in een verdeeld parlement," zei hij. "We zullen moeten praten, discussiëren en een dialoog aangaan."

De grondwet verplicht Macron niet om de linkse groep te vragen een regering te vormen, hoewel dat de gebruikelijke stap zou zijn, aangezien het de grootste groep in het parlement is.

In de entourage van Macron was er geen indicatie van zijn volgende stap.

"De vraag die we onszelf vanavond en de komende dagen zullen moeten stellen is: welke coalitie is in staat om de 289 zetels te bereiken om te regeren?", vertelde een persoon uit zijn omgeving aan Reuters.

Sommigen in zijn alliantie, waaronder voormalig premier Edouard Philippe, voorzagen een brede partijoverschrijdende alliantie, maar zeiden dat het uiterst linkse France Unbowed daar niet bij betrokken kon zijn.

Teleurstelling RN
Voor de RN was het resultaat ver verwijderd van de weken waarin opiniepeilingen consistent voorspelden dat het een comfortabele overwinning zou behalen.

De linkse en centristische allianties werkten samen na de eerste stemronde van vorige week door tientallen kandidaten uit drievoudige races te halen om een ​​verenigde anti-RN-stemming op te bouwen.

In zijn eerste reactie noemde RN-leider Jordan Bardella de samenwerking tussen anti-RN-troepen een "schandelijk bondgenootschap" waarvan hij zei dat het Frankrijk zou verlammen.

Le Pen, die de partijkandidaat zal zijn voor de presidentsverkiezingen van 2027, zei echter dat de stemming van zondag, waarin de RN grote winst boekte vergeleken met eerdere verkiezingen, de kiem voor de toekomst had gelegd. "Onze overwinning is alleen maar uitgesteld", zei ze.

De kiezers straften Macron en zijn heersende alliantie voor de crisis in de kosten van levensonderhoud en falende openbare diensten, maar ook voor immigratie en veiligheid.

Le Pen en haar partij maakten gebruik van deze grieven en verspreidden hun aantrekkingskracht tot ver buiten hun traditionele bolwerken langs de Middellandse Zeekust en in de noordelijke roestgordel van het land, maar het was niet genoeg om de macht te winnen.