Een satellietfoto van de kerncentrale van Natanz nadat een gebouw werd beschadigd door Amerikaans-Israëlische aanvallen. (Foto via Reuters)
Het conflict tussen Iran, Israël en de Verenigde Staten (VS) escaleert verder met recente aanvallen op cruciale militaire en energie-infrastructuur, terwijl president Donald Trump aangeeft dat de VS mogelijk hun militaire operatie tegen Iran aan het "afronden" zijn.

Zaterdagochtend meldde de Iraanse media een aanval op de nucleaire verrijkingsfaciliteit in Natanz, een van de belangrijkste locaties voor Iran’s kernenergieprogramma. Technische experts bevestigden dat er geen radioactieve lekkages waren en dat de omwonenden veilig waren. Israël ontkende betrokkenheid bij de aanval, terwijl de chef van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) aankondigde de situatie te onderzoeken. Rusland veroordeelde de aanval als een "blatante schending van het internationaal recht."

Tegelijkertijd voerde Israël luchtaanvallen uit op gebieden in Beirut, gericht op de door Iran gesteunde Libanese militie Hezbollah, en op steden in Iran zelf, waaronder Teheran, Karaj en Isfahan. Bij een aanval op een woongebouw in Ramsar kwamen drie familieleden om het leven, zo rapporteerden Iraanse media. In Israël zorgden luchtaanvalwaarschuwingen voor massale schuilbewegingen van burgers.

Iran reageerde met de lancering van twee ballistische raketten richting de Amerikaanse en Britse militaire basis op het eiland Diego Garcia in de Indische Oceaan, op 3.800 kilometer afstand. De raketten miste het doel; het Britse ministerie van Defensie gaf aan dat de aanval plaatsvond voordat het toestemming gaf voor het gebruik van Britse bases voor Amerikaanse aanvallen op Iraanse doelen.

President Trump verklaarde via sociale media dat de VS "zeer dicht bij het bereiken van hun doelen" zijn en overwegen hun militaire inspanningen in het Midden-Oosten "af te bouwen". Hij riep andere landen op om de veiligheid van de strategisch belangrijke Straat van Hormuz te waarborgen, een vitale doorvoerroute voor ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie- en gasexport. "De Straat van Hormuz zal, indien nodig, bewaakt en gecontroleerd moeten worden door andere landen die er gebruik van maken – de Verenigde Staten doen dat niet! Indien gevraagd, zullen we deze landen helpen bij hun inspanningen rond Hormuz, maar dat zou niet nodig moeten zijn zodra de dreiging van Iran is verdwenen."

Ondanks de mogelijke afbouw van de Amerikaanse militaire betrokkenheid, blijven de spanningen stijgen en zijn er meer dan 2.000 doden gevallen sinds de aanvallen begonnen op 28 februari. De aanvallen op energie-infrastructuur in Iran en de omliggende Golfstaten hebben geleid tot een stijging van de olieprijzen met 50 procent en veroorzaakten wereldwijd inflatie en economische onzekerheid.

De Europese gasprijzen stegen deze week met 35 procent door de schade aan belangrijke gasfaciliteiten. De Europese Unie roept lidstaten op om gasvoorraden te verminderen en zo de energievraag te temperen. Terwijl de VS, Japan, Canada en Europese bondgenoten toezegden om "passende inspanningen' te leveren om de doorgang door de Straat van Hormuz veilig te stellen, benadrukten Duitsland en Frankrijk dat het geweld eerst moet stoppen.

Op diplomatiek vlak gaf Iran aan open te staan voor het toestaan van Japanse schepen om door de Straat van Hormuz te varen, die ongeveer 90 procent van Japans olie-invoer verzorgt.

Reacties van landen
VS: President Trump benadrukte dat de VS hun militaire doelen bijna hebben bereikt en dat andere landen de verantwoordelijkheid moeten nemen voor de beveiliging van de Straat van Hormuz. Tegelijkertijd stuurde hij meer mariniers en zwaar materieel naar de regio, zonder duidelijk te maken wat hun precieze missie is.

Israël: Israël verklaarde vastbesloten te zijn de “Iranese terreur” te bestrijden en kondigde aan de aanvallen op Iraanse militaire doelwitten voort te zetten. Defensieminister van Israel, Katz, sprak van een strategie om de commandanten van Iran uit te schakelen en de strategische capaciteiten van Iran te vernietigen.

Iran: De Iraanse Opperste leider Mojtaba Khamenei sprak zijn volk toe met een boodschap van eenheid en vastberadenheid. Hij benadrukte dat de aanvallen van de vijand slechts geleid hebben tot verdeeldheid onder die vijand en dat Iran standhoudt ondanks de zware druk.

Europese Unie: EU-commissaris voor Energie riep lidstaten op tot gezamenlijke maatregelen om de energiesituatie te stabiliseren en benadrukte het belang van diplomatieke oplossingen. Duitsland en Frankrijk stelden dat de gewelddadige escalatie moet stoppen voordat verdere stappen worden ondernomen.

Rusland: Rusland veroordeelde de aanval op de nucleaire faciliteit in Natanz en noemde dit een flagrante schending van het internationaal recht. Moskou pleit voor een politieke oplossing en waarschuwt voor verdere escalatie.

Japan: Japan, sterk afhankelijk van de olie via de Straat van Hormuz, gaf aan bereid te zijn schepen toe te staan die onder Japanse vlag varen, mits de veiligheid gegarandeerd kan worden.