De tanker Callisto ligt voor anker in de Straat van Hormuz, Oman, nu het scheepvaartverkeer is stilgevallen te midden van het conflict tussen de VS en Israël met Iran. (Foto: Reuters)
De oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran escaleert in een nieuwe, gevaarlijke fase. Op zaterdag bedreigde president Donald Trump Iran met het “vernietigen” van Iraanse energiecentrales als het land de Straat van Hormuz niet binnen 48 uur volledig en zonder dreiging opent. De smalle zeestraat is cruciaal voor ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie- en gasexport en de bijna-afsluiting ervan zorgt wereldwijd voor stijgende energieprijzen.

“If Iran doesn’t FULLY OPEN, WITHOUT THREAT, the Strait of Hormuz, within 48 HOURS from this exact point in time, the United States of America will hit and obliterate their various POWER PLANTS, STARTING WITH THE BIGGEST ONE FIRST!” schreef Trump op sociale media, waarmee hij een scherpe escalatie van de oorlog aankondigde.

De dreiging komt te midden van een reeks Iraanse raketaanvallen, waaronder het afvuren van twee ballistische raketten met een bereik van 4.000 kilometer op de Amerikaanse en Britse militaire basis Diego Garcia in de Indische Oceaan. Dit was volgens Israël de eerste keer dat Iran langeafstandsraketten inzette sinds het begin van de oorlog eind februari. De raketten zijn niet gericht op Israël zelf, maar kunnen Europese hoofdsteden zoals Berlijn, Parijs en Rome bereiken, aldus de Israëlische militaire leiding.

Iran lanceerde bovendien raketaanvallen op de Zuid-Israëlische steden Dimona en Arad, waarbij tientallen mensen, waaronder kinderen, gewond raakten. De Iraanse Revolutionaire Garde verklaarde dat zij “militaire installaties” en veiligheidscentra als doelwit hadden. Premier Benjamin Netanyahu noemde de avond van de aanval “zeer moeilijk” en benadrukte dat Israël vastbesloten is “op alle fronten zijn vijanden te blijven treffen”.

Iran heeft fel gereageerd op de dreiging van Trump om Iraanse energiecentrales aan te vallen. Ebrahim Zolfaghari, woordvoerder van het Iraanse Khatam al-Anbiya centraal commando, waarschuwde dat Iran alle energie-infrastructuur die verbonden is met de VS en Israël in het Midden-Oosten zal aanvallen als haar eigen energiecentrales worden getroffen. Daarbij noemde hij ook ontziltingsinstallaties en informatietechnologie-infrastructuur als mogelijke doelwitten.

Daarnaast verwees de Iraanse pers naar een waarschuwing van Ali Larijani, voormalig hoofd van de Iraanse Nationale Veiligheidsraad, die stelde dat “de hele regio binnen een half uur zonder stroom zal komen te zitten” als het elektriciteitsnet van Iran wordt aangevallen. Deze verklaring onderstreept het risico op een snelle en brede escalatie in de regio bij een aanval op Iraanse energievoorzieningen.

Ondertussen zijn meer dan 2.000 mensen omgekomen sinds het begin van het conflict. Het geweld zorgt voor wereldwijde zorgen over een energiecrisis, met Europese gasprijzen die recent met 35 procent stegen door de verstoring van de olie- en gastoevoer via de Straat van Hormuz.

De G7-landen hebben opgeroepen tot het beschermen van de wereldwijde energievoorziening en het beveiligen van de maritieme routes, waaronder de Straat van Hormuz. In een gezamenlijke verklaring veroordeelden zij de “roekeloze aanvallen van Iran en haar proxy’s” en spraken hun steun uit aan regionale partners.

President Trump zond tegenstrijdige signalen uit. Terwijl hij vorige week nog sprak over het “afronden” van de militaire inspanningen, kondigde hij nu een ultimatum aan met dreiging tot grootschalige aanvallen op Iraanse energie-installaties. Hij bekritiseerde ook NAVO-bondgenoten vanwege hun terughoudendheid om actief deel te nemen aan het beveiligen van de zeestraat.


Analisten waarschuwen dat Trump de controle over het conflict dreigt te verliezen. De oorlog veroorzaakt inflatie, economische schade en politieke druk voor hem in aanloop naar de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen. Terwijl hij vasthoudt aan zijn harde lijn, groeit binnen en buiten de VS de roep om een duidelijkere strategie en een mogelijke afbouw van het conflict.

De Iraanse nucleaire faciliteit in Natanz werd recent getroffen door een aanval, waarbij geen radioactieve lekkage werd vastgesteld. Ook werden andere strategische doelen in Iran en de regio geraakt. Het geweld breidt zich uit naar buurlanden, wat de risico’s op een bredere regionale oorlog vergroot.