De Amerikaanse president Donald Trump heeft Iran nog vijf dagen de tijd gegeven om aan zijn eis te voldoen en de Straat van Hormuz open te stellen voor alle scheepvaart. (Foto: Reuters)
President Donald Trump heeft opdracht gegeven om geplande Amerikaanse militaire aanvallen op Iraanse energiecentrales en infrastructuur met vijf dagen uit te stellen, na wat hij noemde “goede en productieve gesprekken” met Iran. Dit maakte hij maandag bekend via zijn Truth Social-platform.

"Ik ben verheugd te kunnen melden dat de Verenigde Staten (VS) en Iran de afgelopen twee dagen zeer goede en productieve gesprekken hebben gevoerd over een volledige en totale beëindiging van onze vijandelijkheden in het Midden-Oosten," schreef Trump in hoofdletters. Hij gaf het ministerie van Defensie de opdracht om alle militaire aanvallen gedurende vijf dagen op te schorten, afhankelijk van het succes van de lopende besprekingen.

Terwijl deze aankondiging wereldwijd met opluchting wordt ontvangen, vooral in een regio die zwaar te lijden heeft onder Iraanse aanvallen, hebben de Iraanse regering en media Trump's verklaring echter direct tegengesproken. Het semiofficiële Mehr nieuwsagentschap stelde dat het uitstel vooral bedoeld is om de stijgende energieprijzen te drukken en tijd te winnen voor militaire voorbereidingen. Volgens het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken ligt de verantwoordelijkheid voor het conflict volledig bij Washington, de "partij die deze oorlog is begonnen". Teheran ontkent bovendien dat er directe onderhandelingen met de VS plaatsvinden, wat haaks staat op Trumps bewering van productieve gesprekken.

De Iraanse Revolutionaire Garde waarschuwde eveneens dat bij een Amerikaanse aanval Iran haar tegenmaatregelen zal richten op elektriciteitsvoorzieningen die Amerikaanse bases van stroom voorzien, evenals op economische, industriële en energie-infrastructuur waarin Amerikanen belangen hebben. Verder kondigde het Iraanse Defensieraad aan dat een aanval op de zuidkust of eilanden van Iran zal leiden tot het leggen van zeemijnen, waarmee de scheepvaartroutes in de Perzische Golf effectief worden geblokkeerd.

De spanningen in het Midden Oosten veroorzaakten ook een wereldwijde energiecrisis en zorgden voor stijgende olieprijzen. Trump had Iran zaterdag  48 uur gegeven om de Straat van Hormuz weer open te stellen voor alle schepen, met de waarschuwing dat anders Amerikaanse troepen Iraanse energie-installaties zouden "verwoesten". De Straat van Hormuz is een cruciale doorgang voor een vijfde van de wereldwijde olie- en vloeibaar aardgasleveranties.

Al Jazeera-analist Osama Bin Javaid noemde Trumps besluit een mogelijke 'uitweg' uit het conflict. "Dit is het nieuws waar iedereen al die tijd op wachtte... Trump kan deze oorlog, die hij eenzijdig en zonder wettelijke basis begon, ook eenzijdig beëindigen zonder voorwaarden," aldus Bin Javaid.

Toch waarschuwt Al Jazeera-correspondent Alan Fisher uit Washington dat Trumps deadlines vaak rekbaar zijn. “We zullen zien waar de gesprekken over vijf dagen staan, maar het is goed mogelijk dat er dan nog geen oplossing is.”

Mohamad Elmasry, analist bij het Doha Institute, denkt dat Trump hiermee mogelijk een ‘waardig excuus’ zoekt om zich terug te trekken. "De grote vraag is wat Iran en Israël gaan doen, en in hoeverre zij bereid zijn het conflict voort te zetten zonder Amerikaanse steun."

Trump vertelde aan Fox Business Network dat Iran sterk geïnteresseerd is in een deal en dat die binnen vijf dagen mogelijk is. Zijn gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner zijn recent nog in gesprek geweest met Iraanse vertegenwoordigers.

Regionale en internationale context
Ondanks de gespannen situatie zetten, diverse landen in het Midden-Oosten en daarbuiten zich in voor het verlagen van de spanningen via diplomatieke kanalen, ook tijdens het Eid-feest. Diplomaten waarschuwen Trump dat verdere escalatie schadelijk zal zijn voor zowel Iran als Israël.

De huidige situatie in het Midden-Oosten wordt door het Internationaal Energieagentschap omschreven als “zeer ernstig”, met een impact die groter is dan de energiecrises van de jaren 70 en de nasleep van de oorlog in Oekraïne samen.