Nederlands premier Mark Rutte (r) en staatssecretaris van Mijnbouw, Hans Vijlbrief, wonen op 7 juni 2023 een debat bij in de Tweede Kamer in Den Haag. (Foto: AFP)
Nu de Nederlandse regering is gevallen na meningsverschillen tussen coalitiepartijen over het asielbeleid, zullen er hoogstwaarschijnlijk in november nieuwe verkiezingen worden gehouden. Premier Mark Rutte bevestigde de ineenstorting van zijn kabinet vrijdagavond tijdens een persconferentie, nadat hij een spoedkabinetsbijeenkomst had gehouden. Hij zei dat hij zaterdag, vandaag, zijn ontslag zou overhandigen aan koning Willem-Alexander.

Rutte voegde eraan toe dat de ministers in aanloop naar de nieuwe verkiezingen hun werk als demissionair kabinet voortzetten. De coalitie van Rutte blijft aan als interim-regering, totdat er na nieuwe verkiezingen een nieuwe regering is gevormd, een proces dat in het gebroken Nederlandse politieke landschap doorgaans maanden in beslag neemt.

Een interim-regering kan geen besluit nemen over nieuw beleid, maar Rutte zei dat het de steun van het land aan Oekraïne niet zal aantasten.

De vier coalitiepartijen kwamen vrijdag niet tot overeenstemming in crisisoverleg onder leiding van Rutte.

De regering is anderhalf jaar geleden aangesteld, maar de partijen staan al langer lijnrecht tegenover elkaar over het migratiebeleid.

Rutte's conservatieve VVD-partij probeerde de stroom asielzoekers in te perken, na een ruzie vorig jaar over overvolle migratiecentra.

Asielaanvragen in Nederland zijn vorig jaar met meer dan een derde gestegen tot meer dan 47.000, en cijfers van de overheid zeiden eerder dit jaar dat ze in 2023 zo'n 70.000 aanvragen verwachten.

Rutte probeerde deze week een plan door te drukken dat onder andere een limiet oplegde aan het aantal familieleden van oorlogsvluchtelingen dat Nederland binnen mag van slechts 200 personen per maand.

Maar coalitiepartners ChristenUnie, een pro-gezinspartij, en de sociaal-liberale D66 waren fel tegen.

"De beslissing was erg moeilijk voor ons", zei Rutte tegen journalisten toen hij het aftreden van zijn kabinet aankondigde. De meningsverschillen tussen de coalitiepartners waren "onoverbrugbaar", voegde hij eraan toe. "Alle partijen hebben zich tot het uiterste ingespannen om tot een oplossing te komen, maar de verschillen over migratie zijn helaas niet te overbruggen."

Een compromisvoorstel, de 'noodrem' genaamd, dat de beperkingen alleen in werking zou stellen bij een te hoge instroom van migranten, was onvoldoende om de regering te redden.

"De vier partijen hebben besloten dat ze geen akkoord kunnen bereiken over migratie. Daarom hebben ze besloten om deze regering te beëindigen", zegt ChristenUnie-woordvoerder Tim Kuijsten.

De 56-jarige Rutte is de langstzittende premier in de Nederlandse geschiedenis en is in functie sinds 2010. Het huidige kabinet - dat in januari 2022 aantrad - is zijn vierde coalitie. De verwachting is dat Rutte bij de volgende verkiezingen zijn VVD-partij weer zal leiden.

Door de opkomst van extreemrechtse partijen als de PVV van Geert Wilders, staat hij onder druk op het gebied van migratie.

De Boeren-Burgerbeweging (BBB), die na een schokkende verkiezingsoverwinning in maart de grootste partij in de Eerste Kamer werd, zei dat ze niet zullen deelnemen in een toekomstige regering onder leiding van Rutte.

Nederland heeft mogelijk het strengste immigratiebeleid van Europa, maar onder druk van rechtse partijen probeerde Rutte al maanden manieren te zoeken om de instroom van asielzoekers verder terug te dringen.

De toegenomen aanvragen zullen de asielfaciliteiten van het land opnieuw onder druk zetten, waar vorig jaar maandenlang honderden vluchtelingen tegelijk gedwongen werden te slapen in de ruige omgeving met weinig of geen toegang tot drinkwater, sanitair of gezondheidszorg.

Rutte zei vorig jaar dat hij zich "schaamde" voor de problemen, nadat de humanitaire groep Artsen zonder Grenzen voor het eerst een team naar Nederland stuurde om te helpen met de medische behoeften van migranten in het centrum voor de verwerking van asielaanvragen.

Rutte beloofde de omstandigheden in de voorzieningen te verbeteren, vooral door het aantal vluchtelingen dat Nederland bereikt, te verminderen. Maar hij slaagde er niet in de steun te krijgen van coalitiepartners die vonden dat zijn beleid te ver ging.