Natalia Rakk spreekt met haar 14-jarige dochters Dasha en Aliona, nadat ze waren teruggekeerd via de grens tussen Oekraïne en Wit-Rusland, in Kiev, Oekraïne. De kinderen zijn teruggehaald van een door Rusland georganiseerd zomerkamp vanuit niet door de regering gecontroleerde gebieden. (Foto: Reuters)
Meer dan 30 kinderen werden dit weekend herenigd met hun familie in Oekraïne na een lange operatie om ze terug te brengen uit Rusland of de door Rusland bezette Krim, waar ze waren weggehaald uit gebieden bezet door Russische troepen tijdens de oorlog.

Moeders omhelsden hun zonen en dochters toen ze vrijdag de grens van Wit-Rusland naar Oekraïne overstaken, na een complexe reddingsmissie waarbij ze door vier landen moesten reizen.

Dasha Rakk, een 13-jarig meisje, zei dat zij en haar tweelingzus vorig jaar hadden afgesproken om vanwege de oorlog de door Rusland bezette stad Kherson te verlaten en voor een paar weken naar een vakantiekamp op de Krim te gaan. Maar eenmaal op de Krim zeiden Russische functionarissen dat de kinderen langer zouden blijven.

"Ze zeiden dat we geadopteerd zullen worden, dat we voogden zullen krijgen", zei ze. "Toen ze ons voor het eerst vertelden dat we langer zouden blijven, begonnen we allemaal te huilen."

Dasha's moeder Natalia zei dat ze vanuit Oekraïne naar de Krim was gereisd via Polen, Wit-Rusland en Moskou om haar dochters op te halen. Het Oekraïense schiereiland de Krim is sinds 2014 bezet door Rusland.

"Het was vreselijk moeilijk, maar we gingen door, we sliepen 's nachts niet, we sliepen rechtop", zei ze terwijl ze haar reis naar het kamp beschreef. "Het was hartverscheurend om te zien hoe de achtergebleven kinderen achter het hek zaten te huilen", zei ze.

Kiev schat dat er sinds de invasie van Moskou in februari vorig jaar bijna 19.500 kinderen naar Rusland of de door Rusland bezette Krim zijn gebracht, in wat het veroordeelt als illegale deportaties.

Moskou, dat delen van het oosten en het zuiden van Oekraïne controleert, ontkent de ontvoering van kinderen en zegt dat ze voor hun eigen veiligheid zijn weggevoerd.

"Nu nadert de vijfde reddingsmissie zijn voltooiing. Het was bijzonder vanwege het aantal kinderen dat we konden terugbrengen en ook vanwege de complexiteit ervan", zegt Mykola Kuleba, de oprichter van de humanitaire organisatie Save Ukraine, die hielp bij het organiseren van de reddingsmissie.

Kuleba vertelde zaterdag tijdens een briefing in Kiev dat alle 31 kinderen die naar huis werden gebracht, zeiden dat niemand in Rusland hun ouders probeerde te vinden. "Er waren kinderen die in vijf maanden vijf keer van locatie veranderden, sommige kinderen zeggen dat ze leefden met ratten en kakkerlakken", zei hij. De kinderen werden overgebracht naar wat de Russen noemen verblijven in zomerkampen uit de bezette delen van de Oekraïense regio's Kharkiv en Kherson, zei Kuleba.

Arrestatiebevel
Drie kinderen - twee jongens en een meisje - waren aanwezig bij de persbriefing in Kiev. Save Ukraine zei vorige maand op een eerdere missie thuis te zijn gekomen waarbij in totaal 18 kinderen zijn teruggekeerd.

De drie zeiden dat ze waren gescheiden van hun ouders, die door de Russische autoriteiten onder druk waren gezet om hun kinderen voor twee weken naar Russische zomerkampen te sturen, vanuit de bezette delen van Kherson en Kharkiv.

De kinderen bij de briefing zeiden dat ze gedwongen waren om vier tot zes maanden in de zomerkampen te blijven en tijdens hun verblijf van de ene plaats naar de andere werden verplaatst.

"We werden behandeld als beesten. We werden opgesloten in een apart gebouw", zegt Vitaly, een kind uit de regio Kherson wiens leeftijd niet duidelijk is. Hij voegde eraan toe dat hen was verteld dat hun ouders hen niet langer wilden.

Het Internationaal Strafhof (ICC) heeft vorige maand een arrestatiebevel uitgevaardigd tegen de Russische president Vladimir Putin en de Russische kinderrechtencommissaris, Maria Lvova-Belova, die hen ervan beschuldigden kinderen uit Oekraïne te hebben ontvoerd.

Moskou heeft geen geheim gemaakt van een programma waarbij het duizenden Oekraïense kinderen uit bezette gebieden heeft gehaald, maar presenteert dit als een humanitaire campagne om wezen en kinderen die in het conflictgebied zijn achtergelaten, te beschermen.

Rusland verwerpt de aantijgingen van het ICC, zegt dat het de jurisdictie van de rechtbank niet erkent en verklaart de aanhoudingsbevelen nietig.

Lvova-Belova zei eerder deze week dat haar commissie op humanitaire gronden handelde om de belangen van kinderen te beschermen in een gebied waar militaire actie plaatsvond en dat zij niemand tegen hun wil of die van hun ouders of wettelijke voogden had verplaatst; hun toestemming was altijd gezocht, tenzij ze ontbreken.

Kateryna Rashevska, een advocaat van een Oekraïense ngo genaamd Regionaal Centrum voor Mensenrechten, vertelde tijdens de briefing dat ze bewijsmateriaal aan het verzamelen waren om een zaak op te bouwen, dat Russische functionarissen opzettelijk de terugkeer van de Oekraïense kinderen hebben verhinderd. "In elk verhaal is er een hele reeks internationale schendingen en dat kan niet onbestraft blijven", zei ze.