De voormalige loodsen waar het suikerriet werd aangevoerd via de spoorbaan. (Foto: Benjamin Mitrasingh)
Als alles goed zit en het weer meewerkt, zal morgen de voormalige spoorbaan van plantage Mariënburg begaanbaar zijn. De werkzaamheden , die op 3 juni zijn gestart, en moeten leiden tot het massagraf van 1902 vorderen traag door de zware regens in de afgelopen dagen.

Ontevreden is onderzoeksleider archeoloog Benjamin Mitrasingh niet. “Maandag beginnen we de tracés te maken langs de toenmalige spoorbaan." De noord baan, de weg langs de brede kreek, is al schoongemaakt door een poclain. Vandaag en morgen wordt verder gewerkt om morgen de hele spoorbaan vrij te hebben. Het gebied is drassig geworden, zegt Mitrasingh, die in opdracht van
de Stichting Hindostaanse Immigratie (SHI) is gestart met de zoektocht naar het massagraf.

Volgend week wordt het onderzoeksteam versterkt met de Nederlandse archeoloog Roena van Ams. De Nederlandse ambassade stelt haar ter beschikking van de SHI. Mitrasingh legt uit dat het echte werk pas begint wanneer de tracés zijn gemaakt. De arbeiders zullen volgende week beginnen deze tracés met houwers te kappen. De tracés moeten leiden naar de vermoedelijke plaats waar het massagraf moet liggen.

De onderzoeksleider merkt op dat in de geschiedschrijving staat aangegeven dat de 17 doodgeschoten Hindostaanse contractarbeiders in een wagon via de spoorbaan zijn vervoerd. "De toenmalige directieleiding zou zo ver zijn gegaan tot ze uit het zicht waren van het suikerriet depot. Dat betekent dat het graf ongeveer 2 tot 3 kilometer verwijderd van het depot moet liggen. En niet ver van de spoorbaan." Voorlopig richten de werkzaamheden zich primair op het vrijmaken van de weg naar de vermoedelijke plek.

Mavor
Op 30 juli 1902 zijn 17 Hindostaanse contractarbeiders in koelen bloede doodgeschoten door militairen. De contractarbeiders hadden daags voor het bloedbad de toenmalige directeur van de plantage James Mavor doodgekapt. Al geruime tijd broeide het op de plantage van onvrede over de behandeling en betaling van de contractarbeiders. Mavor wilde de rietprijs niet verhogen en viel de vrouwen van de arbeiders lastig. Toen de militairen vanuit Frederiksdorp naar Mariënburg kwamen om de daders van de moord op Mavor op te halen, weigerden de contractarbeiders deze over te dragen. Ze kwamen in verzet, wat ertoe leidde dat er gericht op hen werd geschoten.

17 arbeiders kwamen direct om, terwijl enkele anderen daarna overleden. De 17 arbeiders zijn in een massagraf begraven op het terrein van Mariënburg. Volgens verslagen is er ongebluste kalk op de lichamen gegooid, waardoor deze niet meer te vinden zouden zijn.