De Braziliaanse president Luiz Inacio Lula da Silva heeft kritiek geuit op de tweede regering-Trump. (Foto: AFP)
De Braziliaanse president Luiz Inacio Lula da Silva heeft scherp gereageerd op het recente voorstel van de Verenigde Staten om 25 procent tarieven te heffen op bepaalde Braziliaanse importproducten. Lula noemde de maatregel "onacceptabel" en sprak zijn verbazing uit, vooral omdat de betrekkingen tussen de twee landen juist tekenen van verbetering vertoonden.

De aankondiging van de Amerikaanse regering onder president Donald Trump kwam als een verrassing, temeer daar Lula vorige maand nog optimistisch vertrok na een ontmoeting met Trump in het Witte Huis. Ondanks de eerdere spanningen over handel, mensenrechten en regionale politiek, leek er een beginnende détente te ontstaan tussen Washington en Brasilia.

Toch is de relatie tussen Trump en Lula complex en beladen. Tijdens Trumps tweede ambtstermijn, die begon in januari 2025, bleef de Amerikaanse president kritisch op Lula’s linkse regering. Trump bekritiseerde onder meer het vermeende censureren van rechtse stemmen in Brazilië en onderhield nauwe banden met voormalig president Jair Bolsonaro en diens familie, bekend van hun rechtse politieke positie. Bolsonaro zat recent een gevangenisstraf van 27 jaar uit wegens pogingen om de democratie in Brazilië te ondermijnen na zijn verkiezingsverlies aan Lula in 2022.

De nieuwe Amerikaanse tarieven volgen op een onderzoek naar vermeende oneerlijke handelspraktijken, waaronder illegale ontbossing, toegang tot de ethanolmarkt en anticorruptiemaatregelen. Volgens de Amerikaanse handelsvertegenwoordiger Jamieson Greer zijn de handelspraktijken tussen de landen "onredelijk" en belemmeren ze de Amerikaanse handel. Greer verwees ook naar een vermeend groot handelstekort tussen de VS en Brazilië.

Publieke handelsdata tonen echter het tegendeel: de VS had in maart zelfs een handelsoverschot van 420 miljoen dollar met Brazilië. Analisten zien de nieuwe tariefvoorstellen als een strategische verschuiving van de Trump-administratie, die na een uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof in februari de basis voor wereldwijde tarieven onder de International Emergency Economic Powers Act verloor. De nieuwe heffingen worden nu opgelegd op basis van Sectie 301 van de Amerikaanse handelswetgeving, die brede bevoegdheden geeft om sancties te treffen bij vermeende schendingen van handelsafspraken.

Brazilië heeft enkele belangrijke producten vrijgesteld van de nieuwe tarieven, waaronder rundvlees, koffie, zeldzame aardmetalen, metalen, energie en onderdelen voor vliegtuigen. De tarieven zijn nog onderhevig aan een openbare consultatieperiode die begin juli afloopt.

De aankondiging komt op een gevoelig moment voor Lula, die zich voorbereidt op een krappe verkiezingsstrijd in november tegen Flavio Bolsonaro, de oudste zoon van de voormalige president.

Lula benadrukte dat Brazilië blijft streven naar institutionele betrekkingen met de VS, maar waarschuwde dat het land ook andere handelspartners zal zoeken als dat nodig blijkt.