VES-secretaris Swami Girdhari
De voorgestelde wijziging van de Comptabiliteitswet 2024 is volgens Swami Girdhari, secretaris van de Vereniging van Economisten in Suriname (VES) ondoordacht en kan grote risico’s met zich meebrengen voor het financieel beheer van de Staat. Hij waarschuwt dat de regering met de voorgestelde aanpassingen de deur openzet voor onbeperkte staatsuitgaven, met mogelijke gevolgen voor inflatie, armoede en financieel-economische instabiliteit. Vandaag wordt de wetswijziging behandeld in De Nationale Assemblee.

In gesprek met Starnieuws legt Girdhari uit dat op 30 december 2024 zowel de Comptabiliteitswet 2024 als de wet Spaar- en Stabilisatiefonds door De Nationale Assemblee werden aangenomen. Daarmee werd volgens hem een belangrijk kader vastgelegd voor duurzaam beheer van de staatsfinanciën, vooral met het oog op toekomstige olie-inkomsten. Een belangrijk uitgangspunt van de wet was dat inkomsten uit niet-hernieuwbare natuurlijke hulpbronnen, zoals olie en mijnbouw, deels zouden worden gespaard via het Spaar- en Stabilisatiefonds. Op die manier zouden ook toekomstige generaties kunnen profiteren van de opbrengsten.

Volgens Girdhari bracht de Comptabiliteitswet 2024 voor het eerst duidelijke beperkingen aan op overheidsuitgaven. Waar de Comptabiliteitswet 2019 nog geen verplichte spaarregeling kende en de regering vrij was alle inkomsten uit te geven, werd in de nieuwe wet juist nadruk gelegd op duurzaam financieel beheer en sparen. De regering-Simons wil nu echter de werking van de Comptabiliteitswet 2024 uitstellen tot na 2029. Daarnaast is voorgesteld dat begrotingen en financiële verantwoordingen over de periode 2022 tot en met 2028 alsnog volgens de Comptabiliteitswet 2019 zullen plaatsvinden.

Volgens de VES betekent dit in de praktijk dat de verplichting om te sparen vervalt en de regering de mogelijkheid krijgt om alle staatsinkomsten vrijelijk te besteden. Girdhari vreest dat hierdoor het risico ontstaat op verspilling en populistische uitgaven, vooral in aanloop naar verkiezingen. Hij wijst erop dat overmatige overheidsuitgaven boven de absorptiecapaciteit van de economie kunnen leiden tot hogere inflatie en verdere verarming van de bevolking.

Girdhari noemt de voorgestelde wijziging een verlaging van de standaarden voor financieel beheer en een stap terug ten opzichte van het duurzaamheidsprincipe dat juist in de Comptabiliteitswet 2024 was ingebouwd. Daarnaast plaatst hij vraagtekens bij de politieke opstelling van verschillende coalitiepartijen. Bij de stemming over de Comptabiliteitswet 2024 stemde alleen de NDP tegen. De ABOP stemde vóór, terwijl NPS en BEP zich onthielden van stemming. Volgens Girdhari roept het vragen op hoe deze partijen zich nu zullen opstellen tegenover de voorgestelde wijziging.

Hij noemt het bovendien zorgwekkend dat de regering nu kiest voor uitstel, omdat volgens hem niemand kan garanderen dat in 2029 — wanneer de olie-inkomsten daadwerkelijk beginnen binnen te komen — opnieuw geen wijziging zal worden voorgesteld om vrij over de middelen te beschikken.

Girdhari herinnert eraan dat de Comptabiliteitswet 2019 mede een initiatiefwet was van toenmalig DNA-voorzitter Jennifer Simons. Volgens hem ontstaat de indruk dat opeenvolgende regeringen uiteindelijk toch volledige controle over staatsmiddelen willen behouden, met het risico dat Suriname opnieuw in een financieel-economische crisis terechtkomt.

De VES-secretaris adviseert daarom om de voorgestelde wijzigingen in te trekken en het ministerie van Financiën grondig te reorganiseren. Daarnaast pleit hij voor inzet van lokale deskundigen en uitvoering van aanbevelingen uit IMF-rapporten, zodat toekomstige olie-inkomsten duurzaam kunnen worden ingezet voor zowel huidige als toekomstige generaties.