De olieprijzen stegen in maart sterk door de verstoring van de olievoorraden als gevolg van de oorlog met Iran.
De olieprijzen zijn donderdag sterk gestegen nadat president Donald Trump aankondigde de militaire acties tegen Iran te zullen opvoeren. De aangekondigde intensivering van de aanvallen op Iran doet de hoop op een snel einde van het conflict in het Midden-Oosten afnemen en zet wereldwijd consumenten onder druk.

De aandelenmarkten reageerden negatief en de dollar steeg na Trumps verklaring dat de Verenigde Staten (VS) hun militaire operaties zullen versterken, zonder een duidelijk tijdspad te geven voor het beëindigen van de vijandelijkheden. In een toespraak op woensdagavond zei Trump: “We gaan ze de komende twee tot drie weken extreem hard raken. We brengen ze terug naar het steentijdperk waar ze thuishoren.”

Trump gaf aan dat de VS hun militaire doelstellingen binnenkort zullen bereiken, maar waarschuwde dat de oorlog kan escaleren als Iraanse leiders niet instemmen met de voorwaarden van Washington. Aanvallen op de Iraanse energie- en olie-infrastructuur behoren tot de mogelijkheden. Tegelijk zei hij dat landen die afhankelijk zijn van brandstofleveringen via de Straat van Hormuz, die door Iran feitelijk geblokkeerd is, de situatie zelf moeten aanpakken.

Europeanen en andere bondgenoten hebben benadrukt dat zij alleen zullen meehelpen bij het beveiligen van de doorgang als er een wapenstilstand wordt bereikt. Tijdens virtuele gesprekken op donderdag bespraken ongeveer 40 landen manieren om de vrije doorgang in de Straat van Hormuz te herstellen. Frankrijk benadrukte dat dit alleen in overleg met Iran kan gebeuren.

Reactie uit Iran kwam via militaire woordvoerders die waarschuwden voor “meer verwoestende” aanvallen op de VS en Israël. Het conflict zal volgens hen voortduren totdat de “permanente berouw en overgave” van Iran’s vijanden is bereikt.

Steeds groter risico op controle Iran over energievoorziening
De vrees groeit dat Iran met zijn strategische positie in de Straat van Hormuz de energiestromen uit het Midden-Oosten kan beheersen. Door aanvallen op olietankers en doelen in Golfstaten, waar Amerikaanse troepen gestationeerd zijn, kan het land de doorgang effectief blokkeren.

Hoewel Golfstaten het recht op zelfverdediging behouden, hebben zij tot nu toe niet militair gereageerd op de Iraanse aanvallen uit vrees voor een grootschalige oorlog in de regio.

Het Iraanse parlement overweegt een wet die het blokkeren van schepen uit vijandige landen in de Straat van Hormuz zou formaliseren en tolheffing voor andere schepen mogelijk maakt.

Sinds het begin van de luchtaanvallen door de VS en Israël op Iran eind februari zijn duizenden mensen omgekomen in het Midden-Oosten. Iran heeft sindsdien vergeldingsaanvallen uitgevoerd op Israël, Amerikaanse bases en Golfstaten. Er is ook een nieuw front geopend in Libanon.

Iran meldde dat bij luchtaanvallen onder meer een brug bij Teheran en belangrijke industriële en onderzoeksfaciliteiten beschadigd zijn geraakt. De Revolutionaire Garde verklaarde dat zij Amerikaanse staal- en aluminiumfabrieken in de Golfstaten hebben aangevallen en dat zij deze acties zullen opvoeren als Iraanse industrieën opnieuw worden getroffen.

Israël rapporteerde opnieuw raketaanvallen, Sau di-Arabië meldde het onderscheppen van drones en Abu Dhabi zei een raket te hebben neergeschoten met beperkte schade.

De Amerikaanse ambassade in Bagdad waarschuwde haar burgers te vertrekken vanwege dreigende aanvallen door door Iran gesteunde milities in de Iraakse hoofdstad.

Economische impact en onzekerheid over afloop conflict
De brandstoftekorten leiden al tot economische problemen in Azië en zullen naar verwachting ook Europa raken. De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken waarschuwde dat migratiestromen kunnen toenemen als het conflict voortduurt.

De prijs van Brent-olie steeg met ongeveer 8 procent tot rond 109 dollar per vat. Beleggers zoeken duidelijk naar duidelijkheid over het einde van het conflict, aldus Russel Chesler van VanEck Australia.

Internationale organisaties als het IMF, de Wereldbank en het Internationaal Energieagentschap waarschuwen voor aanzienlijke en ongelijke wereldwijde gevolgen van de oorlog en overwegen financiële steun aan de zwaarst getroffen landen.

Trump stelde in een interview dat de VS met Israëlische steun de nucleaire ambities van Iran hebben tegengehouden en dat Amerikaanse troepen indien nodig gerichte aanvallen kunnen uitvoeren.

Iran gaf aan geen vijandigheid te koesteren tegen gewone Amerikanen, maar eist een gegarandeerde wapenstilstand als voorwaarde om de aanvallen te staken. Tot op heden zijn er geen directe onderhandelingen over een tijdelijke wapenstilstand geweest.

Amerikaanse vicepresident JD Vance sprak recentelijk met Pakistaanse bemiddelaars en liet weten open te staan voor een wapenstilstand indien aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan. Pakistan, dat goede betrekkingen onderhoudt met zowel de VS als Iran, hoopt directe gesprekken tussen de strijdende partijen te faciliteren, maar bevestigde donderdag nog geen deelname van de VS aan dergelijke gesprekken.