President Jennifer Simons tijdens de persconferentie. (Foto: René Gompers)
De regering wil de goudsector ingrijpend gaan ordenen en de controle op mijnbouwactiviteiten in het binnenland structureel opvoeren. President Jennifer Simons zegt dat de situatie jarenlang te veel op zijn beloop is gelaten en dat het systeem van ad-hocingrijpen niet langer volstaat. Nieuwe vergunningen, verlengingen en overschrijvingen zijn voorlopig stopgezet, mijnbouwbedrijven zullen worden geïnspecteerd en vervuilende activiteiten kunnen worden stilgelegd. Ook moet het gebruik van kwik worden afgebouwd en wil de regering voorkomen dat kleinschalige goudzoekers overstappen op cyanide.

Simons ging donderdag tijdens de persconferentie over de vervuiling van de Saramaccarivier uitvoerig in op de bredere problemen binnen de goudsector. De bevindingen rond de vissterfte zijn volgens haar niet alleen aanleiding om tegen een individueel bedrijf op te treden, maar maken duidelijk dat de wijze waarop goudwinning in Suriname plaatsvindt structureel moet veranderen.

"We hebben goud overal in Suriname, maar we kunnen niet overal goud zoeken", stelde de president. Volgens haar moet duidelijk worden afgebakend waar mijnbouw wel en niet is toegestaan en onder welke voorwaarden. Eerdere pogingen van regeringen om orde te brengen in de sector zijn volgens Simons onvoldoende effectief geweest.

Een van de eerste maatregelen is het tijdelijk stopzetten van nieuwe vergunningen, verlengingen en overschrijvingen. De regering wil eerst een beter beeld krijgen van wat er in de sector gebeurt: waar legaal en illegaal goud wordt gewonnen, welke technieken worden gebruikt en of mijnbouwers zich aan de voorschriften houden.

Alle legale mijnbouwers worden gecontroleerd
De regering wil vervolgens systematisch de legale artisanale goudwinning doorlichten. Mijnbouwers zullen worden bezocht en hun activiteiten gecontroleerd. Simons erkende dat dit geen eenvoudige operatie wordt. Volgens haar is de situatie gedurende tientallen jaren grotendeels gelaten. De controles moeten niet langer pas beginnen wanneer zich een incident voordoet.

Daarom wil de regering onder meer gebruikmaken van satellietbeelden om sneller te ontdekken waar nieuwe mijnbouw- of ontbossingsactiviteiten ontstaan. Speciale teams van politie, leger en veiligheidsdiensten moeten vervolgens kunnen worden ingezet om ter plaatse op te treden.

Ook de financiering van deze handhaving wordt bekeken. Simons vindt dat de goudsector zelf daaraan zal moeten bijdragen. De overheid heeft volgens haar geld nodig voor onder meer de NMA, laboratoria, politie en militaire ondersteuning. "Dat moeten we eigenlijk uit diezelfde goudsector halen", zei zij.

Kwik eruit, geen cyanide voor kleine goudwinning
Een belangrijk onderdeel van het nieuwe beleid wordt het terugdringen van gevaarlijke chemicaliën. Hoewel kwik verboden is, wordt het volgens de president nog steeds gebruikt. Simons wil daarom een traject inzetten om het gebruik daadwerkelijk uit de goudwinning te krijgen. Ze noemde als mogelijke termijn vijf tot zeven jaar, maar benadrukte dat hierover nog met de sector moet worden gesproken. Kwik vormt volgens haar een bijzonder probleem omdat het zich ophoopt in het milieu.

Tegelijk waarschuwde Simons voor een ontwikkeling waarbij goudzoekers die minder kwik gebruiken, overstappen op cyanide zonder voldoende kennis van de risico's. Dat kan volgens haar juist tot ernstige incidenten leiden. De president maakte duidelijk dat kleinschalige goudwinning niet met cyanide zou moeten plaatsvinden. Cyanide is vergunningplichtig en het gebruik ervan vereist strikte veiligheidsmaatregelen.

Voor de artisanale sector wil de regering daarom alternatieven stimuleren, waaronder technieken met schudtafels en centrifuges waarmee goud zonder chemicaliën kan worden gewonnen. Daarbij wordt ook gekeken naar financieringsmogelijkheden zodat mijnbouwers daadwerkelijk kunnen investeren in schonere technieken.

Bescherming woongebieden en bronrivieren
De ordening gaat verder dan alleen controle op mijnbouwbedrijven. De regering wil gebieden waar gemeenschappen wonen en belangrijke brongebieden van rivieren beter beschermen tegen mijnbouw. Simons kondigde aan dat bepaalde gebieden als bijzonder beschermd gebied zullen worden aangewezen, waardoor daar geen mijnbouwactiviteiten mogen plaatsvinden. Het milieuprobleem moet volgens haar bovendien niet langer als een aangelegenheid van één ministerie worden behandeld. Volksgezondheid, LVV, de milieuautoriteiten, grondbeheer en andere betrokken overheidsdiensten moeten gezamenlijk optreden.

Ook de capaciteit om vervuiling in Suriname zelf te onderzoeken moet worden uitgebreid. Laboratoria van verschillende overheids- en onderzoeksinstellingen moeten samenwerken, zodat onderzoek naar onder andere zware metalen en andere schadelijke stoffen niet telkens naar het buitenland hoeft te worden gestuurd.

Simons erkende daarbij dat handhaving een van de grootste problemen wordt. De overheid beschikt niet over voldoende politie en militairen om permanent in het uitgestrekte binnenland aanwezig te zijn. Juist daarom moeten technologie, gerichte controles en samenwerking tussen verschillende diensten een grotere rol krijgen.

Volgens de president is de situatie in delen van de sector inmiddels "behoorlijk uit de hand gelopen". De regering kan niet beloven dat het probleem op korte termijn is opgelost, maar wil volgens haar wel breken met de situatie waarin pas wordt ingegrepen nadat ernstige schade is ontstaan. "We beginnen en we gaan door, ongeacht, zonder aanzien des persoons", stelde Simons. De boodschap aan de sector is volgens haar dat goudwinning noodzakelijk blijft voor de economie, maar niet langer zonder duidelijke grenzen kan plaatsvinden. "Het kan geen free-for-all zijn."