Wereldleiders, activisten, experts en vele anderen zijn in Brazilië voor de jaarlijkse klimaatconferentie van de Verenigde Naties in de Braziliaanse gaststad Belem aan de rand van het Amazone-regenwoud. (Beeld: AP)
Mensen van over de hele wereld beginnen zich te verzamelen aan de poort van de Amazone in Belem, Brazilië, voor de 30e jaarlijkse klimaattop van de Verenigde Naties, de Conference of the Parties beter bekend als COP30. Het doel is simpel, maar verheven: landen laten samenwerken om de ergste gevolgen van door de mens veroorzaakte klimaatverandering te stoppen.

Dat is een doel dat volgens veel experts buiten bereik dreigt te raken. Maar de inzet is hoog. Klimaatverandering veroorzaakt nu al rampen die levensgevaarlijk zijn voor miljarden mensen wereldwijd, en uitstel van actie zal het probleem alleen maar verergeren.


Inheemse volkeren, bossen en landbouw in de schijnwerpers
Met 's werelds grootste regenwoud voor de deur, hebben velen Belém geprezen als een stad die goed gepositioneerd is om de rol van inheemse volkeren en landbeheer in de strijd tegen klimaatverandering te benadrukken.

Hoewel veel eerdere COP's zich voornamelijk richtten op de overgang naar schonere energiebronnen, heeft onderzoek aangetoond dat ook het veranderen van voedselsystemen een must is. Landen moeten ook stoppen met het vernietigen van ecosystemen die vervuiling absorberen en mensen beschermen tegen ziekten.

Het Amazonewoud, de longen van de wereld, staat onder druk.

De Braziliaanse overheid neemt het voortouw in een nieuw initiatief genaamd de Tropical Forests Forever Facility, een programma dat landen een financiële beloning geeft voor het beschermen van bossen. Het valt nog te bezien of wereldleiders genoeg geld zullen vrijmaken om het project tot een succes te maken.

Er komen – en er blijven – is voor velen een uitdaging geweest
Vóór de conferentie maakten veel potentiële deelnemers zich zorgen of de stad wel tienduizenden mensen kon huisvesten. Afgevaardigden hebben kamers geboekt op cruiseschepen in de haven. Anderen verblijven in 'liefdesmotels' die per uur open zijn, en sommige activisten zeggen dat ze misschien gaan kamperen.

Het weer wordt drukkend warm en vochtig, en daarom heeft het gastland de deelnemers al aangeschreven om de dresscode wat informeler te maken.

Schepen arriveren om deelnemers aan de COP30 VN-klimaattop te accommoderen in de haven van Outeiro in Belem, in de Braziliaanse deelstaat Para.

Maar sommige experts en lokale bewoners zeggen dat elk ongemak een broodnodige realitycheck is, vooral voor mensen die uit rijke landen komen. De Braziliaanse regering stond erop dat de conferentie in Belem moest plaatsvinden om te laten zien wat er op het spel staat: armere gemeenschappen zijn vaak kwetsbaarder voor rampen die verergerd worden door klimaatverandering.

Tien jaar na het historische Akkoord van Parijs zijn landen van koers af
Tien jaar geleden sloten landen een historische deal in het eerste wereldwijde pact om klimaatverandering te bestrijden.

Sindsdien is de jaarlijkse temperatuur op aarde al met ongeveer 0,46 graden Celsius gestegen, een van de grootste temperatuurstijgingen in tien jaar ooit, volgens gegevens van de Europese klimaatdienst Copernicus. Het Akkoord van Parijs had de opwarming moeten beperken tot 1,5 graden Celsius boven het historisch gemiddelde, maar veel wetenschappers zeggen nu dat het onwaarschijnlijk is dat landen onder die grens zullen blijven.

Maar de wereld heeft vooruitgang geboekt. Hernieuwbare energie is nu op de meeste plaatsen goedkoper dan vervuilende steenkool, olie en aardgas. En als landen akkoord gaan met wat ze tot nu toe hebben gezegd, zouden ze de opwarming met iets meer dan een graad Celsius kunnen afwenden. Dat lijkt misschien niet veel, maar elke tiende graad telt als het gaat om de gevolgen van rampzalig weer.

Dit jaar hadden landen huiswerk: verschijnen met hun bijgewerkte nationale plannen om klimaatverandering te bestrijden. De Verenigde Staten, een van 's werelds grootste vervuilers, zal die van hen niet indienen, omdat ze zich hebben teruggetrokken uit het Klimaatakkoord van Parijs. En veel experts hebben de plannen van andere landen bekritiseerd als te weinig om te doen wat nodig is.

De Braziliaanse gaststad Belem voorafgaand aan de VN-klimaattop COP30. 

Er wordt geen baanbrekende deal verwacht. Betekent dit dat dit geen big deal is?
In tegenstelling tot het Klimaatakkoord van Parijs, of zelfs vorig jaar, toen onderhandelaars probeerden landen tot overeenstemming te brengen over hoeveel rijke landen arme landen zouden moeten betalen om zich aan te passen aan klimaatverandering, wordt er dit jaar niet verwacht dat de onderhandelingen eindigen met een ambitieuze nieuwe deal.

In plaats daarvan presenteren organisatoren en analisten de conferentie van dit jaar als de "implementatie-COP".

"Degenen die naar Belem gaan met de vraag 'wat is de overeenkomst die hieruit voortkomt?', stellen de verkeerde vraag", aldus Christiana Figueres, voormalig klimaatchef van de VN.

Om de gesprekken tot een succes te maken, moeten wereldleiders hun inspanningen en geld opvoeren voor klimaatverandering en miljarden dollars investeren in projecten om ontbossing en landdegradatie te voorkomen, aldus Suely Vaz, die voorheen leiding gaf aan het Braziliaanse milieuagentschap.

Maar de Panamese minister van Milieu, Juan Carlos Navarro, vertelde The Associated Press dat hij weinig van de gesprekken verwacht. Hij zei dat dergelijke bijeenkomsten zijn uitgegroeid tot “een orgie van bureaucraten die de wereld rondreizen met een enorme CO2-voetafdruk en niets bereiken.”