Angelic del Castilho, voorzitter van DA'91.
De grootste uitdaging om corruptie succesvol te bestrijden is duurzaam bouwen aan sterke instituten. Dit zei Angelic del Castilho, voorzitter van DA'91 vrijdagavond tijdens de zevende Anticorruptie discussieavond die de partij heeft gehouden. Deze jaarlijks terugkerende activiteit is onderdeel van de serie Stof tot Nadenken en wordt onder begeleiding van het DA’91 Wetenschappelijk Bureau verzorgd.

Het panel bestond uit: Monique Essed-Fernandes, Swami Girdhari en Isaura Morsen.  In de introductie van het thema ging Del Castilho dieper in op wat instituten zijn. Zij legde een verband tussen het thema van de avond en Duurzaam ontwikkelingsdoel 16.

Essed-Fernandes stelde dat hoewel Suriname beschikt over wetten, monitoring en controle instituten zoals de Rekenkamer, er geen uitvoering wordt gegeven aan de bestrijding van corruptie. Er wordt niet actief en succesvol inhoud gegeven aan goed bestuur. Zij ziet als noodzakelijke aanpak: de uitbanning van onderontwikkeling binnen de samenleving. Sterke instituten vereisen een kritische, actieve samenleving. Burgers die lezen en durven te spreken. Om te bepalen waar te beginnen met de corruptiebestrijding en versterking van instituten moeten zwakte en sterkte analyses worden verricht. Hierbij moet tegelijkertijd maatschappelijke organisaties en burgers betrokken worden die uitvoering van het beleid moeten afdwingen.

Swami Girdhari, Secretaris van de Vereniging van Economisten in Suriname (VES) stelde dat “de politieke partijen in ons land zijn wellicht corrupt of faciliteren corruptie?” Hij benadrukte dat goed en integer bestuur alleen het resultaat kan zijn van goede en integere politieke leiders. Volgens het panellid is dat nu niet het geval. Hij verwees naar de financiële verslagen die politieke partijen jaarlijks horen te produceren. Deze jaarverslagen staan in schril contrast tot de werkelijke uitgaven van de partij. Hij gaf als voorbeeld de vele vlaggen, paraplu’s, truitjes  en grote feesten met inzet van honderden bussen die nergens terug te vinden zijn in de financiële rapportages. Volgens Girdhari is dit aan de basis van de corruptie in het bestuur.

De partijen en politici dienen volgens Girdhari vaker het belang van de niet-bonafide sponsoren. Als voorbeeld noemde hij de Naschoolse opvang welke zelf door de toenmalige president werd aangeduid als een ‘nyan patu'. Carifesta welke van een begroting van SRD 17 miljoen uiteindelijk uitgaven deed ten bedrage van SRD 34 miljoen. Ook verwees hij naar de actuele case van Pan American en de nieuwe gewoonte om het sub contracten te doen tot aan een vierde aannemer. Het verwondert het panellid absoluut niet dat Suriname slecht scoort op de anticorruptie index van Transparency International. 

De oplossing voor politieke partijen om geen slachtoffer te worden van malafide financierders is volgens Girdhari transparantie. De financiële stromen van de politieke partijen moeten inzichtelijk worden gemaakt. Dit advies zou reeds in 2020 door zijn organisatie, VES, zijn gedaan aan de huidige regering. Volgens het panellid is het overtreden van regels en wetgeving een bewuste keus van bestuurders om corruptie ruimte te geven. En deze corruptie is een obstakel voor sociaal en economische ontwikkeling. Het belemmert de economische groei,  Het panellid is overtuigd dat sterke instituten alleen kunnen bestaan met goed opgeleide mensen die  goed betaald worden. Daar is alleen kans op met clean politics en policy. Daarvoor zijn dringend nodig clean politicians!

Isaura Morsen benaderde het thema vanuit een juridische kijk. Zij stelde dat het veiligheidsgevoel van de burger vertrouwen vereist in instituten en de juiste handhaving van de wet. Er moet een anticorruptie cultuur ingebed zijn in het overheidswezen. Het bestaan van toezichthoudende organen, transparantie, integriteit van bestuurders en processen en vooral regels ter bescherming van klokkenluiders is essentieel. Morsen riep op tot serieuze investeringen in de capaciteit van onze instituten zoals de anticorruptie commissie, de rechterlijke macht en de organisaties belasting met handhaving van de wetgeving.

Niet alle vragen konden tijdens het debat dat live te volgens was op Apintie TV beantwoord worden. De organisatie zal de vraagstellers binnen twee weken de antwoorden doen toekomen.  De aangedragen voorstellen zowel door het panel als door het publiek en de kijkers zullen onderdeel vormen van de verdere invulling van het DA’91 anticorruptie beleid. Del Castilho stelde ter afsluiting dat met aan de basis een stevige wet, de instelling van het Anticorruptie Instituut  en een kritische burgerij de partij gereed is om slagvaardig beleid aan te bieden aan de samenleving.