Recente meldingen uit meerdere districten tonen aan dat de agressieve variant van de Cassava Witches’ Broom Disease zich sneller verspreidt dan eerder gedacht. Het onderzoeksinstituut CELOS roept boeren daarom op tot verhoogde waakzaamheid, nu vooral in Marowijne steeds meer cassaveplanten met ernstige symptomen worden aangetroffen. De zwaar aangetaste planten vertonen sterke, onnatuurlijke vertakking, misvormde bladeren en opvallend vertraagde groei, waardoor zij volledig ongeschikt zijn voor verdere teelt.

Volgens CELOS-directeur Soedeshchand Jairam is de situatie bijzonder urgent. “Deze vorm van de ziekte is nieuw voor Suriname en wij kunnen niet afwachten. Hoe sneller we optreden, hoe groter de kans dat we verdere verspreiding kunnen beperken,” benadrukt hij.

Hoewel cassaveafwijkingen historisch bekend zijn in Zuid-Amerika, gaat het dit keer om een veel schadelijkere, moderne variant. Deze ziekte veroorzaakte sinds 2010 aanzienlijke schade in Zuidoost-Azië en werd in 2023–2024 voor het eerst vastgesteld in Frans-Guyana. “Daarmee was het risico voor Suriname plotseling heel reëel, en de recente meldingen bevestigen dat de ziekte onze nationale grenzen daadwerkelijk heeft bereikt,” zegt Jairam.

De ziekte verspreidt zich via cassavestekken, waardoor het onzorgvuldig verplaatsen van plantmateriaal door mensen het grootste risico vormt. Jairam beveelt boeren aan om uitermate voorzichtig te zijn. “Stekken mogen niet zomaar worden vervoerd. Elke onnodige verplaatsing kan nieuwe besmettingen veroorzaken. We vragen boeren dringend om uitsluitend plantmateriaal te gebruiken van percelen waar geen enkel symptoom zichtbaar is.” Hij voegt eraan toe dat CELOS, met steun van het International Center for Tropical Agriculture, werkt aan een nationaal diagnostisch systeem om plantmateriaal betrouwbaar te certificeren. “We bouwen aan zorgvuldige en betrouwbare processen, zodat boeren straks zeker weten dat hun stekken veilig zijn.”

Uit meldingen die via een digitale vragenlijst binnenkwamen, blijkt dat vooral het oosten en zuiden van het land duidelijke symptomen vertonen. Ook in Brokopondo en Saramacca zijn meerdere verdachte gevallen geregistreerd. Dat duidt erop dat de ziekte zich mogelijk al in verschillende teeltgebieden verspreidt. CELOS bereidt daarom uitgebreide, gerichte veldinspecties voor om vast te stellen hoe ver de aantasting reikt. “De eerste signalen zijn waardevol, maar we moeten nu zelf het veld in om precies te bepalen waar en hoe ernstig de besmetting is,” zegt Jairam.

De gevolgen voor boeren kunnen aanzienlijk zijn. Cassave is een belangrijk basisgewas voor duizenden huishoudens en vormt een essentieel onderdeel van de inkomsten van kleine landbouwers. Een ziekte die de groei en vegetatieve vermeerdering aantast, kan direct leiden tot lagere productie en ernstige economische schade. Volgens Jairam is samenwerking daarom cruciaal. “Boeren zijn onze eerste verdedigingslinie. Zij zien als eersten wat er misgaat op het veld. We rekenen op hun alertheid en bereidheid om verdachte planten te melden en verspreiding via stekken te voorkomen.”

Hij benadrukt dat de strijd tegen de ziekte niet uitsluitend door CELOS gevoerd kan worden. “We kunnen dit alleen beheersen als boeren, gemeenschappen en de overheid gezamenlijk optreden. Dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid.”