Nieuwe VS veiligheidsstrategie baart Europa zorgen: Alarmerend voor internationale orde

De onlangs gepresenteerde vernieuwde veiligheidsstrategie van de Verenigde Staten (VS) zorgt voor grote bezorgdheid in Europese hoofdsteden. Analisten en diplomaten spreken van een koers die de internationale orde verder onder druk zet en waarin de VS meer eenzijdig opereren, met mogelijk verstrekkende gevolgen voor de veiligheid in Europa en daarbuiten.

De strategie zet sterk in op militaire dominantie, uitbreiding van offensieve capaciteiten en het recht om preventief op te treden tegen dreigingen – zelfs wanneer die niet direct tegen de VS zijn gericht. Volgens Europese beleidsmakers verschuift Washington hiermee opnieuw van multilaterale samenwerking naar strategische confrontatie, vooral ten opzichte van Rusland, China en een reeks landen in Latijns-Amerika.

Europese zorgen over escalatie
In Brussel en Berlijn wordt vooral gewezen op het risico van verdere destabilisering. Europese veiligheidsadviseurs noemen de nieuwe Amerikaanse lijn “alarmerend”, omdat deze de NAVO onder druk kan zetten om mee te bewegen in operaties die Europa zelf niet heeft gekozen.

Volgens diplomatieke bronnen vreest de EU dat Washington:
- vaker solo-operaties zal uitvoeren zonder bondgenoten vooraf te raadplegen
- grensoverschrijdende acties, zoals recente aanvallen in het Caribisch gebied, zal normaliseren
- economische en militaire druk zal opvoeren richting rivalen, met risico voor Europese energie-, handels- en migratiebelangen

Een hoge EU-functionaris die met Europese media sprak, noemt de strategie “een breuk met de internationale consensus die decennialang stabiliteit heeft geboden”.

Verslechterende verhouding met Rusland en China
De Amerikaanse nadruk op het vergroten van militaire aanwezigheid in de Indo-Pacific en op het oostelijk NAVO-front wordt door Europa zowel strategisch belangrijk als riskant genoemd. Europese landen zijn afhankelijk van Washington voor hun defensie, maar vrezen dat escalatie – zeker rond Oekraïne of Taiwan – direct invloed zal hebben op de Europese veiligheid.

Europees antwoord in ontwikkeling
De reactie binnen Europa is tweeledig:
- Versterking van Europese defensiecapaciteit, om minder afhankelijk te zijn van Amerikaanse prioriteiten.
- Diplomatieke inspanningen om te voorkomen dat Europa in een nieuwe geopolitieke tweedeling wordt meegezogen.

Franse en Duitse ministers benadrukten dat Europa “meer strategische autonomie” moet opbouwen om eigen belangen te beschermen.

Gevolgen voor de internationale orde
Volgens veiligheidsanalisten is de grootste zorg dat de Amerikaanse koers de regels van de internationale rechtsorde verder uitholt. Wanneer de VS vaker zonder VN-mandaat optreden, vrezen experts dat andere grootmachten volgen, waardoor conflicten sneller kunnen escaleren. “Wat de VS doen, heeft mondiale gevolgen. Een veiligheidsstrategie die de grenzen van internationaal recht oprekt, brengt iedereen in gevaar.”