Nederland: Kiezers kiezen nieuwe leiders in nek-aan-nekrace

Vier partijen zijn als koplopers naar voren gekomen nu de Nederlandse kiezers beslissen wie hun land naar een nieuw politiek tijdperk zal leiden. De peilingen duiden op een nek-aan-nekrace en de stemming eindigt om 21:00 uur lokale tijd.

Centrumrechtse leider Dilan Yesilgöz wordt getipt om te winnen en de eerste vrouwelijke Nederlandse premier te worden. Haar grootste rivalen zijn de anti-islampopulist Geert Wilders en een linkse alliantie onder leiding van voormalig EU-commissaris Frans Timmermans.

Ruim 13 miljoen Nederlandse kiezers hebben bij de stemming van woensdag de keuze uit 26 partijen, en maar liefst 17 kunnen zetels winnen.

Europese ogen houden deze verkiezingen nauwlettend in de gaten, na dertien jaar regeren onder Mark Rutte. De grootste partij zou kunnen eindigen met minder dan 20% van de nationale stemmen en minder dan 30 zetels in het parlement met 150 zetels, ongekend in de Nederlandse politiek.

Het vertrouwen in de overheid staat op een laag pitje nadat een politiek schandaal ervoor zorgde dat duizenden ouders ten onrechte als welzijnsfraudeurs werden bestempeld. Een politicus die voor hun rechten opkwam, heeft nog maar drie maanden geleden een centristische partij opgericht en hij wordt nu al als koningsmaker gecast.

Het Nieuwe Sociale Contract van Pieter Omtzigt zal waarschijnlijk een centrale rol spelen bij de vorming van de volgende coalitieregering. Hij heeft weinig interesse getoond in het besturen van het land, maar wie wel wint, heeft zijn steun nodig.

"Ik weet waartoe ik in staat ben voor het Nederlandse volk", zegt Dilan Yesilgöz, die als dochter van Turkse vluchtelingen naar Nederland kwam en het verlagen van de migratieniveaus evenzeer tot een prioriteit heeft gemaakt als het aanpakken van de hoge kosten van levensonderhoud.

In tegenstelling tot haar rivalen heeft zij een samenwerking met de Vrijheidspartij van Wilders niet uitgesloten. Maar als hij wint, zal ze haar conservatief-liberale VVD-partij ver weg houden van een regering-Wilders.

Toen hij dinsdagavond in het laatste tv-debat aankondigde dat hij premier voor alle Nederlanders zou worden, zei ze dat dat alleen kon gebeuren als hij al zijn beleid, zoals het verbieden van de islam en het verlaten van de EU, genaamd 'Nexit', zou verscheuren.

Wilders, die al 25 jaar parlementslid is, heeft aangeboden zijn anti-islambeleid op te schorten en zei dat hij begrijpt dat de Nederlandse kiezers nog niet klaar zijn om de EU te verlaten.

"We hebben geen Nexit in ons programma, we hebben een referendum over Nexit en dat is iets anders", zei hij tegen de BBC.

Zijn retoriek bij deze verkiezingen was mild, zegt politicoloog Martin Rosema, die gelooft dat sommige partijen een manier zouden kunnen vinden om met hem samen te werken in de regering.

"Er zou een optie kunnen zijn dat de Vrijheidspartij de coalitie steunt, met of zonder ministers. Meestal heb je een meerderheid of een minderheid, maar in dit geval zou er iets daar tussenin kunnen zijn.”

Ondanks de buitengewone hoeveelheid keuze die wordt geboden, zijn veel kiezers apathisch en aan de vooravond van de stemming zou bijna de helft nog steeds onbeslist zijn. Dat cijfer wordt bevestigd in een van de armste wijken van Rotterdam, Crooswijk.

"Ik heb nog geen beslissing genomen, maar het zal een van de partijen zijn die niet in het vorige kabinet zat", zei Laura. "Zij zijn allemaal verantwoordelijk voor de stijgende prijzen."

Drago, die in het plaatselijke café van zijn vriendin werkt, klaagt dat hogere belastingen het leven onmogelijk maken. Hij klaagt dat migratie de toch al moeilijke huizencrisis heeft verergerd, waardoor Nederland een tekort van 390.000 woningen heeft.

Drie vrouwelijke studenten in de plaatselijke wasserette zeiden dat ook zij waarschijnlijk op de alliantie Labour-GroenLinks (PvdA/GL) zouden stemmen, hoewel ook zij hun zorgen uitten over migratie.

De leider van de linkse alliantie, Frans Timmermans, denkt dat hij een grote kans heeft om de volgende regering te leiden. "Dit land kan nooit functioneren zonder een coalitie, het is onze geschiedenis", zei hij tegen de BBC.

"Links is er nooit in geslaagd dit land in zijn eentje te regeren, we hebben altijd partners nodig die in het centrum van de politiek staan."

Vorig jaar is de nettomigratie naar Nederland ruim verdubbeld tot boven de 220.000, deels als gevolg van vluchtelingen die de Russische invasie van Oekraïne ontvluchtten.

Daarom wil zelfs de centristische NSC van Pieter Omtzigt een plafond van 50.000 voor migratie, en het is een van de redenen waarom Geert Wilders in de peilingen is gestegen.

Extreemrechtse rivaal Thierry Baudet heeft niet hetzelfde succes genoten bij de kiezers. Hij is achtergebleven in de peilingen en werd twee keer aangevallen tijdens de campagne. Maandagavond belandde hij in het ziekenhuis nadat hij met een bierflesje op zijn hoofd werd geslagen.