In een artikel getiteld Nieuwe visie op remigratie van 20 januari 2021, heb ik onder andere het volgende geschreven. Als we de president goed hebben begrepen dan ligt op stapel een ontwerp van een wet “om vreemdelingen die in een dienstbetrekking treden ook te belonen met de Surinaamse nationaliteit”. Hoe wil men dat doen? Door deze personen over de periode die zij in Suriname vertoeven van rechtswege de Surinaamse nationaliteit toe te kennen, blijkbaar middels een declaratoir.

Deze gedachte is niet nader in een wet zoals was beloofd uitgevoerd, kennelijk na de kritiek in de publicatie. Echter bekruipt mij het gevoel, en met mij vele anderen, dat die gedachte niet is losgelaten, omdat zonder een wet het ook tot de mogelijkheid behoort dat die wens wordt uitgevoerd hetgeen Surinames bevolkingspolitiek, ten goede zou kunnen komen, indien zuiver gebruikt.

Suriname heeft nog steeds een verdrag genaamd de “Toescheidingsovereen-komst (TO)” met het Koninkrijk der Nederlanden. Binnen dit verdrag zijn er mogelijkheden, omdat het Surinamerschap (de Surinaamse nationaliteit) niet is ontstaan uit hoofde van wat in onze toenmalige grondwet heeft gestaan, maar op grond van artikel 3 van de Toescheidingsovereenkomst inzake nationaliteiten.

De basis van de grondslag
Artikel 5 lid 2: De in lid 1 bedoelde personen hebben het recht te allen tijde met hun gezin onvoorwaardelijk tot Suriname te worden toegelaten en daar in alle opzichten als Surinamer te worden behandeld. Zij verkrijgen van rechtswege de Surinaamse nationaliteit, indien zij gedurende twee jaren in Suriname hetzij woonplaats, hetzij werkelijk verblijf hebben.

Bij voltooiing van de twee jaren ging de bepaling in werking en de betrokkenen kregen van rechtswege de Surinaamse nationaliteit maar verloren daardoor hun Nederlandse nationaliteit. Op aandrang van Suriname is de tweede zin van artikel 5 lid 2 van de TO met terugwerkende kracht tot 1 januari 1986 op 14 november 1994, door het Koninkrijk der Nederlanden en Suriname geschrapt.

Door de schrapping met terugwerkende kracht van deze zinsnede, moesten de belanghebbenden verder als Surinamer in alle opzichten worden behandeld en vanaf toen maken deze Nederlanders van Surinaamse origine met een Nederlands paspoort ook aanspraak op een verkapte Surinaamse nationaliteit.
Wat houdt dat in? Zij moeten een behandeling krijgen als alle andere Surinamers zonder enige uitzondering, dus ook het actief en passiefkiesrecht. Trouwens dit is door ons hoogste rechter reeds lang terug beslist (in 2000) maar regering Venetiaan weigerde dit vonnis uit te voeren.

De TO is nog steeds geldig, heeft rechtskracht en rechtstreekse werking. Wat dit betreft kunnen wij leren van de Marokkanen. Daarnaast heeft de Hoge Raad der Nederlanden, ongeveer vijf jaren terug, bepaald, dat de Nederlanders van Surinaamse Origine die voor de onafhankelijkheid zijn geboren desgewenst de Nederlandse nationaliteit mogen behouden, in geval zij ook over de Surinaamse nationaliteit zouden beschikken.

Aangezien bij de toepassing van deze mogelijkheden De Nationale Assemblee niet aan te pas komt, is dit reden om van de regering te vernemen hoe het staat met de destijds aangekondigde ontwerp wet “vreemdelingen die in Suriname in een dienstbetrekking treden”.

Eugène van der San