Panama leent vlag uit aan meest verwoestende vissersschepen

Ze deden dit onder een oude zeevaartpraktijk die bekend staat als 'goedkope (gemakkelijke)' vlaggen. Eens werd het in de eerste plaats gebruikt als een manier om belastingen te ontwijken. Nu bieden goedkope vlaggen dekking en faciliteren ze illegale, ongemelde en ongereguleerde (IOO) visserijpraktijken, zoals het overladen en witwassen van vangsten van boten die hun transponders hebben uitgeschakeld.

De Ecuadoraanse marine kondigde aan dat ze de Chinese vloot op 16 juli 2020 had gezien. De boten die onder Panama's vlaggen voeren, brachten vangsten naar havens en haalden brandstof en voorraden terug. Deze gekoelde vrachtschepen, ook wel 'reefers' genoemd, ontvangen tonnen vis en verwerken en verpakken deze vaak aan boord, waardoor het gemakkelijk is om illegale vangst te mengen met legale vis, zegt Global Fishing Watch, dat de visserijactiviteiten controleert.

Het vissysteem, dat wordt gebruikt door de Chinese vissersvloot voor verafgelegen wateren, zorgt ervoor dat boten maanden en zelfs jaren op zee kunnen blijven om de wateren te plunderen. Vloten die ver van de wetshandhaving opereren, hebben ook enkele van de ergste arbeidsmisbruiken.
 
Vlag van gemak
Panama heeft de grootste vloot koopvaardijschepen ter wereld. In 2021 telde het register van het land 7.980 schepen, wat overeenkomt met ongeveer acht procent van de wereldwijde vloot, volgens een rapport van de Verenigde Naties over maritiem transport.

Panama is aantrekkelijk voor reders vanwege het open register, dat goedkoop is, mensen van alle nationaliteiten toelaat om mee te doen en weinig barrières oplegt aan de leeftijd van het schip. Inkomsten van schepen die varen onder de vlag van Panama worden niet belast.

Schepen kunnen ook worden geregistreerd onder Panamese bedrijven, waardoor reders anonimiteit worden geboden. Dit kan hen helpen sancties te ontwijken, aangezien vloten onder meerdere bedrijven kunnen worden geregistreerd, een praktijk die bekend staat als 'geassocieerde schepen'.

Het register is lucratief voor Panama en brengt tussen de US$ 125 en US$ 150 miljoen per jaar aan diensten en belastingen op. Alleen al registraties leverden het land in 2021 zo'n US$ 87,3 miljoen op.

De Transport Workers Union beschuldigt Panama's vlaggenbeleid al lang van het bieden van dekking voor schepen die arbeidsmisbruik plegen. Schepen onder Panamese vlag zijn ook in verband gebracht met milieurampen, zoals een Grieks vrachtschip met een enorm olielek. Het zinken in maart van een onder Panamese vlag varend schip dat duizenden luxe auto's en tonnen brandstof vervoerde, leidde tot bezorgdheid over verontreinigende stoffen die het leven in zee zouden kunnen schaden en in de oceaan zouden kunnen lekken.

De Europese Unie (EU) gaf Panama in 2019 een "gele kaart" - of waarschuwing - en identificeerde het als een niet-coöperatief land in de strijd tegen IOO-visserij. De commissie die verantwoordelijk is voor het uitbrengen van de waarschuwing zei in een verklaring dat ze "ernstige tekortkomingen had ontdekt in de mechanismen die het land heeft ingesteld om de naleving van zijn internationale verplichtingen als vlaggenstaat te waarborgen".

Panama heeft niet de mogelijkheid om toezicht te houden op het enorme aantal schepen dat onder zijn vlag staat, zegt José María Lezcano, een expert op het gebied van zeerecht. "We hebben beperkte middelen en we hebben die inspectiecapaciteit niet", vertelde hij aan InSight Crime.

Er is weinig politieke wil om extra obtakels in het systeem te creëren, aangezien reders misschien naar andere landen kijken, zoals het West-Afrikaanse Liberia, waar de regels nog soepeler zijn.

Ongebreidelde corruptie is ook ontdekt binnen de Panama Maritime Authority (Autoridad Marítima de Panamá -AMP), de overheidsinstantie die scheepsvergunningen afgeeft.

De Zijderoute
Een eeuw geleden, toen de Verenigde Staten het Panamakanaal controleerde, waren Amerikaanse schepen de eerste buitenlandse schepen die zich onder de vlag van Panama registreerden. Meer recentelijk hebben schepen uit Azië de overhand gehad.
Volgens een onderzoek uit 2018 was bijna de helft van de schepen in het register van Panama in Japanse handen. Ongeveer negen procent was in Chinese handen.

In 2018 bereikte Panama een maritieme overeenkomst met China, waardoor het de status van bevoorrechte natie kreeg en voordelen bood aan reders die onder de vlag van Panama waren geregistreerd. Vorig jaar ondertekenden Panama en China een nieuwe overeenkomst die een bepaling bevatte die "vrije en ongehinderde toegang verleent aan schepen onder Panamese vlag voor vrachtverkeer van en naar China".

InSight Crime vroeg de AMP of er een toename van Chinese registraties was gemeld sinds deze overeenkomsten van kracht werden, maar kreeg geen antwoord. De Chinese vissersvloot op de verre wateren is lange tijd in het geheim gehuld.

China is de grootste visconsument ter wereld. Uit een rapport van de Universiteit van Stockholm blijkt dat het land tegen 2030 tussen de zes en 18 miljoen ton extra vis per jaar nodig zal hebben om aan de groeiende vraag te voldoen. China leidt ook verreweg de wereld in visexport en wilde vangst, volgens de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties. In 2018 bedroeg de wilde vangst van China 12,7 miljoen ton, ongeveer 15 procent van het wereldwijde totaal.

Onderzoekers van het Overseas Development Institute, een in Londen gevestigde denktank, hebben onlangs de omvang van de Chinese vissersvloot in de verre wateren geschat op bijna 17.000 schepen. Volgens hun onderzoek, dat grote transponderdatasets analyseerde en dat in juni 2020 werd gepubliceerd, zijn ongeveer 1.000 schepen die binnen de vloot actief zijn, onder de vlag van andere landen.
Tweeënvijftig werden onder de vlag van Panama gebracht, het grootste deel van alle Latijns-Amerikaanse landen, en acht van hen worden verdacht van betrokkenheid bij IOO-visserij.

"In deze subgroep van schepen die op zwarte lijsten stonden, zagen we het aandeel goedkope vlaggen enorm stijgen", vertelde Miren Gutiérrez, een van de auteurs van het rapport, aan InSight Crime.

Op de uitkijk in de Stille Oceaan
Toen Ecuadoraanse functionarissen aankondigden dat schepen onder Panamese vlag tot de gigantische vloot in de buurt van de Galapagos behoorden, gaf de Panama's Aquatic Resources Authority (Autoridad de Recursos Acuáticos de Panamá - ARAP), de instantie die verantwoordelijk is voor het toezicht op de Panamese vloot, een memo uit waarin zij haar "IOO-vissen afkeurde."

Het bureau verklaarde ook dat het de vloot in de gaten hield om ervoor te zorgen dat het voldeed aan internationale voorschriften en overeenkomsten.

InSight Crime stuurde een reeks vragen naar het bureau, onder meer met de vraag of het nog verdere acties ondernam na het Galapagos-incident. Flor Torrijos, directeur van ARAP, antwoordde in een e-mail dat "Ecuador in Panama geen melding of onderzoek heeft gedaan naar schepen onder Panamese vlag die mogelijk activiteiten hebben ontplooid die ten koste gaan van regionale, nationale of internationale maatregelen."

Vorig jaar kondigde Panama aan dat het 169 boten op een internationale zwarte lijst van schepen zou verbieden om aan te meren in zijn havens. Het land zei ook dat het vaartuigen die naar verluidt betrokken zouden zijn bij IOO-visserij, zou verbieden vergunningen te ontvangen.

Overlading – die kwaadwillenden in staat stelt en overbevissing faciliteert – is niet illegaal. Het zou echter niet mogelijk zijn zonder ondersteuningsvaartuigen zoals gekoelde vrachtschepen, waarvoor Panama een vergunning blijft verlenen.

Een studie door Global Fishing Watch van de operaties van de Chinese verre watervloot in het zuidoosten van de Stille Oceaan identificeerde 59 van dergelijke ondersteunende schepen: 41 voor transport en 18 bunkers. Meer dan de helft was onder vlag van Panama.