Cuba staat zes decennia onder Amerikaanse sancties

Cuba stond maandag, gisteren, 60 jaar onder een economische blokkade van de VS die het lot van de communistische natie diep heeft aangetast en geen tekenen van opheffing vertoont. Op 3 februari 1962 uitgevaardigd door de Amerikaanse president John F. Kennedy, werd het embargo op alle bilaterale handel, vier dagen later van kracht.

Het doel, aldus Kennedy's uitvoerend bevel, was om de dreiging die uitgaat van de 'afstemming van het eiland met de communistische machten', te verminderen.

Omdat Havana er sindsdien niet in is geslaagd om een ​​koerswijziging af te dwingen, zijn de sancties zes decennia later  nog van kracht. De Cubaanse autoriteiten zeggen dat het embargo voor ongeveer US$ 150 miljard aan schade heeft toegebracht aan de economie van het land.

Cuba beleeft de ergste economische crisis in 30 jaar, met een inflatie van 70 procent en een ernstig tekort aan voedsel en medicijnen, aangezien de Covid-19-pandemie een flinke klap toebracht aan een belangrijke bron van inkomsten: toerisme.

Lange rijen voor essentiële goederen zijn gebruikelijk, aangezien de invoer van voedsel is teruggelopen als gevolg van afnemende overheidsreserves. Havana geeft de sancties de schuld van alle ellende op het eiland.

Maandenlang is de boodschap dat "het embargo ook een virus is" ingehamerd door de autoriteiten, terwijl ze caravans van auto's, fietsen en motorfietsen organiseren om het land door te trekken en de sancties aan de kaak te stellen.

Maar tegenstanders zeggen dat inefficiënties en structurele problemen in de door de eenpartijstaat gecontroleerde economie, ook de schuld zijn.

'Contraproductief'
"De echte blokkade is opgelegd door de Cubaanse staat", zegt activiste Rosa Maria Paya van lobbygroep Cubadecide, die ze vanuit ballingschap leidt. Het embargo zou volgens haar alleen worden opgeheven door 'een overgang naar representatieve democratie'.

Cuba heeft weinig productiecapaciteit en is voor ongeveer 80 procent van zijn voedselbehoefte afhankelijk van import.

Een jaar geleden gelanceerde monetaire hervorming om te proberen de druk op Cubanen te verlichten, leidde tot een aanzienlijke loonsverhoging in een land waar de meeste arbeiders in dienst zijn van de overheid, maar stimuleerde de prijsinflatie verder.

Sinds 2000 is voedsel uitgesloten van de Amerikaanse blokkade en tussen 2015 en 2020 importeerde Cuba voor ongeveer US$ 1,5 miljard aan voedsel van zijn buurland. Maar de aankopen moeten contant en vooraf worden betaald, zware voorwaarden voor een land met beperkte reserves.

Volgens Carlos Gutierrez, een Cubaans-Amerikaanse en voormalige Amerikaanse minister van Handel, is het embargo "contraproductief" gebleken. "Er is absoluut niets uit Havana verkregen", zei hij.

Geopolitieke belangen
In plaats daarvan heeft Cuba voor steun naar Amerikaanse rivalen zoals China en Rusland gekeken.

Twee weken geleden bespraken Cuba's president Miguel Diaz-Canel en zijn Russische ambtgenoot Vladimir Putin tijdens een telefoongesprek, 'strategisch partnerschap'.

En de Russische viceminister van Buitenlandse Zaken, Sergei Riabkov, zei onlangs dat Moskou een militaire uitzending naar Cuba - op slechts een paar honderd kilometer van Miami in de Amerikaanse deelstaat Florida - niet zou uitsluiten als de spanningen met Washington over de voormalige Sovjetstaat Oekraïne escaleren.

Voor sommigen herinnert zo'n houding aan de Koude Oorlog en de Cubaanse rakettencrisis tussen de Verenigde Staten en de voormalige Sovjet-Unie, die de wereld op de rand van een nucleaire oorlog bracht en een belangrijke motivatie was voor de blokkade tegen Cuba.

Het conflict werd afgewend toen Moskou ermee instemde Sovjetraketten van Cubaanse bodem te verwijderen.

De Amerikaanse blokkade begon als een "strategisch en militair instrument" in de context van oorlog, zei politicoloog Rafael Hernandez.

En hoewel de Koude Oorlog voorbij is, zijn het nog steeds de "geopolitieke belangen" van de Verenigde Staten die zijn standpunt ten opzichte van Cuba bepalen, zei hij.

De binnenlandse politiek van de VS speelt ook een rol, met de stem van een grote en luidruchtige anti-Havana Cubaanse expatgemeenschap die het potentieel heeft om slagveldstaten zoals Florida omver te werpen.

Enigszins versoepeld onder een korte periode van detente onder Barack Obama, werden de sancties aangescherpt door zijn opvolger Donald Trump, die 243 nieuwe maatregelen toevoegde.

En ondanks campagnebeloftes heeft de huidige president Joe Biden niets gedaan om de blokkade op te heffen, in plaats daarvan heeft hij nieuwe maatregelen aangekondigd tegen Cubaanse leiders als reactie op de terugdringing van historische anti-regeringsprotesten afgelopen juli.

Voor de Amerikaanse regering, zei James Buckwalter-Arias van de Cuban-American Association for Engagement, "waren electorale overwegingen zwaarder dan humanitaire plichten."