Colombia bereidt zich voor op vluchtelingeninstroom

Colombia bereidt zich voor op een mogelijke vluchtelingencrisis na de Amerikaanse luchtaanvallen in Venezuela en de ontvoering van president Nicolás Maduro  zaterdag. Minister van Defensie Pedro Sanchez kondigde zondag aan dat hij 30.000 soldaten naar de grens met Venezuela stuurt om de veiligheid te versterken. Daarnaast heeft het land noodmaatregelen genomen om vluchtelingen op te vangen.

Bij de Simon Bolivar International Bridge, die de Tachira-rivier overspant en Colombia en Venezuela scheidt nabij de grensstad Cúcuta, verliep het verkeer te voet en met voertuigen maandag normaal, ondanks een verhoogde militaire aanwezigheid met onder andere drie geparkeerde Colombiaanse M1117 gepantserde voertuigen.

Toch heerst er een gespannen rust in de grensregio, vooral nu de Amerikaanse president Donald Trump heeft gedreigd met meer aanvallen als de pas beëdigde interim-leider Delcy Rodriguez zich niet “gedraagt”. Colombia bereidt zich daarom voor op het slechtste scenario.

Sanchez zei dat de veiligheidsdiensten zijn "geactiveerd" om vergeldingsacties van gewapende groepen, waaronder het Nationaal Bevrijdingsleger en Segunda Marquetalia — een dissidente fractie van de linkse FARC-groep — te voorkomen. Deze groepen opereren al jaren vrijwel onaantastbaar in Venezuela.

De Colombiaanse grens met Venezuela beslaat 2.200 kilometer en wordt door gewapende groepen gebruikt voor drugshandel en als toevluchtsoord om aan het Colombiaanse leger te ontsnappen. Met de mogelijke val van Maduro waarschuwen Colombiaanse inlichtingendiensten dat leiders van deze groepen kunnen terugkeren omdat hun veiligheid in Venezuela gevaar loopt.

Ondertussen heeft de Colombiaanse regering vijf noodcommissies opgericht in grenssteden om te anticiperen op een toename van vluchtelingen na de Amerikaanse aanvallen.

"Deze commissies stellen ons in staat om permanent humanitaire, veiligheids- en territoriale controleacties te coördineren, met directe staatsaanwezigheid in de meest gevoelige gebieden," aldus Sanchez.

President Gustavo Petro stuurde ook minister van Gelijkheid en Rechtvaardigheid Juan Carlos Florian naar Cúcuta om de humanitaire situatie van vluchtelingen te bespreken.

"We hebben iets ingevoerd dat we een 'grensplan' noemen," vertelde Florian maandag aan Al Jazeera in Cúcuta. Dit plan coördineert verschillende onderdelen van de nationale regering voor "een mogelijke migratiecrisis als gevolg van de Amerikaanse militaire interventie in ons broederland Venezuela."

Florian zei dat hij lokale functionarissen heeft gesproken om de beschikbare middelen voor vluchtelingen, zoals voedsel en medische zorg, in kaart te brengen en te begrijpen waar tekorten zijn.

Met steun van de Internationale Organisatie voor Migratie van de Verenigde Naties activeert de regering ook 17 centra verspreid over het land die vluchtelingen helpen met voedselvoorziening, toegang tot onderwijs, training en werk, geweldspreventie en meer.

Hoewel er nog geen toename van grensovergangen is, verwacht de Colombiaanse regering dat tot 1,7 miljoen mensen het land kunnen binnenkomen. Colombia huisvest nu al drie miljoen Venezolaanse vluchtelingen — het grootste deel van de acht miljoen Venezolanen die het land hebben verlaten.

Ook hulporganisaties bereiden zich voor op een mogelijke vluchtelingeninstroom.

Juan Carlos Torres, directeur rampenbeheer van het Colombiaanse Rode Kruis in Noord-Santander, waarvan Cúcuta de hoofdstad is, vertelde aan Al Jazeera dat de organisatie een noodresponsplan heeft geactiveerd ter voorbereiding op een vluchtelingencrisis.

Met een eerste bedrag van 88.000 Zwitserse frank (ongeveer 111.000 dollar) uit het Centrale Noodhulpfonds (CERF) van de VN versterkt de organisatie haar capaciteit om vluchtelingen nabij de grens direct te voorzien van basishumanitaire hulp.

"We waren gisteren bij de Simon Bolivar-brug bezig met preventieve maatregelen; ambulancezorg, transport, bescherming, wat mensen nodig hebben,” zei Torres. “Op dit moment is de situatie 'normaal', maar over enkele dagen kan dat veranderen," voegde hij eraan toe.

Als de situatie in Venezuela stabiliseert, zouden vluchtelingen mogelijk terug willen keren, aldus Torres. Zo niet, dan zouden meer mensen het land willen verlaten.

Op maandagmiddag stak de 50-jarige Mary Esperaza, arm in arm met een vriendin, de Simon Bolivar-brug over van Venezuela naar Colombia. Rodriguez, die uit Cúcuta komt maar aan de overkant van de rivier in Venezuela woont, zei dat ze niet zeker weet of er binnenkort een nieuwe migratiecrisis zal zijn.

"We wachten af wat er gaat gebeuren," zei ze. "Blijkbaar is alles rustig, maar we weten niet wat er morgen gebeurt."