De Nationale Assemblee keurt de Wet Uitzonderingstoestand Covid-19 goed. De behandeling ging gepaard met heftige debatten. (Beeld: DNA)
De Wet Uitzonderingstoestand Covid-19 is na een marathonvergadering - die gistermiddag begon - zojuist om 09:00 uur aangenomen met 27 stemmen vóór en 8 tegen. Er is in eerste aanleg op voorstel van minister Gillmore Hoefdraad van Financiën een noodfonds van SRD 400 miljoen goedgekeurd. Leningen op de lokale markt voor de financiering van het bedrag, hebben voorkeur boven de voorziening van voorschotten in afwijking van de Bankwet. De termijn voor de uitzonderingstoestand is maximaal drie maanden, met een mogelijkheid tot verlenging. De oppositie staat achter de Covid-19-maatregelen, maar de wet op de Staatsschuld en de Bankwet worden opzij gezet en schulden vanaf 2002 worden omgezet in een langlopende lening. Covid-19 wordt volgens commissielid Assembleelid Krishna Mathoera (VHP) misbruikt. 

De debatten tussen oppositie en coalitie zijn heftig geweest. Het wantrouwen bij de oppositie tegen de regering over deze wet is groot. De president kan volgens de oppositie met resoluties verregaande maatregelen treffen zonder De Nationale Assemblee erin te kennen. Er is veel kritiek op geleverd dat president Desi Bouterse niet aanwezig is in de vergadering, terwijl zo een ingrijpende wet wordt aangenomen, waarbij burgerrechten worden beperkt. Vicepresident (vp) Ashwin Adhin zegt dat de president met andere dringende zaken bezig is. 

Oppositionele partijen benadrukken dat op basis van bestaande wetten de situatie beheerst kan worden. Zij zijn niet tegen maatregelen, maar vinden dat het niet nodig is om zo een ingrijpende wet af te kondigen. De periode van drie maanden met nog eens een verlenging is volgens de oppositie onnodig. Coalitieleden hebben erop gewezen dat er geen sprake is van een noodtoestand, maar een uitzonderingstoestand, dat in feite al in de praktijk werkzaam is. Er komt een parlementaire crisiscommissie onder leiding van Assembleevoorzitter Jennifer Geerlings-Simons. De regering zal regelmatig contact onderhouden met deze commissie. 

"We praten hier niet over de verkiezing verschuiven," stelt commissielid Rossellie Cotino (NDP). Dit is ook enkele malen benadrukt door commissievoorzitter Melvin Bouva. Assembleevoorzitter Jennifer Geerlings-Simons merkt op dat de regering de zittingstermijn van De Nationale Assemblee niet kan verlengen. Volgens de wet is alleen het college hiertoe bevoegd. "Er is altijd een parlement totdat de nieuwe leden na de verkiezing worden toegelaten", stelt Simons. 

Bouva merkt op "dat in een tijd waar wij als land te maken hebben met financiéél-economische uitdagingen en nog bijkomt kijken een gezondheidscrisis, is het meer dan ooit noodzakelijk dat wij de regering de ruimte bieden om alles in hun macht aan te wenden ten behoeve van het belang van die samenleving. Rijke landen zien hun economie neergaan, maar hebben nog tal van mogelijkheden om die weer een boost te geven. Een uitbraak van Covid-19 zal voor een ontwikkelingsland als Suriname op sociaal-maatschappelijk en economisch gebied desastreuze gevolgen hebben". Bouva heeft verschillende voorstellen van Assembleeleden en diverse organisaties meegenomen in de wet. Hij vindt dat de wet is aangescherpt. 

De oppositie voert aan dat de regering ongebreideld monetair wil financieren op basis van deze wet. De Bankwet en het schuldplafond kunnen terzijde worden gezet als er meer geld nodig is. De burgerrechten worden onnodig ingeperkt. De regering zal komen aan eigendomsrechten en de vrije meningsuiting. Geëist wordt dat de regering transparant is en codes invoert over de situatie. De oppositie wil een plan van aanpak en geeft de regering geen blanco mandaat. Opgemerkt wordt dat de regering andere plannen heeft met deze wet. Aangevoerd is dat er geen machtsmisbruik mag plaatsvinden. Onder het mom van Covid-19 worden volgens de oppositie mogelijkheden gecreëerd om ongebreideld monetair te financieren. 

Adhin merkt op dat de regering geleidelijk aan maatregelen heeft getroffen. Als de situatie verergert, wanneer er sprake is van lokale besmetting, dan wordt een complete lockdown niet uitgesloten. Er moeten ook middelen zijn om de situatie te kunnen opvangen. Het Covid-19-team werkt hard en maakt lange uren. De regering vraagt mandaat om te kunnen handelen, als het noodzakelijk is. Het opvangen van lonen, werklozen en faillissementen bereikt een kritisch punt, benadrukt de vp. Hij belooft transparantie en zegt dat maatregelen van te voren worden bekendgemaakt en besproken met betrokkenen, waar mogelijk is. 

"Wij zijn niet hier om de verkiezingen uit te stellen, een noodtoestand of één of ander toestand te creëren," voert Adhin aan. "Wij zullen het samen doen". Vanaf januari is de regering bezig zich voor te bereiden op basis van de richtlijnen van de WHO/PAHO. De regering evalueert en kijkt wat er nodig is. 12 april loopt de twee weken van de gedeeltelijke lockdown af en het sluiten van het luchtruim op 14 april. 

Minister Hoefdraad heeft een zorgwekkende situatie geschetst van de financieel-economische situatie. Er zijn middelen nodig om het land draaiende te houden. Diverse inkomsten zijn teruggelopen; de economische activiteiten zijn voor een groot deel stilgevallen. Met internationale financiële instellingen wordt herschikking afgesproken van nog niet opgenomen gelden. Met de Centrale Bank van Suriname zal in overleg getreden worden voor aanpassing van de richtlijnen naar de banken.

De oppositie is niet te spreken over dat een nieuw lid in de wet is toegevoegd."Teneinde te voorkomen dat oude gecumuleerde voorschotten en leningen vanaf 2002 samenvallen met de noodvoorzieningen die in dit artikel zijn getroffen, dienen de minister van Financiën en de governor van de Centrale Bank van Suriname eerder aangegane leningen en geaccumuleerde voorschotten vanaf 2002 te consolideren in een langlopende lening conform lid 2 van dit artikel." De oppositie vindt dat met deze wet misbruik is gemaakt van Covid-19. 

De fracties van VHP, NPS, PL, ABOP en DOE zeggen dat ze meewerken aan alle maatregelen om Covid-19 te bestrijden. Maar met deze wet is het volgens hen niet het geval. Asiskumar Gajadien (VHP) zegt bij de stemmotivatie dat met deze wet andere financiële belangen veiliggesteld zijn door de regering en de coalitie. Gregory Rusland (NPS) voert aan dat alleen goedkeuring wordt gegeven aan Covid-19. De vrijheid van meningsuiting wordt aangetast. Er wordt afgeweken van de Bankwet en dat is een zorgpunt. Paul Somohardjo (PL) stelt dat de macht van De Nationale Assemblee overgedragen wordt aan de regering. Marinus Bee (ABOP) geeft aan dat een wijze les is geleerd, dat er geld was en dat is verbrast. Net als Patricia Etnel (NPS) zegt Bee dat er volgens de minister ruim US$ 26 miljoen beschikbaar is. Er wordt meer geld gezocht voor andere dingen. De regering gaat het geld volgens hem gewoon verbrassen met het oog op de verkiezingen. Carl Breeveld (DOE) zegt dat er vraagtekens zijn bij de wijze waarop de regering omgaat met financiële middelen en de Bankwet wordt opzij gezet. Amzad Abdoel (NDP) zegt dat gezondheidszorg prioriteit is en de middelen zullen vrijgemaakt worden, ook voor de kleine ondernemers die ondersteuning nodig. "Elk financieel belang is ondergeschikt aan de gezondheid", voert Abdoel aan.