Een atletisch gebouwde jonge man van nog geen dertig ligt dood langs de weg. Zijn verwrongen brommer ligt enkele meters verder tegen een licht beschadigde mast. Niemand heeft het ongeluk zien gebeuren. Reed hij te hard? Viel hij in slaap? Had hij alcohol of drugs gebruikt? Week hij uit voor een hond of een gat in het wegdek? Was hij afgeleid door zijn telefoon? Zat de helm niet goed vast op zijn hoofd? Kreeg hij een klapband of zelfs een hartaanval? Waren de remmen defect? Of was het een fatale combinatie van oorzaken? We zullen het waarschijnlijk nooit weten.

Uit nieuwsberichten blijkt dat Suriname in de periode 2021-2025 gemiddeld 67 verkeersdoden per jaar telde. Op 31 juli 2026 stond de teller al op 56 verkeersdoden (47 mannen en 9 vrouwen). Als deze trend zich voortzet, zal 2026 boven het gemiddelde uitkomen.

Ook de ziekenhuizen voelen dagelijks de gevolgen. In 2025 meldden zich gemiddeld 8 tot 9 verkeersslachtoffers per dag op de Spoedeisende Hulp van het Academisch Ziekenhuis Paramaribo. De cijfers laten weinig ruimte voor twijfel: de openbare weg behoort tot de gevaarlijkste plekken van het land. Vooral bromfietsers, jonge volwassenen tussen 21 en 40 jaar en mannen zijn de slachtoffers. Hun belangrijkste tegenstander? De auto. Voorrang of groen licht geeft geen garantie op veiligheid. Het is verstandig om altijd ook rekening te houden met bestuurders die zich van verkeersregels weinig aantrekken.

De belangrijkste oorzaak van verkeersongevallen is gedrag. Steeds weer worden genoemd: gevaarlijk of agressief rijgedrag, geen voorrang verlenen, te hoge snelheid, onoplettendheid/afleiding en rijden onder invloed van alcohol. Opvallend is dat ongeveer 37% van de dodelijke ongevallen wordt geregistreerd als ‘overige’, ‘andere’ of ‘onbekende’ oorzaak. Is het werkelijk onbekend of is het eenvoudigweg niet goed uitgezocht? Beide mogelijkheden zijn weinig geruststellend.

Verkeersslachtoffers zijn een forse economische last. Ambulancezorg, Spoedeisende Hulp, röntgen- en CT-onderzoek, operaties, intensive care, verpleegafdelingen, revalidatie en langdurige arbeidsongeschiktheid leggen een zware druk op een reeds overbelaste gezondheidszorg. Daarbovenop komen nog de kosten van politie, justitie, materiële schade en verzekeringen. Nabestaanden blijven vaak achter met verdriet, psychische klachten en financiële problemen.

De wrange werkelijkheid is dat juist jonge, gezonde mensen vaak abrupt uit het leven worden weggerukt. Toch kan uit zo’n tragedie soms nog iets van leven voortkomen: orgaandonatie. Dat klinkt ongemakkelijk, misschien zelfs confronterend, maar het is goed om even de gedachten erover te laten gaan.

In veel ontwikkelde landen wordt eerst alles gedaan om het leven van een verkeersslachtoffer te redden. Wanneer dat ondanks alles niet lukt, kunnen organen worden gedoneerd en meerdere andere levens redden. Dat is alleen mogelijk wanneer iemand in het ziekenhuis overlijdt, meestal op de intensive care. Wie direct op straat overlijdt, komt hiervoor niet in aanmerking doordat organen te lang zonder zuurstof zijn geweest.

Suriname heeft inmiddels voorzichtig ervaring opgedaan met niertransplantaties met levende donoren, meestal familieleden, ondersteund door Nederlandse deskundigheid. Dat is een belangrijke eerste stap. Zelfstandig transplantaties uitvoeren, laat staan van hart, lever of longen, ligt voorlopig nog buiten bereik. Dit was een kleine zijweg. Terug naar de hoofdweg.

Al dertien jaar organiseert Suriname van 15 augustus tot 15 september een verkeersveiligheidsmaand. Helaas is niet overtuigend aangetoond dat hierdoor het aantal verkeersongevallen daadwerkelijk daalt. De verkeersveiligheidsmaand van 2025 viel juist samen met hoge ongevalscijfers. Volgens het Verkeersveiligheidsinstituut vielen die maand 5 verkeersdoden en waren er gemiddeld bijna 10 verkeersongevallen per dag. Voorlichting heeft een zeer zwak effect.

Strikte handhaving heeft een zeer sterk effect. Wereldwijd onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie laat zien dat alleen daarmee verkeersdoden verminderen. Gedrag verandert pas echt wanneer overtredingen tastbare gevolgen hebben. Flitspalen, intensieve politiecontroles, verkeersdrempels, frequente alcoholcontroles (blaastests), consequente handhaving van de helmplicht, gordelplicht en kinderzitjes zijn bewezen levensreddende maatregelen. Daarnaast zijn veilige wegen, snelle ambulancezorg en goede traumabehandeling essentieel.

Minder verkeersongevallen betekenen minder druk op de gezondheidszorg, minder arbeidsverzuim en minder verlies aan productiviteit. Daarnaast leveren verkeersboetes inkomsten op die opnieuw kunnen worden geïnvesteerd in verkeersveiligheid. Economisch gezien is preventie waarschijnlijk veel goedkoper dan behandeling.

Het is dus onbegrijpelijk waarom strikte handhaving niet onmiddellijk wordt toegepast. In de geneeskunde geldt: een kleine afwijking die je laat voortwoekeren, eindigt soms in een ramp. Kleine verkeersovertredingen groeien uit tot ernstige overtredingen en uiteindelijk tot dodelijke ongevallen.

Suriname stelt zich in het Strategisch Verkeersveiligheidsplan tot doel om het aantal verkeersdoden en ernstig gewonden te halveren in de periode 2026-2030. Het woord moet vlees worden.

Minder praten. Meer controleren.
Wie de verkeersregels aan zijn laars lapt, moet gelijk de rekening gepresenteerd krijgen.

D. Balraadjsing