De ratificatie van het grensprotocol tussen Suriname en Frankrijk mag geen blanco cheque worden. Hoewel een definitief vastgestelde grens van groot belang is voor de rechtszekerheid, veiligheid en economische ontwikkeling van Suriname, moeten vóór ratificatie duidelijke waarborgen worden gegeven voor de rechten en belangen van inheemse en tribale gemeenschappen in het grensgebied. Dat stelt de Vereniging Surinaams Bedrijfsleven (VSB) in een verklaring over de discussie rond het protocol.

Volgens de VSB zijn de nationale belangen te groot om de kwestie te reduceren tot een politiek conflict binnen de coalitie. Het gaat niet alleen om de territoriale rechtszekerheid van Suriname en de relatie met Frankrijk, maar ook om economische ontwikkeling, veiligheid en de bestaanszekerheid van gemeenschappen langs de Marowijne- en Lawarivier. De organisatie erkent het strategische belang van het protocol. Een duidelijk vastgestelde en internationaal erkende grens is volgens haar een basisvoorwaarde voor goed bestuur, rechtszekerheid, investeringen en duurzame economische ontwikkeling. Tegelijkertijd moeten zorgen over de gevolgen van de afspraken inhoudelijk worden beantwoord en juridisch en bestuurlijk worden afgedekt.

Het protocol bouwt voort op het Verdrag van Parijs van 1915 en trekt de grensregeling door over de Marowijne- en Lawarivier. Daarbij wordt uitgegaan van de middellijn van de rivier bij normale waterstand. De grens wordt daarnaast digitaal vastgelegd aan de hand van coördinaten. Deze gedigitaliseerde grenslijn krijgt een permanent karakter en kan alleen met instemming van beide landen worden gewijzigd. Volgens de VSB kan daarmee een einde komen aan onzekerheid over de vraag tot welk grondgebied bepaalde eilanden en delen van de rivier behoren. Dergelijke onduidelijkheid heeft in het verleden geleid tot incidenten en onzekerheid over de bevoegdheden van onder meer politie, douane en leger.

Het protocol voorziet ook in een regeling voor geschillen. Wanneer een conflict niet langs diplomatieke weg kan worden opgelost, kan het overeenkomstig het Verdrag van 1915 worden voorgelegd aan het Permanente Hof van Arbitrage in Den Haag. De VSB wijst er verder op dat het protocol geen afbreuk mag doen aan de nog te voeren onderhandelingen over het zogenoemde vierde grensdeel, vanaf de samenvloeiing van de Lawa, Litani en Marowini richting Brazilië. Suriname moet er volgens de organisatie streng op toezien dat zijn rechtspositie in dit nog onopgeloste grensvraagstuk niet wordt verzwakt.

Aan het protocol is een gezamenlijke verklaring gekoppeld over het beheer van de rivieren en de ontwikkeling van het grensgebied. Suriname en Frankrijk willen onder meer nauwer samenwerken bij de bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit, illegale goudwinning, mensenhandel, drugshandel en smokkel. Ook zijn afspraken voorzien over informatie-uitwisseling tussen veiligheidsdiensten, veilige navigatie, bescherming van de oeverbevolking, waterkwaliteit en biodiversiteit. Daarnaast wordt samenwerking genoemd op het gebied van gezondheidszorg, onderwijs, toerisme, handel, voedselzekerheid, bosbouw, houtverwerking en industriële activiteiten.

Voor het bedrijfsleven kunnen vooral rechtszekerheid, veilige vaarwegen, betere grenscontrole en voorspelbare regels, voordelen opleveren. Dat kan volgens de VSB legale handel en investeringen stimuleren en eerlijke concurrentie bevorderen. De organisatie waarschuwt echter voor te hoge verwachtingen. Veel van wat in de gezamenlijke verklaring staat, bestaat vooralsnog uit intenties en moet later via specifieke overeenkomsten en verdragen worden uitgewerkt. Economische voordelen ontstaan daarom niet automatisch na ratificatie. Daarvoor zijn concrete uitvoeringsafspraken, financiering, sterke instituties en effectief toezicht nodig.

Bijzondere aandacht vraagt de VSB voor de bezwaren van inheemse en tribale gemeenschappen. Voor deze groepen is de rivier niet alleen een landsgrens, maar ook leefgebied, vervoersroute, economische bron en culturele ruimte. De regering moet daarom volgens de organisatie duidelijk maken welke traditionele gebruiks- en toegangsrechten juridisch worden gegarandeerd en hoe het vrije verkeer van oevergemeenschappen in de praktijk wordt geregeld. Ook moet helder zijn welke rol traditionele gezagsdragers krijgen bij het rivierbeheer en hoe gemeenschappen worden betrokken bij beslissingen over mijnbouw, infrastructuur, natuurbeheer en economische projecten.

Daarnaast moeten er duidelijke klachten- en beroepsmogelijkheden komen en moet worden voorkomen dat strengere grenshandhaving traditionele leefwijzen criminaliseert. "Consultatie mag niet worden gebruikt als een formaliteit om een reeds genomen besluit te legitimeren", stelt de VSB. Volgens de organisatie houdt daadwerkelijke participatie in dat bezwaren aantoonbaar worden verwerkt en gemeenschappen ook na ratificatie structureel bij uitvoering en toezicht worden betrokken.

De VSB gaat ook in op het aangekondigde politieke verzet tegen ratificatie. Zorgen over de positie van inheemse en tribale gemeenschappen verdienen volgens de organisatie een serieuze inhoudelijke behandeling. Politieke leiders die van standpunt veranderen, moeten echter duidelijk uitleggen welke nieuwe informatie, juridische analyse of resultaten van consultaties daartoe hebben geleid. "Een grensprotocol is te belangrijk om te gebruiken als instrument in een coalitieconflict of als gelegenheidspolitiek drukmiddel", waarschuwt de organisatie.

De VSB kijkt daarom nadrukkelijk uit naar de behandeling en stemming in De Nationale Assemblée. Niet alleen moet duidelijk worden welke fracties vóór of tegen ratificatie zijn, maar ook hoe individuele parlementariërs stemmen, welke argumenten zij daarvoor hebben en welke garanties zij vooraf van de regering hebben geëist. Volgens de organisatie staat het parlement voor een historische beslissing. Van de regering wordt een overtuigende beantwoording van de bezwaren verwacht, van politieke partijen duidelijkheid en van ieder DNA-lid een inhoudelijk gemotiveerde stem.

De VSB kondigt aan nauwlettend te zullen volgen wie vóór en tegen het protocol stemt en welke argumenten daarbij worden aangevoerd. "Bij een grensvraagstuk van deze omvang moet politieke verantwoordelijkheid zichtbaar zijn", stelt de organisatie. Volgens de VSB moet bij de behandeling blijken welke politici bereid zijn verder te kijken dan partijbelangen en het duurzame belang van Suriname en zijn bevolking voorop te stellen.