Cubaanse ouders wachten met hun kinderen op de Tocumen Airport op de vlucht van Copa Airlines die hen naar Paramaribo zal vervoeren. (Foto's: Valerie Fris)
Vrijwel alle Cubanen die de afgelopen zes jaar naar Suriname zijn gekomen, werken hier illegaal. Van de 40 duizend Cubanen die zich sinds 2020 in Suriname hebben gevestigd, is volgens het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid slechts voor 248 personen een werkvergunning aangevraagd. Dat blijkt uit onderzoek. De meeste Cubanen beschikken ook niet over een verblijfsvergunning. Slechts 1292 hebben een legale status en welgeteld 66 Cubanen kregen de Surinaamse nationaliteit.

Door: Valerie Fris 

Uit de opgevraagde cijfers blijkt dat tussen 1 januari 2020 en 1 april 2026 meer dan 60 duizend Cubanen naar Suriname kwamen. Ongeveer 20 duizend van hen verlieten het land weer, waardoor er netto 40 duizend bijkwamen. De meesten komen binnen via Panama met vluchten van Copa Airlines. Op luchthaven Tocumen in Panama zijn de vluchten naar Paramaribo vaak volgeboekt met voornamelijk Cubanen die niet zelden met hun hele gezin naar Suriname reizen.

Het totaal aantal binnengekomen Cubanen bedraagt 60.000. (Tabellen: René Gompers)

De komst van netto 40 duizend Cubanen zorgt voor problemen in het onderwijs en voor gespannen situaties op de arbeidsmarkt, zeggen betrokken deskundigen. Cubaanse kinderen mogen naar school, maar kunnen de lessen vaak niet volgen. Ook leren de meeste volwassenen geen Nederlands of Sranan, waardoor in contacten met Surinamers irritaties ontstaan, mede gevoed door cultuurverschillen. De Staat loopt inkomsten mis doordat werkgevers over hun zwartwerkende personeel geen belasting, ziektekostenpremies, pensioenpremies of AOV afdragen.

Zes jaar geleden werd nog gesteld dat Cubanen massaal naar Suriname kwamen om hier ‘goedkoop te shoppen’. Dat beeld blijkt volgens het onderzoek veel te rooskleurig. Cubanen komen om te werken en om de ingestorte economie van hun eigen land te ontvluchten. Suriname geldt in hun ogen als ‘een land zonder regels’ en is aantrekkelijk omdat het ‘veiligheid en stabiliteit biedt’, zeggen autoriteiten die betrokken zijn bij de immigratie van Cubanen.

Slechts 0,5% van het aantal Cubanen in Suriname heeft een werkvergunning.

Van de kleine groep van 248 Cubanen mét werkvergunning zijn de meesten actief in de horeca en werken er welgeteld vier in de gezondheidszorg. Dit betekent dat slechts 0,5 procent van het aantal Cubanen dat in Suriname werkt, daarvoor een vergunning heeft. De rest werkt zichtbaar, maar illegaal, in sectoren zoals kledingzaken, supermarkten, huishoudwinkels en bouwmaterialenzaken.

Dat heeft grote nadelen voor Surinamers, benadrukt Donovan Grep, voorzitter van de bond Algemene Werknemersorganisatie Openbare Werken. “Goedkope en informele arbeidskrachten verstoren de lokale arbeidsmarkt en vormen concurrentie voor Surinamers. Uitbuiting van migranten zorgt bovendien voor ethische vraagstukken, want als mensen voor minder werken, is dat moderne slavernij”, zegt hij onomwonden. Grep vindt dat de overheid haar verantwoordelijkheid laat liggen door onvoldoende controle uit te oefenen op de arbeidsmarkt.

“Cubanen komen zelf vragen of we een baan voor ze hebben”, vertelt de directeur van een importbedrijf dat het afgelopen jaar ongeveer acht in dienst nam. Hij wil om privacyredenen liever anoniem blijven. De directeur had er geen moeite mee om de Cubanen zwart te laten werken, zegt hij, maar toch leidde dat tot spanningen.

“Wij betalen hen volgens het minimumloon van SRD 52,47, maar in de meeste gevallen vinden ze dat te weinig en beschuldigen ze ons ervan dat wij hen minder betalen omdat ze Cubanen zijn.” Volgens hem hebben veel van deze immigranten niet door dat zij soms meer verdienen dan Surinamers, omdat er bij hen geen belasting, ziektekostenpremies, pensioenpremies of AOV wordt afgetrokken.

De langste periode dat de Cubanen in zijn bedrijf hebben gewerkt, is twee maanden. “Plotseling komen ze niet meer opdagen, ook al had je vervoer voor hen geregeld”, beklaagt hij zich.

Bij aankomst op de JAP Airport in Paramaribo staat een banner over mensenhandel.

Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor Burgerzaken wonen 1292 Cubanen met een legale status in Suriname en hebben 66 de Surinaamse nationaliteit verkregen. Verder zijn er 310 kinderen geboren uit moeders van Cubaanse afkomst. De Cubanen die legaal in Suriname verblijven vormen in elk geval nog geen 1 procent van het totale aantal Cubanen in het land.

Politie en Justitie weten dat de meeste Cubanen zonder de vereiste papieren in Suriname verblijven of hun verblijfsstatus via corruptie hebben verkregen, blijkt uit het onderzoek. Wie op deze manier onderdeel is geworden van mensenhandel, gaat daar soms later zelf mee door, is de observatie van de afdeling Trafficking in Persons van het Korps Politie Suriname.

Nadat zij hun schuld hebben afgelost, beginnen sommigen zelf een ‘business’ om andere Cubanen naar Suriname te halen en hen grote bedragen te laten betalen die worden verdiend in de informele sector, merken medewerkers van de dienst op. Velen van deze Cubanen zijn werkzaam in nachtclubs en bordelen.

Volgens minister Harish Monorath van Justitie en Politie is een patroon van mensenhandel tussen Cuba en Suriname geconstateerd. “Er zijn ronselaars in Cuba die mensen voor bedragen van USD 5.000 naar Suriname sluizen”, zegt Monorath in een artikel op ABC van 19 maart 2026. Volgens de bewindsman zijn er garantstellers die deze mensen onderdak bieden. De Cubanen moeten vervolgens dagelijks een bedrag aflossen aan deze handelaren. Justitie heeft al personen in beeld gebracht en er zijn reeds aanhoudingen verricht, stelt de minister.

Deze publicatie is mede tot stand gekomen met steun van het Stimuleringsfonds Journalistiek Suriname.